'Een bijzondere vermelding krijgt MENS van Wende Snijders. Dit theaterconcert valt niet binnen de selectie. Toch was de Nederlandse Toneeljury diep onder de indruk.'
'Een bijzondere vermelding krijgt MENS van Wende Snijders. Dit theaterconcert valt niet binnen de selectie. Toch was de Nederlandse Toneeljury diep onder de indruk.' © Raymond van Olphen

Dit is de selectie voor het Nederlands Theater Festival 2017

Vandaag maakt de jury van het Nederlands Theater Festival de selectie voor de editie 2017 bekend. In totaal elf voorstellingen zijn gekozen tot het beste wat het Nederlandse en Vlaamse theater afgelopen seizoen te bieden hadden. Vijf producties zijn gemaakt voor de grote zaal, zes voor de kleineren zalen. TF-directeur Jeffrey Meulman reageert.

Het had maar weinig gescheeld of er zou dit jaar helemaal geen Nederlands Theater Festival zijn geweest. Of althans hooguit in een afgeslankte vorm. Reden: een te beperkt festivalbudget na de bezuinigingen. Gelukkig kwam er op aandringen van de Tweede Kamer toch ineens een bedrag van 10 miljoen euro vrij waardoor maar liefst 23 festivals konden worden gered, waaronder het Theaterfestival.

Meulman: 'Het is nog steeds geen vetpot als je je realiseert dat de festivals in het verleden al zo'n 80 procent van hun budget hebben moeten inleveren. Maar we kunnen nu tenminste weer een volwassen festival presenteren.'

Theaterfestivals

Dat is maar goed ook, aldus Meulman, want hij constateert dat festivals een steeds belangrijker plaats innemen in het afzetten van theater. Steeds meer producties zijn op festivals te zien en steeds minder in de reguliere theaters. Waar grote stadsgezelschappen het vroeger allesbehalve bon-ton vonden op festivals te spelen, zie je nu dat groepen als Oostpool en Noord Nederlands Toneel op Oerol, De Parade en Boulevard Den Bosch staan.

Meulman: 'Daarnaast wordt het hernemen van voorstellingen steeds belangrijker en het Nederlands Theater Festival speelt daarin een belangrijke rol in. September is de maand waarin het publiek belangrijke en succesvolle voorstellingen alsnog in reprise kan gaan zien.''

Nu de selectie van de jury bekend is, begint Meulman aan zijn belangrijkste taak: ervoor zorgen dat zoveel mogelijk van de elf geselecteerde producties hernomen kunnen worden. 'Ik denk dat dat dit jaar behoorlijk goed gaat lukken. Lastig is het wel, want bijna alle acteurs zijn tegenwoordig freelance en een aantal producties moet dan in de zomer opnieuw worden opgestart, met extra repetities en zo. Tegenwoordig word ik in januari al door groepen en producenten gebeld met de vraag of ze überhaupt kans maken op het TF of dat ze dat decor kunnen weggooien.''

De oerversie van de Troje Trilogie vind ik nog steeds een van de allerbeste voorstellingen van het Nederlandse theater

Jeffrey Meulman, directeur Nederlands Theater Festival

Inhoudelijk is Meulman blij met de selectie 2017: een mix van klein en groot, toegankelijk theater en hoge toneelkunst, bemind en onbekend. En met maatschappelijke onderwerpen die er nu toe doen, zoals dementie (De Vader), racisme (RACE) en diversiteit (DAD). Wat hij persoonlijk mist is de voorstelling Ondertussen in Casablanca van Oostpool en Nationale Theater in regie van Jeroen de Man. 'Maar je weet het: de jury heeft altijd gelijk. Wel ben ik erg blij met de selectie van Troje Trilogie. De oerversie destijds vind ik nog steeds een van de allerbeste voorstellingen van het Nederlandse theater. Daarom is het goed dat dat stuk weer te zien is. Temeer omdat een van de thema's in het komende festival gaat over hoe het gesteld is met ons historisch besef, hoe wij als theatersector en publiek met ons theaterverleden en cultureel erfgoed omgaan.'

De selectie van het Nederlands Theater Festival 2017

De jury van het Nederlands TheaterFestival selecteerde vijf voorstellingen voor de grote zaal, en zes voor de kleine en middenzaal. Daarnaast is er een speciale vermelding.

Grote zaal  

De Vader van Florian Zeller door Senf Theaterpartners i.s.m. Kik Productions, regie Gijs de Lange.

De jury: 'In een steeds versoberder decor zien we de verwarring van een man die door Alzheimer niet meer op zijn waarneming kan vertrouwen, maar toch steeds blijft geloven dat zijn ogen hem wel de werkelijkheid laten zien.'

De Volkskrant: 'Croiset is geweldig als mopperkont, de charmeur, de geestige, scherpzinnige, de verwarde, verdrietige, de alzheimerpatiënt.' (****)

De Warme Winkel speelt de Warme Winkel door De Warme Winkel.

De Jury: 'De Warme Winkel speelt De Warme Winkel is een voorstelling op het scherp van de snede en onderzoekt de begrippen plagiaat, authenticiteit, wat is 'echt' wat is niet 'echt' en hoe verhoudt het heden zich tot het verleden.'

De Volkskrant: 'Fascinerende voorstelling, waarin jonge en rijpe theatermakers een hommage brengen aan de historie en die koppelen aan het vooruitgangsdenken. (****)

RACE van David Mamet door Het Nationale Theater, regie Eric de Vroedt

De jury: 'Regisseur Eric de Vroedt ensceneert RACE als een met showelementen doorvlochten advocatenverhaal over de verhoudingen tussen zwart en wit (...) Een flitsende voorstelling op die het racismedebat een andere toon meegeeft.'

