Prinses Maxima ontvangt uit handen van hoogleraar en mede-auteur Marcel Dicke het eerste exemplaar van Het Insecten kookboek
Prinses Maxima ontvangt uit handen van hoogleraar en mede-auteur Marcel Dicke het eerste exemplaar van Het Insecten kookboek © ANP

Marcel Dicke: 'Alsof dierendag alleen geldt voor dieren met vier poten'

50Plus-leider Henk Krol stapt op na onthullingen over pensioenpremiefraude, Frans Timmermans noemt de actie van het CDA een 'middelvinger' naar het kabinet en het is vandaag natuurlijk dierendag. Entomoloog Marcel Dicke bespreekt het nieuws van de dag.

 
Iedereen gaat dood en wordt uiteindelijk voer voor wormen en kevers

Vandaag is het dierendag. Voor u als entomoloog (tak van de zoölogie die zich bezighoudt met insecten, red.) nog een bijzondere dag?
'Ik hoorde het vanochtend, ja. Ik moet altijd een beetje lachen als ik hoor wat er allemaal verteld wordt over dierendag. Mensen hebben een heel apart beeld van dieren. Een dier heeft vier poten of twee poten en twee vleugels. Dat is toch een beetje zielig voor al die andere dieren.'

U bent een beetje de ambassadeur voor het Andere Dier?
'Zo sta ik wel te boek, inderdaad. Ik was afgelopen week naar de Nieuwe Wildernis (natuurfilm die zich afspeelt in de Oostvaardersplassen, red.). Daarin sterft op een gegeven moment een konikpaard. Er worden zelfs vragen over gesteld door de Partij voor de Dieren, maar vergeten wordt dat dat konikpaard op dat moment voedsel is voor andere dieren. Iedereen gaat dood en wordt uiteindelijk voer voor maden en kevers.'

In plaats van een crematie moeten we toch maar een begrafenis overwegen?
'Dat zou natuurlijk mooi zijn. Je wordt als mens voedsel waar andere dieren weer van leven, dat hoort erbij.'

Op de voorpagina van de krant vandaag een bericht over de pensioenpremiefraude van Henk Krol. Hij kondigde direct zijn ontslag aan. Terecht?
'Daaruit maak ik op dat er voldoende waarheid in het bericht zit. En in de politiek van het moment staat of valt alles met de geloofwaardigheid van een politicus. Als je die geloofwaardigheid verliest, kun je niet effectief verder. Mocht het niet waar zijn dan had hij er een punt van moeten maken.'

De pensioenpaus valt over pensioenpremiefraude. O, de ironie...
'Dat kun je wel zeggen. De man die ons allemaal kwam vertellen dat we voor ons pensioen op moesten komen. Maakt het alleen maar logischer dat hij opstapt.'

Redacteur Jeroen Trommelen kreeg de tip via Publeaks. Het initiatief werkt. Wat vindt u daar eigenlijk van?
'Ik hou er niet zo van dat het allemaal anoniem gebeurt. Achter iemands rug om. Als je dan graag zoiets wil vertellen, doe het dan ook zichtbaar.'

Maar op praten stond een boete.
'Waarschijnlijk had Henk Krol het niet aangevochten, aangezien hij de conclusie heeft getrokken dat hij beter kan opstappen. Het is een signaal dat er voldoende waarheid in zit. Publeaks moet niet gebruikt worden om koppen te zien rollen. Puur effectbejag, daar moeten de media mee oppassen.'

Frans Timmermans noemde de actie van het CDA om uit de onderhandelingen te stappen een 'middelvinger' naar het kabinet. Moet hij ook een beetje oppassen?
'Ja. Ik begrijp heus wel wat hij wilde zeggen, maar het is totaal ongepast dit soort taal te gebruiken in het politieke debat. Hij had deze uitdrukking niet nodig. Maar ik vind dat het CDA wel ineens heel erg op de vorm zit en niet op de inhoud. En de inhoud lijkt me cruciaal op dit moment. De urgentie is hoog. Timmermans heeft zijn excuses aangeboden, dus nu is het tijd om er over op te houden.' 

Laten wij dat ook doen. Iets anders: chirurgen in het UMC St Radboud in Nijmegen testen de Google Glass. Zo'n hypermoderne bril kan goed van pas komen?
'Zeker. Nou weet ik er het fijne niet van, maar het is altijd goed als de wetenschap en commerciële, innovatieve bedrijven kijken wat ze voor elkaar kunnen betekenen. En zoiets als de Google Glass links laten liggen, zou niet slim zijn.'

Is die samenwerking er ook in uw vakgebied?
'Zeker. We zijn met een softwarefabrikant bezig om een onderzoeksprogramma te ontwikkelen waarmee we makkelijker gewaslijnen kunnen selecteren die het meest resistent zijn tegen bepaalde insecten bijvoorbeeld.'

Oké, hoe gaat dat in z'n werk en wat levert het uiteindelijk op?
'Nou, op dit moment wordt bij plantenveredelingsbedrijven handmatig onderzoek gedaan naar de verschillende gewaslijnen. Als we een werkend software- en camerasysteem hebben, gaat dat weken werk schelen per selectieronde.'

Er was nog meer wetenschappelijk nieuws: het lezen van literatuur vergroot het inlevingsvermogen. Dat roept een beetje een Diederik-Stapel-gevoel op. Of is dat te cynisch?
'Het klinkt in ieder geval niet als onderzoek waarvan ik denk: nou, wat een vernieuwend inzicht. Ik ken het exacte onderzoek niet, maar iedereen die een roman leest, weet dat z'n fantasie geprikkeld wordt. Een beetje opendeurenwetenschap misschien.'

U heeft deze week de Eurekaprijs voor wetenschapscommunicatie gewonnen, omdat u de wetenschap duidelijk weet te vertalen naar begrijpelijke taal. Dat had dit onderwerp niet nodig.
'Nee. Belangrijker is om effectief duidelijk te maken wat er in de wetenschap gebeurt. Sommige onderzoeken leveren de reactie op: wat hebben we daar nou aan? Maar we hoeven er niet altijd iets aan te hebben. Neem nou dat bericht van gisteren, waarin stond dat insecten heel goed het weer kunnen voorspellen. Je merkt dat dat een heleboel mensen intrigeert.'

Maar dat kunnen computers toch veel beter?
'Kijk, en daar maak je een fout. Het gaat er niet om dat computers het beter kunnen. Het is interessanter dat mensen een keer anders kijken naar die beestjes die ze anders plat tegen het behang tegenkomen. Mensen leren iets over de wereld wat ze zich eigenlijk eerst niet hadden kunnen voorstellen.'

Oké, een laatste vraag om daar op in te gaan. Gisteren zijn er 60 nieuwe diersoorten ontdekt in Suriname. Is dat veel?
'Nee, helemaal niet zelfs. Heel erg weinig. Om je een voorbeeld te geven: we kennen pas 16 procent van alle insectensoorten. In Azië worden zelfs nog wel eens zoogdieren ontdekt. We sturen mensen en sondes de ruimte in, terwijl er nog genoeg te ontdekken is op onze eigen planeet.'

Is dit de bioloog die afgeeft op de astronomie?
'Nee! De ruimtevaart is fantastisch! Ik wil alleen aangeven dat de verwondering die er bestaat voor wat heel ver weg is, ook bestaat voor wat heel dichtbij is.'

Dit is aflevering 177 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.