PSV-trainer Philip Cocu.
PSV-trainer Philip Cocu. © ANP

'PSV gebruikt jeugdigheid als gemakkelijk excuus'

Hozanna was het in Eindhoven, nadat PSV het seizoen opende met vijf overwinningen op rij. Maar hoe anders staat het er nu voor bij de ploeg van Phillip Cocu, nadat de volgende tien competitiewedstrijden slechts twee overwinningen opleverden? Natuurlijk, PSV heeft een extreem jong elftal, en de bestuurlijke onrust bij de club helpt niet mee, maar dat ontslaat Phillip Cocu niet meteen van de verantwoordelijkheid voor een aantal basale problemen op het veld. Sander IJtsma (@11tegen11) analyseert.

Voordat we in de cijfers duiken, wil ik eerst onderstrepen dat PSV dit seizoen inderdaad een piepjong elftal heeft. Regelmatig staat er een basiselftal op het veld waarvan de veldspelers gemiddeld de twintig jaar nauwelijks halen. PSV is hiermee een symbool geworden voor de steeds verder verjongende eredivisie waarin tot nu toe de regelmaat en orde ontbreekt.

Daarnaast is er de onrust in Eindhoven als gevolg van het kritische interne rapport, en de slepende affaire rondom het aflopende contract van Ola Toivonen helpt ook niet mee. Allemaal factoren die het Cocu niet makkelijk maken in zijn eerste seizoen als hoofdverantwoordelijke. Toch is het niet gepast om dit soort redenen op te voeren voor een aantal elementaire tactische problemen waar het elftal mee kampt.

Schoten
Als ik stel dat PSV bijna twee goals per wedstrijd maakt, de op één na minst gepasseerde verdediging heeft en bovendien slechts vijf punten achter de koploper staat, dan is dat iets waar men in Eindhoven met deze selectie wellicht voor het seizoen voor getekend zou hebben. En achter deze uitkomsten liggen ook de nodige processen die wel goed gaan.

Schoten voor: 17,5 per wedstrijd (3e in de eredivisie)
Schoten tegen: 13,4 (5e)
Totale Schot Ratio (TSR): 0,566 (4e)

Teams met een dergelijke TSR halen zo'n 60 punten per seizoen, maar PSV heeft al de nodige punten gemorst en zou met deze TSR ongeveer rond de 55 punten uitkomen. Niet helemaal waar PSV op mikt, maar het is nog vroeg in het seizoen en dit is wel een getal dat hoop biedt om met een aantal kleine verbeteringen er toch nog iets van te maken.

Kwaliteit
PSV heeft dit seizoen een merkwaardige verdeling in de kwaliteit van de kansen die het zelf creëert en de kansen die het de tegenstanders toestaat. Vorige keer hebben we geconstateerd dat Ajax vooral tekortschiet in verdedigend opzicht, met een schrikbarend hoge kwaliteit kansen tegen. Bij PSV is de situatie precies andersom.

De kansen die PSV de tegenstanders toestaat hebben gemiddeld slechts een kans van 7,6 procent op een doelpunt. Dit is echt een elite-prestatie, en geen enkele club doet het in dit opzicht beter in de eredivisie. Dit goede getal heeft PSV vooral te danken aan het feit dat het tegenstanders forceert om te schieten van ruime afstand of vanuit lastige hoeken. Als we de 13,4 schoten tegen vermenigvuldigen met de 7,6 procent kans op een doelpunt dan zou PSV moeten uitgaan van ongeveer 1,02 goals tegen per wedstrijd. In werkelijkheid incasseerde PSV 14 doelpunten in 13 wedstrijden, dus dat komt aardig overeen en betekent dat PSV op koers ligt voor een uitstekend seizoen in verdedigend opzicht.

Schoten van afstand
Het probleem bij PSV is zit 'm in het creëren van doelpogingen met een goede kans om te scoren. De 17,5 schoten voor per wedstrijd zijn er genoeg, maar de kans om te scoren is bij PSV per doelpoging slechts 8,3 procent. Dit komt door te veel schoten van afstand, of vanuit lastige hoeken. De prognose voor het aantal doelpunten voor per wedstrijd is met 17,5 keer 8,3 procent zo'n 1,45 per wedstrijd. In werkelijkheid scoorde PSV bijna twee goals per wedstrijd, maar de club moet er op basis van de onderliggende getallen voor vrezen om dit scorend vermogen niet vast te houden.

De gecorrigeerde TSR voor PSV is met 0,589 (1,45 / 1,45 + 1,02) bepaald niet slecht, en op dit moment zelfs (op ruime afstand van Twente) tweede in de eredivisie. De goede prestatie van de verdediging (lage kwaliteit scoringskansen tegen) en de slechte prestatie van de aanval (lage kwaliteit scoringskansen voor) houden elkaar min of meer in balans, waardoor de gecorrigeerde TSR niet veel afwijkt van de ruwe TSR. Met een gecorrigeerde TSR van 0,589 koerst PSV ondanks de slechte competitiestart toch nog af op ongeveer 58 punten aan het eind van het seizoen.

Boegbeeld Depay
In neo-international Memphis Depay heeft PSV eindelijk weer eens een boegbeeld voor de eigen jeugdopleiding. Een talentvolle vleugelspeler met een gevaarlijke dribbel vanaf de linkerflank die de volledige jeugdopleiding in Eindhoven heeft doorlopen.

Maar in Depay heeft PSV helaas ook een boegbeeld voor de aanvallende tekortkomingen van de ploeg. Depay is de speler met de meeste doelpogingen van de eredivisie (57), maar dit zijn bijna allemaal schoten van ruime afstand. De kans om te scoren uit de doelpogingen van Depay is slechts 6,9 procent per schot en daarmee helpt de jonge vleugelaanvaller zijn ploeg niet. Naast Depay hebben Bakkali (18 schoten van 5,1 procent) en Maher (20 schoten van 5,1 procent) dezelfde neiging. Teveel speculatieve schoten van afstand helpen PSV's aanvalsspel om zeep voordat de club gevaarlijke scoringskansen kan creëren.

Verantwoordelijkheid
Het ironische is dat Depay en Bakkali vooral in positieve zin de aandacht hebben getrokken in dit nog jonge voetbaljaar, terwijl aan spitsen Matavz en Locadia ernstig wordt getwijfeld. Depay en Bakkali hebben dit seizoen al een aantal schitterende acties op hun naam staan en hun spectaculaire doelpunten staan ons meer voor de geest dan de veel talrijkere mislukte schoten. Hierdoor ontstaat een vertekend beeld en gaat hun prestatie beter de herinnering in dan terecht zou zijn.

Geen topclub in Europa creëert zulke slechte kwaliteit kansen als PSV en dit getuigt van een ernstige tactische onbalans. De blik hoort dan naar de trainer te gaan. Cocu zou PSV en zichzelf een groot plezier doen door zijn verantwoordelijkheid te nemen en de speculatieve afstandspogingen van Depay en Bakkali aan banden te leggen en zijn team te dwingen om de spitsen meer in te spelen.

Sander IJtsma blogt over voetbal en statistieken op voetbalblog De Zestien.