dossier

Moordzaak Marianne Vaatstra

Hoe verzwijg je een moord? 'Je handelt vanuit je instinct'

Door: Laura de Jong − 22/11/12, 08:00
© ANP. Richard Klinkhamer

In de winter van 1991 sloeg Richard Klinkhamer zijn vrouw dood met een breekijzer. Negen jaar later werden haar botten gevonden in de tuin van het huis waar ze samen hadden gewoond. Bijna tien jaar lang lukte het Klinkhamer te zwijgen en justitie te misleiden. Net als nu de verdenking luidt bij Jasper S. Hoe lukt het iemand zo lang zijn mond te houden? 'Je handelt vanuit je instinct', zegt de 75-jarige Klinkhamer, bekend van het boek 'Woensdag gehaktdag' dat hij na de vermissing van zijn vrouw schreef.

  •  
    ik weet hoe slecht ik ben en hoe goed ik kan zijn

Na de moord op zijn vrouw Hannie Godfrinon, een verpleegkundige, bleef Klinkhamer nog zeven jaar in hun gezamenlijke huis in Ganzedijk, een buurtschap in Noordoost-Groningen, wonen. Toen vertrok hij naar Amsterdam, ondanks dat hij wist dat hij daarmee het risico zou lopen dat het lichaam gevonden zou worden. 'Om te overleven moet je de zaak verdringen, gewoon proberen te negeren', zegt hij tijdens een interview bij hem thuis. 'Als je dat niet doet, word je gek van schuldbesef en wroeging.'

Pas drie jaar na zijn verhuizing naar Amsterdam, in 2000, werd het lichaam ontdekt. Een boer die het huis had gekocht, wilde aardappels in de tuin gaan verbouwen. 'Toen ik hoorde dat ze aan het graven waren, wist ik dat ik zou worden opgehaald.' Klinkhamer kreeg zeven jaar in hoger beroep. 'Ik heb ruim twee en een half jaar gezeten en daarna nog een jaar potten en pannen afgewassen bij de oude vandagen met een enkelband om.'

Klinkhamer bekende de moord op zijn vrouw al na twee dagen aan zijn zoons. 'Niet in detail, maar ik heb het ze meteen verteld.' Ze hadden geen commentaar. Aan de relatie met hun stiefmoeder mankeerde niets, zegt Klinkhamer. Dat ze hun mond hielden had te maken met solidariteit. 'Een vader verraadt zijn zoons niet en andersom geldt dat ook.'  Verder heeft hij de behoefte nooit gehad om het aan iemand te vertellen. 'Als je eenmaal de stap hebt gezet om het te versluieren, dan heb je maar door te gaan.'

Verdachte
Anders dan bij Jasper S. was Klinkhamer wel direct een verdachte. Hij werd intensief verhoord. 'Heel klassiek door een good cop and a bad cop. Er was één moment dat ik dacht dat ik misschien beter kon bekennen, maar toen werd de aardige, meelevende rechercheur afgelost door die rotzak. Ik klapte dicht en heb het alleen nog maar over koetjes en kalfjes gehad.' Dat het niet lukte om hem te breken, kwam naar eigen zeggen omdat hij honderden detectives en misdaadromans had gelezen. 'Ik kende iedere tactiek.'

Het was voor Klinkhamer geen opluchting toen hij eenmaal werd gearresteerd. 'Dat heb ik wel gezegd, maar ik meende het niet. Dat deed ik bewust om mijn schuldgevoel tegenover justitie te uiten. Ik heb nooit de behoefte gehad om mijn verontschuldigingen aan te bieden: ik weet hoe slecht ik ben en hoe goed ik kan zijn.'

Is het mogelijk dat verdachte Jasper S. heeft verdrongen dat hij Marianne Vaatstra heeft vermoord? 'Nee. Je denkt er elke dag aan. Het schuldgevoel wijkt wel, daar dwing je jezelf toe. Je verdringt het gewoon, want je wilt niet gek worden. Maar het is een langzaam proces.'

Klinkhamer zegt dat hij in de tijd van de moord behoorlijk aan de drank zat. 'Ik dronk tien tot vijftien biertjes per dag. Daar ben ik radicaal mee gestopt', vertelt hij terwijl hij slok van zijn opengetrokken biertje neemt, 'nu drink ik hooguit nog vijf pilsjes.' De muren van zijn benedenwoning in de Amsterdamse binnenstad hangen vol met krantenknipsels, foto's en posters. Zijn zelfgeschreven boeken liggen opgestapeld bij het raam. Naast zijn stoel staat een torenhoge stapel videobanden met al zijn mediaoptredens. 'Ik heb nu een zelfverkozen geïsoleerd leven.' Alleen zijn biograaf Martijn Meijer komt nog af en toe langs.

Bekentenis
Volgens Klinkhamer zal Jasper S. wel bekennen. 'Al jarenlang is Peter R. de Vries aan het wroeten in de zaak, dat gaat aan je vreten. En die verhoren zijn niet mals: dat gaat uren, dagen door.'

Hij vindt trouwens dat zijn zaak niet vergeleken kan worden met die van Jasper S. 'Het is een ander verhaal als per ongeluk je hand uitschiet - en ik zeg dit misschien liever dan het was - , dan wanneer je je aan een vrouw vergrijpt en haar daarna vermoordt. Dan ben je echt ziek. Met dat mes en die keel heb ik moeite.'

Klinkhamer denkt bovendien dat hij stabieler is dan Jasper S.: 'Ik heb zestig jaar lang gelezen en geschreven, dat is iets anders dan wanneer je alleen maar koeien melkt.' Hij verwacht dat het wel goed zal komen met de vrouw en kinderen van Jasper S. 'Maar die zestig koeien, das tut mir leid. Als die niet dagelijks worden gemolken, beginnen ze te brullen'.

Voor zichzelf had Klinkhamer de moord op zijn vrouw  al afgesloten toen hij tien jaar later in de gevangenis belandde. 'Maar je vergeet het niet, ik denk dagelijks aan haar.' Hij wijst naar de foto van Hannie Godfrinon op zijn volgeplakte muur. 'Ze is de enige vrouw van wie ik ooit van heb gehouden.'


mailIcon print |