De Nederlandse pater Frans van der Lugt in Homs.
De Nederlandse pater Frans van der Lugt in Homs. © ANP

Pater Frans van der Lugt doodgeschoten in Homs

De Nederlandse pater-jezuïet Frans van der Lugt is vanochtend 8.00 uur (plaatselijke tijd) in de Syrische stad Homs vermoord. Een gewapende man heeft hem in de tuin van het klooster, waar de pater verbleef, door het hoofd geschoten. De man was gemaskerd. Het motief is nog onbekend.

Minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken) schreef op Facebook dat de pater 'onze dankbaarheid en ons respect' verdient. 'De man die niets dan goeds bracht in Homs, die Syriër onder de Syriërs was geworden, die weigerde de zijnen in de steek te laten, ook toen het levensgevaarlijk werd, is op laffe wijze vermoord.'

De gouverneur van de provincie Homs, Talal al-Barazi, liet weten dat strijders van het extremistische al-Nusrafront verantwoordelijk zijn voor de moord. Het Nusrafront is een vertakking van al-Qaeda. Van der Lugt is vandaag al begraven op de terrein van het klooster.

Groenten verbouwen
Frans van der Lugt (die vaak kortweg 'pater Frans' wordt genoemd) woonde al sinds 1966 in het Midden-Oosten. Als jonge psychotherapeut belandde hij eerst in Libanon, waar hij een opleiding tot jezuïet volgde. Hij leerde er Arabisch en vertrok zo'n vijf jaar later naar buurland Syrië. Van der Lugt bood er onderwijs aan, in de eerste plaats aan christenen (zo'n 10 procent van de Syrische bevolking).

De pater kreeg van de Syrische regering (met wie hij op goede voet stond) een lap grond van vijftig hectare, net buiten Homs, ter beschikking. Daar verbouwde hij samen met de lokale bevolking groenten. Ook kwamen er jaarlijks vijftigduizend flessen wijn van de wijngaard die Van der Lugt onderhield. De pater noemde het project, dat hij in de jaren tachtig opzette, Al Ard (vertaald uit het Arabisch: het land). Sinds 2000 opende hij de deuren voor veertig jonge mensen met een mentale beperking en liet hen meewerken op het land.

Homs niet verlaten
Van der Lugt heeft altijd geweigerd om Homs te verlaten, ook ten tijde van de burgeroorlog. Hij wilde in de belegerde stad blijven om de inwoners zo goed mogelijk te helpen. In 27 januari van dit jaar dook er een filmpje op YouTube op waarin de pater in het Arabisch zegt dat de inwoners van Homs 'niet willen sterven in een zee van ellende en leed'.

Van der Lugt verzweeg vanaf het begin van de oorlog nooit hoe hij over de situatie dacht. Net als de meeste christenen in het land sprak hij zijn afschuw uit over de door de islamieten gedomineerde oppositie. 'Bij die oppositie bestaat zelfs geen oppervlakkige eenheid', schreef hij op 12 september 2011 in een blog voor het Belgische DeWereldMorgen. 'De wieg van hun taal is veelal de reactie. Hun taal ademt weinig overtuiging uit. Ze zijn meer 'tegen' iets dan dat ze iets positiefs naar voren brengen.'

In januari 2012 liet hij in een ingezonden brief aan Mediawerkgroep Syrië (een platform dat wordt geleid door Nederlandse en Vlaamse vrijwilligers die het regime steunen) weten dat 'de meeste burgers in Syrië niet achter de oppositie staan en er dus niet gesproken kan worden van een volksopstand'. Volgens Van der Lugt was het optreden van de veiligheidsdiensten vaak een reactie op 'het wrede geweld van de gewapende opstandelingen'.

Begraven
De pater is vandaag nog begraven in Homs. Hij ligt op het terrein van zijn klooster in Homs, de plek waar hij vanmorgen werd doodgeschoten. Het motief van de schietpartij is nog onbekend. Er gaan berichten dat aan al-Qaeda gelieerde rebellen de moord op hun geweten hebben, maar dit is nog niet bevestigd. Geen enkele partij heeft de schietpartij tot nu toe opgeëist.