Tegendraads Spring Festival doet zijn imago eer aan
© Annette Embrechts

Tegendraads Spring Festival doet zijn imago eer aan

Dans en theater

Een groep vrouwen die krast als raven midden in het winkelcentrum, of zeep om je zonden mee weg te wassen. Op Spring in Utrecht kun je alles verwachten. Schuldfabrik van Julian Hetzel is een doordachte trip langs de ingrediënten van zijn Human Soap.

'Is dit niet zo'n Spring-ding?', vraagt een tienermeisje met hoofddoek giechelend van verbazing aan haar vriendin. Voor een lege sportwinkel in Winkelcentrum Kanaleneiland stuiten ze op een groep hoofdschuddende vrouwen, oud en jong, die bij elke knik van hun nek een oerkreet slaken. Het ritmisch gekras galmt als een orkaan tegen de glazen overkapping van de winkelgalerij. Mensen beschermen hun oren maar maken ook snel een selfie met de in trance verkerende Marokkaans-Nederlandse vrouwen, die in zwarte kleren en melkwitte hoofddoeken fraai afsteken tegen de stalen frames en de kleurrijke winkelreclames. Na ruim 30 minuten, als de schelle schreeuw pijnlijke proporties aanneemt, stoppen ze even plots als ze opdoken. En weg is de voorstelling Corbeaux (raven) van de Marokkaanse choreograaf Bouchra Ouizquen. En voort gaat het winkelend publiek.

Human Soap

Wie eenmaal door de goed verstopte deur van de Schuldfabrik naar binnen gaat, krijgt een goed doordachte trip langs de zuivere en onzuivere ingrediënten van dit ingenieuze zeepmengsel

Met Corbeaux doet het vijfjarige Spring zijn imago eer aan. Tijdens dit tiendaagse internationale festival voor dans, theater, performance en installatiekunst in Utrecht weet je zelden wat je kunt verwachten. Spring is tegendraads, vervreemdend, fysiek en beeldend. Voorstellingen zijn rauw en maf, soms tergend lang en tenenkrommend, soms filosofisch en emotioneel, maar altijd trekken ze onverwachte sporen door je zintuigen.

Zo kun je in Winkelcentrum Kanaleneiland terloops stuiten op een esthetisch glanzend gestileerde zeepshop, waar Human Soap voor het goede doel wordt verkocht (een waterput in Malawi). We mogen er onze schulden mee wegwassen. Wie eenmaal door de goed verstopte deur van de Schuldfabrik van beeldend kunstenaar Julian Hetzel naar binnen gaat, krijgt een goed doordachte trip langs de zuivere en onzuivere ingrediënten van dit ingenieuze zeepmengsel.

Schuldfabrik doet denken aan de anarchistische zeepmaker uit de film Fight Club (1999) maar ook aan Hitlers gruwelijke plannen met menselijke resten. En toch poetst Schuldfabrik moreel ook echt een vlekje weg: natuurlijk is het zinvol iets waar wij te veel van hebben te transformeren in iets waar elders nood aan is. Meer verraden is zonde; wie Schuldfabrik deze week niet in Utrecht kan zien, moet eind augustus naar Groningen tijdens Festival Noorderzon.

Expliciete bevallingsfilm

recensiespiegel

  • Schuldfabrik -
  • Corbeaux -
  • Bacchae -
  • Drop Sculpture -
  • IN. SOMNIAL -

Maf, markant en cryptisch is de openingsvoorstelling Bacchae van de in België bij P.A.R.T.S. opgeleide Kaapverdische choreograaf Marlene Monteiro Freitas, 'gewoon' in de Stadsschouwburg Utrecht. In de verte herken je flarden van Bacchanten, de tragedie van Euripides over de botsing tussen een uitzinnige Dionysos-cultus en de puriteins-redelijke koning Pentheus. Acht dansers (in wit-goud) en vijf trompettisten (in blauw-zwart) stampen in rituele parade over de gele catwalk voor een wit achterdoek.

De ketelmuziek vormt een weemoedig pompende soundtrack van trompetgeschal met zware bas, roffelende drums en loeiende fabriekssirenes. Het bacchantenkoor wordt gevormd door performers die hun stembanden aanspannen tot keelschrapende geluiden. De rigide redelijkheid klinkt door in kantoorklerken die stoïcijns typen op muziekstandaards. De blinde ziener Theresias is een dirigent in stofjas, met watten op zijn ogen. En de rare breuk halverwege, met een expliciete bevallingsfilm, kan gezien worden als diapositief van de moord op Pentheus door zijn moeder. Verder raakt alle inhoud overvleugeld door de absurdistische motoriek van de dansers, die met schuddende billen hun monden opensperren met metalen staketsels. De integrale Boléro aan het slot is bovendien één orgastisch cliché te veel.

Wie dan nog tot rust wil komen, kan een druppel van 20 meter hoogte in zijn nek laten vallen in de Drop Sculpture van balanskunstenaar Nick Steur, in het trappenhuis van de schouwburg: voor Steurs doen een weinig tot de verbeelding sprekende installatie.

Ook het wit uitgelichte bed van lichtontwerper Vinny Jones, in Galerie SANAA, bereikt niet het beoogde effect: we zouden tijdens IN.SOMNIAL mee moeten voelen met de slapeloosheid van dichteres Sonia. Maar tijdens het kwartiertje horizontale rust trekken vooral die andere 'Spring-dingen' langs je netvlies.

Het Spring Festival vindt plaats tot en met 27 mei op diverse locaties in Utrecht. Klik hier voor meer informatie.

Van Stap naar Spring

Hoe een klein festival voor moderne dans internationaal toonaangevend werd.

Zo'n veertig jaar geleden was er STAP in Utrecht, een festival voor moderne dans. Dat ging in 1983 over in Springdance, een internationaal dansfestival dat tot over de grens furore maakte met wereldpremières van onder anderen Anne Teresa de Keersmaeker, Wim Vandekeybus, Jérôme Bel en William Forsythe.

In 2013 werd Springdance gedwongen te fuseren met het Utrechtse Festival aan de Werf.

In 2014 kreeg Rainer Hofmann de leiding van Spring in handen. De goed Nederlands sprekende Duitser houdt van avontuur. Hij hield tijdens de opening van deze editie een pleidooi voor theater dat vanzelfsprekendheden op zijn kop zet. Dat betekent op papier vaak een lastig te doorgronden programma, dat alleen door het te ondergaan zijn betekenis krijgt. Nieuw is dat Spring in de herfst één weekend extra gaat programmeren in de Stadsschouwburg Utrecht.