Luchtkwaliteit in gevaar door 130 kilometer per uur
© ANP

Luchtkwaliteit in gevaar door 130 kilometer per uur

De luchtkwaliteit komt in gevaar rond snelwegen waar vanaf vandaag een verhoging van de maximumsnelheid naar 130 kilometer per uur geldt. Onderzoekers van zowel RIVM als TNO achten de kans groot dat de Europese norm voor luchtkwaliteit er wordt overschreden.

Daarmee spreken twee belangrijke onderzoeksinstituten minister Schultz van Infrastructuur tegen. Zij stelt dat de lucht voldoende schoon blijft als de snelheid omhoog gaat naar 130. Het gaat onder meer om delen van de A1, A27, A28, en A58. Verder gaat in mei op de A2 tussen Holendrecht en Vinkeveen de maximumsnelheid naar 130 kilometer per uur in de avond en nacht.

Bij twijfel mag de maximumsnelheid niet worden verhoogd ten koste van onze gezondheid

Stientje van Veldhoven, D66-Kamerlid

Volgens onderzoek dat Schultz heeft laten uitvoeren, zou de luchtkwaliteit in de omgeving voldoen aan de Europese normen. De studie, uitgevoerd door ingenieursbureau Tauw, concludeert dat slechts sprake is van een beperkte stijging van de hoeveelheid stikstofdioxide (NO2) in de lucht. Deze schadelijke stof is vooral afkomstig uit de uitlaten van dieselauto's.

De concentratie NO2 komt nergens boven het jaargemiddelde van 38 microgram per kubieke meter lucht, zeggen de cijfers van Tauw. De Europese norm is 40 microgram. De marge van 2 microgram is voldoende om ervoor te zorgen dat de norm langs de trajecten niet wordt overschreden, stelt Berend Hoekstra, senior consultant bij Tauw en een van de opstellers.

Het rijksinstituut RIVM, dat nota bene de modellen levert waarmee Tauw heeft gewerkt, is veel minder stellig. Volgens het kennisinstituut zijn uitschieters mogelijk van 8 microgram boven of beneden de limiet, vanwege onzekerheden in de data waarmee het RIVM moet rekenen. De werkelijke waarde kan dus flink hoger liggen dan de berekende 38 microgram, zegt onderzoeker luchtkwaliteit Joost Wesseling van het RIVM.

Hogere uitstoot

Recentelijk is een onverwacht sterke toename van de files waargenomen, vermoedelijk door de economische groei

Norbert Ligterink, onderzoeker voertuigemissies bij TNO

De maximumsnelheid op de snelweg mag worden verhoogd, ook al is er twijfel over de gevolgen voor de luchtkwaliteit.

  • 26% (2367)

    Eens

  • 74% (6799)

    Oneens

9166 stemmen

Naast onzekerheden in de berekeningen zijn er aanwijzingen dat de uitstoot van stikstofoxiden door nieuwe dieselauto's - die in een kwaad daglicht staan sinds het Volkswagenschandaal - minder is gedaald dan wordt verondersteld. Norbert Ligterink, onderzoeker voertuigemissies bij TNO, ziet daarom ook 'risico's voor de toekomst'.

TNO doet de voertuigmetingen die in het model worden gebruikt om de verwachte concentraties van stikstofoxiden te bepalen. In deze modellen zitten ook prognoses verwerkt over hoeveel verkeer er na 2015 zal rijden. 'Maar recentelijk is een onverwacht sterke toename van de files waargenomen, vermoedelijk door de economische groei', aldus Ligterink. Extra verkeer en files leiden tot een hogere uitstoot van stikstofoxiden, die eveneens niet in de modellen verwerkt is. Verder stimuleert de lage brandstofprijs het autoverkeer.

Volgens de onderzoeker van TNO is ook onduidelijk wat er gebeurt als langer aaneen 130 kilometer per uur mag worden gereden. Nu passen automobilisten volgens Ligterink hun snelheid vaak niet aan, omdat op veel plaatsen slechts korte stukjes harder gereden mag worden. 'Het is de vraag of dat zo blijft. Als straks lange stukken harder gereden kan worden, gaan automobilisten dat misschien vaker doen.' Uiteindelijk moet een 130-limiet voor driekwart van de snelwegen gelden.

Onverdedigbaar

Er wordt een rookgordijn van schijnzekerheid opgetrokken

Anne Knol, campagneleider verkeer van milieudefensie

Milieudefensie noemt de snelheidsverhoging onverdedigbaar. 'Er wordt een rookgordijn van schijnzekerheid opgetrokken, waardoor het lijkt of er geen enkel risico is dat de normen worden overschreden als de snelheid wordt verhoogd', zegt campagneleider verkeer Anne Knol. 'Het is onmogelijk op elke straathoek tot op de microgram nauwkeurig te berekenen hoe vervuild de lucht is en hoe dat in de toekomst zal zijn. Dat snapt iedereen, maar het ministerie weigert de consequenties daarvan in te zien.'

Minister Schultz erkent dat de luchtverontreiniging door de maatregel iets toeneemt, maar binnen de wettelijke normen blijft. Gezien de daling van de concentraties NO2 van de afgelopen jaren en de marge van 2 microgram, zegt ze geen overschrijdingen te verwachten. Daarnaast laat ze weten dat er jaarlijks wordt gemonitord. Uit metingen langs trajecten waar de snelheid al is verhoogd tot 130, komt de concentratie NO2 nooit boven de 35 microgram, zou uit metingen blijken. Of de verhoging van de maximumsnelheid wordt teruggedraaid als de norm wordt overschreden, wil een woordvoerster niet zeggen.

D66-Kamerlid Stientje van Veldhoven zegt de minister aan haar belofte te houden en wil dat Schultz de waarschuwingen van TNO en RIVM serieus onderzoekt. 'Bij twijfel mag de maximumsnelheid niet worden verhoogd ten koste van onze gezondheid.'


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.