PvdA-leider Diederik Samsom bij het confres van de PvdA waar werd ingestemd met het regeerakkoord, vorige week.
PvdA-leider Diederik Samsom bij het confres van de PvdA waar werd ingestemd met het regeerakkoord, vorige week. © ANP

Ook de PvdA zal gaan bloeden vanwege het regeerakkoord

De lasten eerlijk delen, was het motto van PvdA-leider Diederik Samsom, en zo zal het ook zijn met het kabinetsleed. Weliswaar liggen sinds de presentatie van het regeerakkoord vooral de liberalen onder vuur, maar ook de sociaal-democraten moeten zich zorgen maken, blijkt uit nieuw wetenschappelijk onderzoek.

Het kan de sociaal-democraten namelijk duur komen te staan als zij bezuinigingen op de sociale zekerheid doorvoeren. Bij de daaropvolgende verkiezingen straffen de kiezers hen daarop af, blijkt uit de studie. Door in te stemmen met forse bezuinigingen op de werkloosheidsuitkering neemt de PvdA dus een risico, zegt onderzoeker Barbara Vis van de Vrije Universiteit in Amsterdam. In samenwerking met twee Deense universiteiten onderzocht zij de verkiezingsuitslagen over een periode van ruim dertig jaar in elf Noord-en West-Europese landen (waaronder Nederland) en in Canada, Australië en Nieuw-Zeeland. Het onderzoek verschijnt binnenkort in het wetenschappelijke tijdschrift Comparative European Politics.

De onderzoekers bekeken hoe het partijen verging na een regeerperiode waarin zij hadden bezuinigd op de verzorgingsstaat. Verreweg de meeste mensen steunen of maken gebruik van de verzorgingsstaat, dus bezuinigingen daarop kunnen electoraal riskant zijn, was het uitgangspunt van de onderzoekers.

Uit de resultaten bleek dat sociaal-democraten in het algemeen niet meer stemmen verliezen na een regeringsperiode dan andere partijen. Ook is het niet zo dat een bezuinigingsoperatie per se tot stemverlies leidt. Maar bij bezuinigingen op de verzorgingsstaat door partijen die zich traditioneel inzetten voor die verzorgingsstaat, zoals de sociaal-democraten, was wel een duidelijk effect te zien. Het verlies kan oplopen van enkele zetels tot 20 procent van de stemmen. De kiezers zoeken bij volgende verkiezingen hun heil vooral bij partijen in de oppositie die ook de verzorgingsstaat hoog hebben zitten. Dat lijkt dus kansen te bieden voor de SP en 50Plus.