dossier

EK Voetbal

Wat is er met de Duitser-haat gebeurd?

Door: Laura de Jong, Marjan van den Berg − 13/06/12, 11:47
© DPA. WK 1990: Rijkaard spuugt naar Rudi Völler. Nederland verloor de wedstrijd.

Rondvraag 'Oma we hebben je fiets gevonden', stond op een spandoek in de halve finale die Nederland op het EK van 1988 tegen Duitsland speelde. Dergelijke anti-Duitse sentimenten lijken inmiddels verdampt. Hoe is dat zo gekomen?

  • Willem Vissers.

Willem Vissers, sportverslaggever voor de Volkskrant, aanwezig op het EK: 'Het is toch vooral een generatieding. De voetballers van nu zegt het helemaal niets meer. Of ze nou tegen Duitsland spelen of tegen Engeland, dat maakt ze niets uit. Kijk, de generatie van Van der Vaart kent nog maar nèt mensen die iets met de oorlog te maken hebben gehad. Van der Vaart was 5 toen Nederland in 1988 Europees kampioen werd. Die kan zich nog net herinneren dat het voor zijn vader belangrijk was, dat die heel blij was, de straat op ging en bier dronk. Veel verder gaat het niet.'

'Ook heeft het misschien wel te maken met het WK van 2006 in Duitsland. Dat was toen heel goed georganiseerd, iedereen was hartstikke aardig, en toen heeft Oranje toch wel ondervonden dat Duitsers helemaal niet van die verschrikkelijk mensen zijn.'

'En de Duitsers zijn ook anders gaan voetballen hè. Ze spelen het voetbal dat wij zouden moeten spelen, hoor je wel eens. Het kan best zijn dat het vanavond weer wat oplaait hoor, als bijvoorbeeld de scheids de Duitsers bevoordeelt. Maar die ergernis zal dan eerder de kop opsteken door een eventuele uitschakeling dan doordat het de Duitsers zijn.'

'Ik kom zelf uit de grensstreek in Limburg, het dialect daar lijkt op Duits, ik heb die weerzin tegen Duitsers sowieso nooit gehad. In Limburg gaan mensen naar Duitsland voor de dagelijkse boodschappen, en vakantie. Toen ik in Den Haag woonde heb ik me verbaasd over Nederlanders die zich druk maakten om Duitsers op het strand, dat was toen echt nieuw voor mij.'

  • © ANP.
    Arnon Grunberg.
  •  
    Maar de technocraten hebben geen eigen voetbalteam. Wat voor de technocraten pleit
    Arnon Grunberg

Arnon Grunberg, schrijver en columnist voor de Volkskrant: 'Ik denk dat het specifieke anti-Duitse sentiment inderdaad is verdwenen, uiteraard omdat de generatie die WO II heeft meegemaakt behoorlijk uitgedund is. Duitsland en de Duitser als de grote vijand zijn (uiteraard) vervangen door andere grote vijanden: eerst was er de moslim, toen kwam de Pool c.q. de Oost-Europeaan en vervolgens kwam de Brusselse technocraat. Maar de technocraten hebben geen eigen voetbalteam. Wat voor de technocraten pleit.'

'Overigens geloof ik dat bij de gemiddelde voetbalsupporter in Nederland tegenwoordig wel het idee is ontstaan dat winnen met voetbal een soort mensenrecht is. Zeer curieus. Wij hebben recht om te winnen. Wordt dat recht geschonden is men op iets of iemand boos.

Misschien moeten er cursussen 'leren verliezen' worden opgezet.'

  • © ANP.
    WK 1990; Völler toont de fluim in zijn haar.
  •  
    Het gaat wel om mensen die 200 kilometer van ons vandaan wonen en op wie wij heel erg lijken
    Hanco Jürgens
  • © Hanco Jürgens.
    Hanco Jürgens

Hanco Jürgens, verbonden aan het Duitsland Instituut in Amsterdam:
'Ik maak bezwaar tegen het woord haat. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was dat natuurlijk zo maar na de oorlog is er al heel snel handel gedreven tussen Nederland en Duitsland. Ik vind ook dat we heel erg met dat woord moeten uitkijken. Want haat kan tot de meest gruwelijke zaken leiden. In de jaren negentig is veel discussie over anti-Duitse sentimenten geweest, de toenmalige Nederlandse ambassadeur in Duitsland, Van Walsum zei toen dat het in bepaalde kringen bon ton was om anti-Duits te zijn en dat dat heel merkwaardig was. Zoiets zou niemand zeggen over Surinamers of Turken.'

'Het idee dat voetbal oorlog is, is natuurlijk krankzinnig want het is een spelletje. Voetbal  is een commerciële kwestie en er is een hele wereld om heen geschapen. In 2006 is het beeld van het Duitse voetbalteam positief geworden. Omdat de Duitsers eigenlijk veel aanvallender speelden dan wij.'

'Duitsland heeft sinds de Tweede Wereldoorlog een actieve cultuurpolitiek gevoerd, maar het is de vraag of dat nu de oorzaak is voor het veranderde beeld van Duitsland.  Veel belangrijker is dat we sinds de val van de muur in een nieuw Europa leven; we zijn afhankelijk van Duitsland. Tijd speelt een heel belangrijke rol. De huidige politici hebben de oorlog zelf niet meer meegemaakt. Het gaat wel om mensen die 200 kilometer van ons vandaan wonen en op wie wij heel erg lijken qua samenlevingsvorm en cultureel klimaat. En Berlijn is een toffe stad. Dat is iets van de laatste tien jaar.'

Heinz-Peter Behr, Duits ambassadeur in Nederland, tegen persbureau ANP: 'Gelukkig gaat het niet meer toe zoals in 1974 en in 1988. Grappen maken over elkaar is normaal'.

  •  
    Een andere groep haten is natuurlijk sociaal onwenselijk gedrag, maar in het voetbal mag het.
    Leon de Winter
  • © AFP.
    Leon de Winter.

Leon de Winter, schrijver, geliefd in Duitsland, ontving in 2005 de Buber-Rosenzweig-Medaille, een Duitse onderscheiding, voor zijn strijd tegen antisemitische en racistische tendensen: 'Dat hangt natuurlijk met de tijd samen. Waarom  zouden zoveel mensen zonder herinnering aan de oorlog nog anti-Duits zijn? Duitsland is inmiddels het favoriete vakantieland van de Nederlanders. En als we Duitsers spreken, blijken het vaak heel beschaafde en welgemanierde mensen te zijn. Dat hele anti-Duitse sentiment is natuurlijk heel kunstmatig. Dat was ook al zo toen het team in 1974 een smadelijk nederlaag tegen Duitsland leed, die we overigens aan ons zelf te danken hadden.'

'Een andere groep haten is natuurlijk sociaal onwenselijk gedrag, maar in het voetbal mag het. Het hebben van een vijand zorgt voor cohesie binnen je eigen team. Wij zijn meer eenheid, wij hebben een beter geweten en dat zorgt misschien wel voor beter voetbal. We kunnen door het voetbal dingen uiten die we normaal onderdrukken.'

'Een wedstrijd begint al met het bizarre fenomeen van de volksliederen. Dan kijken we eerst wie er meezingt en zoniet dan vragen we ons meteen af of ie misschien minder van het vaderland is. Het is met al die zware nationale symbolen een rituele oorlog. Of we de tegenstander nu haten of niet. Als we verliezen zijn we vernederd en machteloos, alsof we iets te maken hebben met die 11 jongens op het veld.'

mailIcon print |

Jouw mening telt!

Deel jouw mening met de andere bezoekers

Aan het laden ...