Manning als Bradley, links, en sinds 2013 als Chelsea.
Manning als Bradley, links, en sinds 2013 als Chelsea. © AFP

Chelsea Manning vrijgelaten: zo leefde zij tussen 424 mannen in Fort Leavenworth

Chelsea Manning, die strafvermindering kreeg van president Obama, heeft woensdag de gevangenis verlaten. Hoe leefde zij de afgelopen jaren tussen de 424 mannelijke gevangenen van Fort Leavenworth? De WikiLeaks-klokkenluider sprak begin 2017, schriftelijk, met The New York Times. Journalisten mocht ze niet ontvangen in de militaire gevangenis in Kansas. 'Chelsea Manning zijn is een volledige baan', meldde ze. Lees het verhaal hier terug.

De meeste ochtenden om 04.30, een half uur voor de gevangenen voor het eerst worden gewekt in de militaire gevangenis in Kansas, gaat een wekker af in een cel van iets meer dan zeven vierkante meter.

Gevangene 89289, kort van stuk en met een kort kapsel, staat op om zich op te maken en om onderkleding en een bruin uniform aan te trekken. Nog voordat de nog slaperige mannen in de cellen ernaast zich roeren. 

Dit is de vaste routine van Chelsea Manning (29), Amerika's bekendste veroordeelde klokkenluider en gevangene van Fort Leavenworth.

Overdag maakt Manning, een inlichtingen-analist in het leger die voorheen Bradley Manning heette en die in 2010 militaire en diplomatieke informatie doorspeelde naar WikiLeaks, fotolijsten en meubels in het houtwinkeltje van de gevangenis. In de avond, nog voor alles wordt afgesloten om 22.05, leest Chelsea talloze brieven. Onder andere van aanhangers die haar zien als een belangrijke klokkenluider.

Tekst loopt door onder tijdlijn. 

Volledige baan

'Ik ben altijd bezig', schrijft Manning in antwoord op vragen van The New York Times. Ze mag van het leger geen persoonlijke interviews geven. 'Ik moet zoveel doen: juridische zaken, verzoeken van de media en schrijven, ik schrijf veel. Chelsea Manning zijn is een volledige baan.'

Manning bezorgt het leger en de gevangenis veel kopzorgen met haar netwerk van aanhangers die wereldwijd aandacht vragen voor haar behandeling en geestelijke toestand. Twee keer probeerde ze vorig jaar zelfmoord te plegen. Ook heeft zij een speciale behandeling nodig waar het leger geen ervaring mee heeft.

'Ik heb hulp nodig', aldus Manning in de verklaring bij haar petitie aan president Obama om haar resterende straf kwijt te schelden. 'Ik ben angstig, depressief en ik heb geen hoop meer. Ik kan mij niet concentreren. Ik kan niet slapen. Ik heb geprobeerd zelfmoord te plegen.'

Uit gerechtelijke stukken blijkt dat Manning, die in 2013 na haar veroordeling bekendmaakte dat ze als een vrouw door het leven wilde gaan, zeker een keer per week sprak met een gevangenispsycholoog. In 2014, deels door druk van buitenaf, mocht ze vrouwelijke onderkleding dragen, zoals een sport-bh, en zich licht opmaken.

Borsten

Begin 2015 kreeg ze toestemming om therapielessen te volgen die haar stem vrouwelijker zouden maken en begon ze met hormoonbehandelingen. Sindsdien heeft ze borsten gekregen en rondere heupen. Maar het leger wees een aanbeveling van een psycholoog af om Manning toe te staan haar uiterlijk meer te 'feminiseren'.

Bijvoorbeeld om langer haar te dragen dan de militaire regels toelaten. 'Ze voelt zich een freak en een griezel', aldus Chase Strangio, een advocaat van de burgerrechtenbeweging ACLU die haar bijstaat, over deze beperkingen. 'De boodschap is nu dat zij geen 'echte vrouw' zou zijn.'

Haar cel heeft, net als alle andere, een bed, een toilet, een kast, een stoel en een bureau. Ze doucht in een gemeenschappelijke badkamer. Ze heeft geen toegang tot het internet. Manning mag geen bezoekers zien die ze voor haar veroordeling niet kende. Ze speelde een tijdje Dungeons  & Dragons met een paar gevangenen maar de laatste maanden had ze geen tijd meer hiervoor. Ze eet met de andere gevangenen in de kantine en werkt in een groep in de werkplaats.

(tekst gaat verder onder de video)

Bedreigd

Onder de 424 andere gevangenen zijn Nidal Hassan, die in 2009 in Texas soldaten doodschoot, en Robert Bales, die als militair zestien Afghanen ombracht.

Manning zegt dat ze tot nu toe nooit is lastiggevallen door de andere gevangenen en de bewaarders. 'Je kunt het beste niet betrokken raken bij wat dan ook', schrijft ze aan de New York Times. 'Het is moeilijker voor mij om op mezelf te zijn, omdat de bewaarders mij constant in de gaten houden. Maar ik ben er nu aan gewend. Ik voel mij niet bedreigd. Ik heb hier vrienden.'

'Ik vraag niet om een pardon', schreef ze in haar verzoek aan president Obama om strafvermindering. 'Ik vraag alleen om een kans om mijn leven te leiden buiten de gevangenis als de persoon die ik was toen ik werd geboren.' President Obama besloot haar die kans te geven.