Arjan Erkel (l) overhandigt in 2005 het eerste exemplaar van zijn boek 'Ontvoerd' aan minister Bot van Buitenlandse Zaken.
Arjan Erkel (l) overhandigt in 2005 het eerste exemplaar van zijn boek 'Ontvoerd' aan minister Bot van Buitenlandse Zaken. © ANP

Arjan Erkel: 'Ik kan meer dan twee jaar in een hokje van 1 bij 2 meter zitten'

Op de gisteren gepresenteerde kandidatenlijst van het CDA staat een verrassende naam: Arjan Erkel. De oud-medewerker van Artsen zonder Grenzen, die door zijn ontvoering in 2002 landelijke bekendheid kreeg, wil vanaf plek 23 op de lijst een gooi doen naar een zetel in de Tweede Kamer. Vanwaar deze overgang naar de landelijke politiek? Volkskrant.nl sprak met Erkel.

Arjan Erkel is de man die in 2002 werd ontvoerd in de Russische deelrepubliek Dagestan en na 607 dagen weer vrijkwam. Zo kennen de mensen in Nederland hem. Maar Erkel, cultureel antropoloog, is meer dan alleen maar een bekende Nederlander, zegt hij. Sinds zijn vrijlating in 2004 schreef hij drie boeken, begon een adviesbureau en richtte een stichting tegen kindermisbruik op. En nu wil hij de landelijke politiek in. 'Alleen boos zijn en klagen werkt niet.'

Waarom bent u kandidaat voor het Kamerlidmaatschap?
'Ik heb al langer de ambitie om de politiek in te gaan. Na mijn vrijlating heb ik ook een rondje politiek gedaan. Ik heb met veel partijen gesproken, onder andere D66 en ook met toenmalig SP-leider Jan Marijnissen. Dat waren leuke gesprekken, maar mijn hart lag toch bij het CDA. In 2006 stond ik ook hoog op de lijst voor de gemeenteraad in Rotterdam. Toen kreeg het CDA niet genoeg stemmen.'

Waarom koos u voor het CDA?
'Ik ben opgegroeid in een CDA-nest; mijn vader was namens de partij stadsdeelvoorzitter in Rotterdam. Ik ben ook geen jongen van links of rechts. Het CDA maakt een goede afweging tussen mensen helpen en tegelijk burgers wijzen op hun eigen verantwoordelijkheid. Je moet voor elkaar opkomen en toch op eigen kracht je kansen pakken. Zo sta ik zelf ook in het leven. Daarbij heeft CDA-minister Ben Bot mijn leven gered door zijn inspanningen om mij vrij te krijgen.'

Het CDA schommelt in de peilingen tussen de 15 en de 20 zetels. Gaat u proberen om met voorkeursstemmen in de Kamer te komen?
Lacht: 'Dat is wel de meest veilige weg, ja. Ik ben nog niet bezig met mijn persoonlijke campagne. We krijgen eerst nog een briefing over de partijcampagne. Mensen moeten vooral op het CDA stemmen. Als ze dan mijn naam aankruisen is het natuurlijk ook prima.'

U heeft lang voor Artsen zonder Grenzen gewerkt. Wilt u in de Kamer ontwikkelingssamenwerking gaan doen?
'Ik heb ontwikkelingsamenwerking aangegeven als interessegebied, maar heb me de laatste jaren ook beziggehouden met grotestedenbeleid en culturele diversiteit. In 2010 heb ik een boek geschreven over de zogeheten young ethnic professionals, over de voorhoede van jonge, hoogopgeleide allochtonen. 60 procent van de grote steden bestaat uit allochtonen. Natuurlijk zijn er jongeren die de boel verzieken en die moet je ook hard aanpakken - maar er zijn ook veel succesvolle allochtonen die als rolmodel kunnen dienen. Daar wil ik aandacht voor vragen.'

De afgelopen anderhalf jaar stond het CDA onder druk om te bezuinigen op ontwikkelingshulp. Hoe staat u daarin?
'Bezuinigen hoeft niet slecht te zijn, want daardoor gaan mensen kritisch naar hun organisatie kijken. De efficiency bij ontwikkelingsorganisaties kan wel omhoog. Dat weet ik uit mijn ervaring bij Artsen zonder Grenzen. Ik begrijp dat mensen bezorgd zijn over het ontwikkelingsbudget, maar je moet ook kijken wat het al die jaren heeft opgeleverd. Heel lang mocht je niet zeggen dat er ook dingen fout gingen in de hulp. Het gaat om de resultaten. Daarom is die norm van 0,7 procent (internationale begrotingsnorm voor het ontwikkelingsbudget, red.) ook niet heilig, vind ik.

Momenteel adviseert u mensen en organisaties over het 'ontgijzelingsmodel'. Wat is dat?
'Ik heb samen met zes partners een 'groeibureau'. We adviseren organisaties over de persoonlijke ontwikkeling van hun werknemers. Ik leg uit hoe mensen versleten patronen kunnen doorbreken. Ieder mens heeft wel 'een kruisje', een slechte relatie waar je niet uitkomt of overtuigingen waar je in blijft hangen. Zelfs onder de meest slechte omstandigheden heb je de verantwoordelijkheid om positief te denken en je te verdiepen in andere mensen. Als je het ergens niet mee eens bent, neem je dan zelf verantwoordelijkheid of ga je zitten wachten?'

Wat heeft dat met uw ontvoering te maken?
'Nadat ik ontvoerd was bedacht ik me dat ik contact moest maken met de dertien mensen die mij vasthielden. Zo kon mijn situatie - maar ook die van hen - verbeteren. In het begin zeiden ze bijvoorbeeld nooit alsjeblieft of dankjewel. Dat irriteerde me. Toen ben ik hun consequent voor alles gaan bedanken. Op een gegeven moment namen ze dat over. En aanvankelijk stond er altijd iemand met zijn geweer op me gericht als ik naar de wc ging. Dan zit je niet lekker te poepen. Daar heb ik ze na verloop van tijd mee geconfronteerd en dan groeit ook hun respect voor je.'

Wat betekent dit concreet voor andere mensen?
'Dat boosheid en klagen niet altijd werkt; zoals nu over Europa de hele tijd. Andere mensen gaan je dan ook maar een klager vinden. Ik heb me vermand toen ik vast zat in een hokje van 1 bij 2 meter. Met kleine stapjes. Ik ging me opdrukken, mijn hok schoonmaken en ben het gesprek aangegaan met mijn ontvoerders.'

Is het vervelend dat mensen u altijd in verband brengen met de ontvoering?
'Nee, het is een deel van mijn leven. Het voordeel is wel dat ik vrijwel nooit negatief commentaar krijg. Mensen hebben veel respect voor wat ik heb doorstaan, maar ook hoe ik mijn leven heb opgepakt. Daar ben ik zelf ook wel trots op.' 

Is dat ook de reden waarom het CDA u zo hoog op de lijst heeft gezet, denkt u?
'Daar ga ik niet van uit. Maar jij vraagt me ook steeds naar de ontvoering en trapt daarmee in dezelfde valkuil. Ik heb meer kwaliteiten dan alleen maar in een hokje zitten. Ik ben ondernemend en creatief en heb het lef om overtuigingen ter discussie te stellen. Ik heb een bedrijf opgericht, heb boeken geschreven en een gezin gesticht. Ik heb echt niet stil gezeten.'