opinie Jan-Jetze Zijlstra verwijderde een schilderij uit een Nijmeegse expositie omdat een schoonmaakster erover klaagde. In Rotterdam gebeurde kort erna hetzelfde na klachten van een cateraar. 'Censuur', stelt Rob Perrée.

Beste Jan-Jetze Zijlstra,

Bij censuur op kunst ben je al snel geneigd te denken aan islamitische of totalitair geregeerde landen. Dat is een verkeerde veronderstelling. Ook in Nederland komen elk jaar verschillende gevallen van censuur voor. In januari verwijderde u een schilderij van Elmer de Gruijl (zie boven) uit een gebouw van de Radboud Universiteit. Na een klacht van één werknemer. Op het doek stond een allochtone vrouw afgebeeld die naar de erectie van een blote man grijpt. Beiden kijken strak voor zich uit, alsof er niets aan de hand is. Een pose die niet vrij is van ironie.

Als de verantwoordelijke conservator verantwoordt u uw beslissing op een voorspelbare manier. U verontschuldigt zich eerst. Vervolgens geeft u aan dat u studenten en werknemers niet in hun werkomgeving wil schokken of provoceren. U bent 'dus' een begripvolle, menselijke man. Wie wil een dergelijke man hard vallen?

Omdat u weet dat u ook een inhoudelijk bezwaar op tafel moet brengen, zegt u dat u zich niet gerealiseerd heeft dat een universiteitsgebouw iets anders is dan een museum of een galerie.
Niet het kunstwerk is kwetsend, maar de context maakt het kwetsend. Op zich is dat al een discutabele mening, maar ze gaat ook voorbij aan het feit dat zelfs musea en galeries openbare ruimtes zijn waar mensen werken en in principe iedereen in en uit kan lopen.

Bovendien, mag je niet juist van een universiteit verwachten dat ze open staat voor discussie en dat ze tot taak heeft bestaande opvattingen en ideeën verder te brengen en nieuwe te ontwikkelen?
Waarom draait u er op zo'n doorzichtige manier omheen? Censuur is censuur, ook als er een excuus of verklaring voor is. Waarom heeft u niet de wettelijke weg gevolgd? De onafhankelijke rechter kiest vrijwel altijd voor de vrijheid van meningsuiting.

_{Rob Perrée is kunsthistoricus en redacteur van Kunstbeeld.}

Morgen in de Volkskrant en op Volkskrant.nl: het antwoord van Jan-Jetze Zijlstra.