Nijmeegs onderzoek haalt CVS-doorbraak onderuit

Onderzoekers van het Nijmeegse UMC St Radboud hebben in het bloed van Nederlandse patiënten met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) toch geen XMRV-virus gevonden. Hun bevindingen staan haaks op die van Amerikaanse collega's, die vorig jaar in Science onthulden dat zij bij veel CVS-patiënten het betrokken retrovirus hadden ontdekt.

Wetenschappers zoeken al jaren naar een biologische oorzaak van CVS. Dat syndroom wordt gekenmerkt door onverklaarbare uitputting, concentratieproblemen, spierpijn en vele andere symptomen. Tal van virussen zijn de afgelopen decennia met de mysterieuze ziekte in verband gebracht maar het verband bleek nooit valide.

De Amerikaanse vondst werd door internationale patiëntenverenigingen met gejuich ontvangen. De ontdekking van het virus bood eindelijk zicht op een medicijn. Maar vijf maanden na de Science-publicatie hebben drie groepen wetenschappers uit drie verschillende landen de Amerikaanse conclusie onderuit gehaald.

Duitse wetenschappers schreven in oktober 2009 in Retrovirology dat ze bij geen van hun zeshonderd patiënten een verband tussen kanker en het betrokken virus hadden ontdekt. Britse onderzoekers kwamen begin jaar in het online wetenschappelijke tijdschrift PLos ONE tot dezelfde conclusie.

De Nijmeegse internist Jos van der Meer, verbonden aan het Nijmeegs Kenniscentrum voor Chronische Vermoeidheid van het UMC St Radboud, twijfelde meteen al aan de Amerikaanse studie en kondigde an het onderzoek te willen herhalen. Hij deed dat samen met experimenteel viroloog Frank van Kuppeveld. Vorige week publiceerden zij op de site van het British Medical Journal hun onderzoeksgegevens: noch in het bloed van de 32 onderzochte CVS-patiënten, noch in dat van de 43 controlepatiënten werd het XMRV-virus aangetroffen. Zij gebruikten voor hun studie dezelfde, gevoelige, onderzoekstechniek als de Amerikanen.

Het vermoeden bestaat dat de groep Amerikaanse patiënten niet representatief genoeg was voor alle CVS-patiënten. Van der Meer legde in oktober al in de Volkskrant uit dat bij stress- en immunologisch onderzoek de patiëntenpopulatie nauwkeurig moet worden samengesteld omdat anders de resultaten ernstig worden vertekend. Zo moeten patiëntengroep en de controlegroep idealiter uit dezelfde buurt komen omdat verschillen in uitkomsten een geografische oorzaak kunnen hebben. De groepen moeten zelfs vergelijkbare lotgevallen hebben. Stress kan immers de bloedwaarden veranderen.

Gewacht wordt nu op de uitkomsten van onderzoek in andere Amerikaanse laboratoria. Als die geen verband aantonen, is dat de zoveelste slag voor patiënten, schrijft het British Medical Journal in een hoofdredactioneel commentaar.