De Volkskrant: 'Het racismedebat als entertainment: het is een vorm die beter werkt dan de verbeten toon waarop het debat doorgaans gevoerd wordt. (...) Het verhaaltje is hier evenwel de zwakke schakel.' (***)

Risjaar Drei naar Shakespeare en Tom Lanoye door Toneelhuis/Olympique Dramatique, tekst en regie Tom Dewispelaere Stijn Van Opstal.

De jury: 'Elke nieuwe Richard III moet zijn positie veroveren in de rij van alle voorgaande versies. Deze Risjaar Drei doet dit onmiddellijk. In vet Antwerps/Vlaams gezet sleurt ook deze Risjaar iedereen die in zijn buurt komt meedogenloos naar de grijnzende afgrond.'

De Volkskrant: 'Buitengesloten vanwege zijn lelijkheid, bereidt Risjaar ons voor op een nietsontziende machtsstrijd met als inzet de troon - en meer dan eens raakt zijn tekst aan de retoriek van hedendaagse leiders.' (****)

De dingen die voorbijgaan naar Louis Couperus door Toneelgroep Amsterdam en Toneelhuis Antwerpen, regie Ivo van Hove.

De jury: 'Een aangrijpende, sterk geacteerde voorstelling over eenzaamheid, onmacht en hardnekkige schaduwen uit het verleden. Als een opera zo strak geregisseerd, en schitterend vormgegeven door Jan Versweyveld.'

De Volkskrant: 'Groots noodlotsdrama, dat in een stijlvaste voorstelling geheel en al recht doet aan Couperus.' (****)

Kleine/middenzaal

Ivanov van Tsjechov door Toneelschuur Producties, regie Nina Spijkers.

De jury: 'Spijkers toont wederom haar talent in het regisseren van een klassieker. Ivanov heeft vaart, humor en een fantastisch acteursensemble. (...) In een benauwd mooi decor vertolkt Roeland Fernhout prachtig triest de titelrol.'

De Volkskrant: 'Met haar sprankelende enscenering maakt regisseur Nina Spijkers van Ivanov een modern en urgent stuk zoals je zelden ervaart.' (****)

Troje Trilogie van Koos Terpstra door Toneelschuur Producties, regie Paul Knieriem

De jury: 'Wat een geweldig idee om deze trilogie van Koos Terpstra weer op te voeren, en wat een overdonderende uitvoering; vol grote emoties, brede regiebewegingen, en pijnlijk-scherp samenspel.''

De Volkskrant: 'Met volle overtuiging en zeggingskracht maken de vijf acteurs van deze Troje Trilogie ruim drie uur spannend teksttheater, in een aangenaam tempo.' (****)

Volpone van Ben Jonson door Dood Paard

De Jury: ' Met uitzinnige verkleedpartijen, bizarre rekwisieten en vette teksten, maar vóór alles met geweldig acteerwerk zet Dood Paard een pakkend verhaal met kloeke moraal neer.'

De Volkskrant: 'De acteurs zijn de ware helden. Strak gespannen en vol overgave verrichten zij hier een krachttoer: Manja Topper, Kuno Bakker en Gillis Biesheuvel op volle kracht, Jorn Heijdenrijk in de titelrol excellerend.' (****)

Five easy pieces door IIPM /Campo Gent, regie Milo Rau.

De Jury: 'Milo Rau heeft met Five Easy Pieces een reconstructie gemaakt van de zaak Dutroux, waarin de verschillende perspectieven van dit drama worden belicht. (...) Hij laat deze gruwel confronterend herleven door het na te laten spelen door kinderen.'

De Volkskrant: 'Five Easy Pieces is documentair theater dat op onthutsende wijze met de verbeelding aan de haal gaat.' (*****)

Zvizdal door Berlin

De Jury: 'In Zvivdal toont Berlin een hartverwarmende en schrijnende inkijk ik het leven van het bejaarde echtpaar Pétro en Nadia, die na de kernramp in Tsjernobyl een zelfverkozen eenzaamheid aangaan door het besmette gebied niet te willen verlaten.'

De Volkskrant: 'Het verhaal ontstijgt het kleine Zvizdal en wordt groot in de vragen die het oproept over (mede)menselijkheid en (on)afhankelijkheid. En ach, hoe graag wil je weten hoe het afloopt!" (****)

DAD van en door Nasrdin Dchar/Theaterbureau De Mannen.

De jury: 'Onze samenleving heeft maar weinig nodig om in vlam te schieten. Er is grote nood aan luisteren, overbrugging, begrip en inlevingsvermogen. Nasrdin Dchar doet in DAD opnieuw een ontroerende poging.'

De Volkskrant: 'Een liefdevolle, afwisselend grappige en licht melancholische voorstelling, met aandacht voor kleine details naast grote thema's. (****)

Extra

MENS theaterconcert van en door Wende Snijders, regie Marcus Azzini.

De jury: 'Een bijzondere vermelding krijgt MENS van Wende Snijders. Dit theaterconcert valt niet binnen de selectie toch was de Nederlandse Toneeljury diep onder de indruk: Wende laat je ten diepste voelen wat theater is'

De Volkskrant: 'Haar kwetsbaarheid gaat prachtig samen met muziek en audiovisuele techniek van wereldniveau. Bij Wende is er geen ontkomen aan.' (*****)