Wilfried de Jong interviewt koning Willem-Alexander op de Eikenhorst, ter gelegenheid van zijn 50ste verjaardag.
Wilfried de Jong interviewt koning Willem-Alexander op de Eikenhorst, ter gelegenheid van zijn 50ste verjaardag. © ANP

De vijf belangrijkste momenten uit het interview met de koning

Openhartig, emotioneel, en intiem

Persoonlijk is het, het interview met koning Willem-Alexander woensdagavond. Over zijn vader, zijn broer Friso, zijn jeugd zonder tv, Nelson Mandela en zijn rol als koning.

Bij het zien van de beelden van koning Willem-Alexander en koningin Máxima op vliegveld Eindhoven in 2014 gaan de gedachten terug naar de bezoeken van koningin Beatrix aan Amsterdam Zuidoost, na de Bijlmerramp (1992), en Enschede, na de vuurwerkramp (2000). Momenten waarop het staatshoofd de verpersoonlijking is van nationaal verdriet. Willem-Alexander: 'De nabestaanden zeiden tegen mij: u hebt ook een familielid verloren door een ongeluk.' Hij noemt de ramp 'rauw verdriet'.

Op de vraag van De Jong of Willem-Alexander een zwaar leven heeft, zegt hij: 'U hoeft met mij geen medelijden te hebben. Ik heb een interessant leven.' Hij prijst Máxima als 'maatje, sparringpartner, zorgzaam en vergevingsgezind als ik nukkig ben'.

Achter de koning in zijn ambt schuilt een emotionele maar zelfverzekerde man, is de conclusie van het gesprek.

Tekst gaat verder onder de video.

Koning Willem-Alexander wil geen interview over zijn ambt, maar over de persoon achter het ambt. Opmerkelijk, want zijn moeder Beatrix had juist daarmee altijd veel moeite. Hij voegt zich naar de vereisten van zijn tijd.

En persoonlijk is het woensdagavond, met deze vijftiger die zich naar eigen zeggen 30 voelt. Hij vertelt aan interviewer Wilfried de Jong over de afspraak die hij als jongen had met zijn beveiligers. Zij deden hun werk: zorgen voor zijn veiligheid. Maar hun werk was het niet om aan zijn ouders te vertellen wat hij uitspookte.

Precies deze afspraak heeft hij nu met zijn kinderen. Tegen zijn oudste dochter Amalia zegt hij: 'Je moet jezelf leren kennen en leren van je fouten. Die heb ik ook gemaakt. Veel.' Over haar eventuele strapatsen zegt hij: 'Ik wil het niet eens weten.'

Willem-Alexander brak in 1983 uit het gezin om zijn school in Wales af te maken. 'Mijn vader werd ziek, ik kon me niet tegen hem afzetten. Mijn moeder was net koningin geworden. Met mijn broers thuis was het hakken of gehakt worden. Ik was brutaal, ik wilde weg.'

Tekst gaat verder onder de video.

'Op school in Wales zongen we 'Free Nelson Mandela' en dan gebeurt het!'

Willem-Alexander is goed in imitaties. Hij spreekt plat Haags, naar de typetjes Jacobse en Van Es van Van Kooten en De Bie. Dat was om zich te weren tegen het verwijt op school in Den Haag dat hij, afkomstig uit Baarn, een provinciaals accent had. Hier scheert het gesprek langs Lucky TV, dat onbenoemd blijft. Willem-Alexander heeft ook een goede Mandela in huis, laat hij aan De Jong zien. 'Wel drie keer vroeg hij mij hem, een old friend, vooral uit te nodigen als gast als ik zou trouwen.'

In 1990 kwam Nelson Mandela (1918-2013) vrij uit de gevangenis. In 1994 werd hij beëdigd als de eerste zwarte president van Zuid-Afrika. Namens Nederland was Willem-Alexander daarbij, een vroege zelfstandige reis van de jonge prins. Hij vergezelde in 1996 zijn ouders tijdens het staatsbezoek aan Zuid-Afrika. Daar bezocht hij de voormalige cel van Mandela op Robbeneiland.

'Op school in Wales zongen we Free Nelson Mandela en dan gebeurt het! Die hele geschiedenis heb ik van nabij meegemaakt en in 2002 was hij op de bruiloft. Heel bijzonder.'

'Mijn broers begrafenis is nog steeds aangrijpend als ik het zie'

Willem-Alexander vecht tegen zijn tranen als de dood van prins Johan Friso (1968-2013) ter sprake komt. Zijn een jaar jongere broer werd in 2012 bij Lech bedolven onder een lawine, raakte in coma en kwam daar niet meer uit. 'Ook als er geen progressie is, blijf je hopen', zegt Willem-Alexander, 'zeker bij kleine positieve signalen. Maar de artsen zeiden: neem de tekens als een geschenk, niet als hoop.'

Dat iedereen over zijn schouder meekeek, was geen last. 'Als je je hele leven een publiek figuur bent, dan leeft het Nederlandse volk echt met je mee bij hoogte- en dieptepunten. Het geeft ontzettend veel steun. Daar zijn we heel erg dankbaar voor.'

Hij bevestigt het beeld van Friso: 'Hij wilde zo min mogelijk te maken hebben met het openbare leven in Nederland.' Nieuw is zijn toevoeging: 'Hij las mij ook de les, soms niet op een diplomatieke manier. Maar als je dat niet meer hebt, mis je dat.' En schrijnend over Beatrix: 'Je ziet wat er gebeurt als een moeder een kind verliest.'

Tekst gaat verder onder de video.

'Mijn hele jeugd was radio. Wij keken geen televisie'

Tot verbijstering van De Jong vertelt Willem-Alexander dat hij en zijn broers tijdens hun jeugd op Drakensteyn geen televisie keken. 'Die ruimte was er niet voor ons. We luisterden radio. En op zondagmiddag keken we Super 8-filmpjes, die mijn ouders in het buitenland hadden gemaakt. Zonder geluid.'

Zo zag hij nooit de Palestijnse aanslag op de Olympische Spelen in München in 1972. 'Voor mijn vader was die traumatisch. Duitsland was niet in staat het team van Israël te beschermen. Mijn vader is zich altijd bewust gebleven dat hij uit Duitsland kwam. Hij voelde zich medeverantwoordelijk voor de Holocaust, ook al had hij er niets mee te maken gehad. Het is altijd een belangrijk deel van zijn leven geweest.'

Voor prins Claus (1926-2002) deed München 1972 'de deur dicht voor de Olympische Spelen'. Maar toen Willem-Alexander later lid van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) kon worden, was zijn vader toch enthousiast. 'Dat was voor mij een grote verrassing. Hij vond het een goede kans om mij internationaal te positioneren.' Bizarre overeenkomst: ook Máxima mocht in haar jeugd geen tv kijken.

Het volledige interview:

Lees meer

Zei Willem-Alexander nou echt iets opvallends in het interview door Wilfried de Jong? Niet echt. Tenminste, totdat de laatste jaren voorbij kwamen. Even was de koning heel kwetsbaar. Al met al was het gewoon een prima, relaxed gesprek. Lees hier de tv-recensie door Julien Althuisius (+).