Seksuele intimidatie-zaken kosten ook Bill O'Reilly de kop: ontslag bij Fox News

Mag hij nog afscheid nemen?

Er zitten dus grenzen aan incorrect gedrag, zelfs bij een politiek incorrecte tv-zender. Het Amerikaanse Fox News wijst Bill O'Reilly, de conservatieve commentator die miljoenen kijkers trok en jarenlang de toon heeft gezet in rechts Amerika, de deur. O'Reilly wordt beschuldigd van seksuele intimidatie.

Donderdag komt de directie van moederbedrijf 21st Century Fox samen om de voorwaarden van het ontslag te bespreken. De vraag is hoeveel geld O'Reilly meekrijgt en of hij nog afscheid mag nemen van zijn hondstrouwe kijkers.

O'Reilly (67) zou het tweede Fox-kopstuk in een jaar zijn dat zijn biezen moet pakken wegens vrouwonvriendelijk gedrag. Vorig jaar vertrok bestuursvoorzitter en mede-oprichter Roger Ailes, nadat voormalig Miss America Gretchen Carlson hem ervan had beschuldigd haar carrière te hebben laten doodlopen omdat ze niet was ingegaan op zijn seksuele avances. Na haar kwamen meer Fox-vrouwen met vergelijkbare beschuldigingen, onder wie sterpresentatrice Megyn Kelly.

Machtsmisbruik

Opvolger

Met kijkcijfers als die van O'Reilly was natuurlijk de vraag: wie gaat hem opvolgen? Presentatoren die tijdens zijn vakantie aanschoven, deden het lang niet zo goed als de gevallen presentator zelf. Fox maakte woensdagavond bekend dat Tucker Carlson vanaf maandag te zien is in plaats van O'Reilly. Carlson was oorspronkelijk een uur ná O'Reilly te zien, maar schuift een uurtje naar voren, meldt The New York Times. De conservatieve presentator lijkt carrière te maken dankzij de leegloop bij Fox. Eerder nam hij plaats op de vrijgekomen stoel van twee andere vertrokken Fox-boegbeelden: Megyn Kelly en Greta van Susteren.

Dat de mannen jarenlang hun gang hebben kunnen gaan zegt veel over de interne cultuur bij Fox. Dat de mannen nu niet meer hun gang kunnen gaan zegt veel over de externe druk op Fox.

Het Mad-Men-achtige machtsmisbruik van mannen die alles dachten te kunnen maken, met hun rijkdom en roem als vrijbrief, was een gewoonte die Ailes had meegebracht uit de jaren zestig en was geen geheim binnen het bedrijf. Maar met hulp van dreigementen en een contractueel vastgelegde zwijgplicht (werknemers mochten eventuele geschillen niet via de rechter uitvechten, maar moesten die via arbitrage achter gesloten deuren laten oplossen) wist het management de vuile was jarenlang binnen te houden.

Als iemand toch naar buiten trad, zoals Carlson vorig jaar deed (die vorig jaar tóch naar de rechter durfde te stappen door niet het bedrijf Fox News maar haar baas Roger Ailes aan te klagen), sloten de gelederen zich en vielen loyale mannen de vrouwelijke verrader aan. 'Sick', noemde presentator Neil Cavuto de beschuldigingen van Carlson.

Eventuele (vrouwelijke) dissidenten werden afgeluisterd en gevolgd, en Ailes liet de telefoons van kritische journalisten natrekken om te kijken welke bronnen zij binnen het bedrijf hadden - een praktijk die James Murdoch, eigenaar van Fox, overigens ook tolereerde bij de Engelse kern van zijn mediaconglomeraat.

Maar nu zijn er dus scheuren in dat bastion gekomen. Nu de Fox-vrouwen in opstand zijn gekomen hebben tientallen bedrijven advertenties teruggetrokken, staan demonstranten voor het hoofdkantoor in New York en lijkt ook de jongere generatie van de familie Murdoch genoeg te krijgen van de oude hebbelijkheden.

Machomannen

En dat lijkt nu op te wegen tegen de commerciële waarde die aan de machomannen wordt toegeschreven. De show van Bill O'Reilly, die elke avond om acht uur in The O'Reilly Factor halfzacht progressief Amerika uitscheldt, trekt elke avond zo'n drie miljoen kijkers en is daarmee de belangrijkste publiekstrekker van Fox News. Dat levert jaarlijks naar schatting 1,6 miljard dollar op. De kijkers naar O'Reilly blijven vaak ook hangen bij de programma's die daarna komen. O'Reilly is alleen nog maar populairder geworden nadat The New York Times begin deze maand onthulde dat Fox voor 13 miljoen dollar vijf schikkingen heeft getroffen met vrouwen die hem beschuldigen van seksuele intimidatie en ander wangedrag. De afgelopen week (O'Reilly is met vakantie gegaan/gestuurd) haalden zijn vervangers een kwart lagere kijkcijfers.

Maar inmiddels hebben zo'n zeventig adverteerders zich teruggetrokken en moet The O'Reilly Factor het met de helft van de vroegere hoeveelheid reclames doen. Bovendien hebben James en Lachlan Murdoch, zonen van mediamogul Rupert Murdoch, steeds meer invloed binnen het bedrijf. Daarmee lijkt ook een progressiever wind te waaien. James, wiens vrouw voor de Clinton Foundation heeft gewerkt, wilde O'Reilly als eerste lozen. Lachlan stribbelde nog tegen, maar lijkt nu ook overtuigd door zijn vrouw, aldus de goed ingelichte journalist en Ailes-biograaf Gabriel Sherman van New York Magazine. Daarmee zou Rupert, de Murdoch van de oude stempel, zich ook gewonnen hebben gegeven.

De vraag is nu vooral wat O'Reilly meekrijgt. Ailes kreeg 40 miljoen dollar. Of dat ook iets voor de koers van Fox betekent is de vraag. Conservatieve tv is nog steeds een grote geldmachine, zeker in tijden van Trump. Vorig jaar wiebelde de koers mee met de verschillende Republikeinse stromingen, maar na het vertrek van Kelly hebben de presentatoren van Fox' praatprogramma's zich volledig achter de president geschaard.