'Trainers gebruiken data om de trainingen te perfectioneren en hun ploegen te versterken. Pep Guardiola, toch geen kleine jongen, gelooft er heilig in.'
'Trainers gebruiken data om de trainingen te perfectioneren en hun ploegen te versterken. Pep Guardiola, toch geen kleine jongen, gelooft er heilig in.' © AFP

Paul Onkenhout: Voetbalnerds rukken op in het conservatieve voetbal

De twaalfde man

Het spel van het Nederlands elftal is niet om aan te zien, laten we wel wezen. Woensdag kon ik in de tweede helft van de wedstrijd tegen de Belgen de neiging niet weerstaan om naar de volgende zender te zappen. RTL 7 zond Mission Impossible II uit, toepasselijk genoeg.

De Derby der Lage Landen, daar gingen wij vroeger eens goed voor zitten. Tegenwoordig is er weinig aan. De lege plekken in de Arena spraken voor zich. De fans lopen niet meer warm voor Oranje.

Ik heb er ook last van. Minstens de helft van de spelers zou vijf jaar geleden geen schijn van kans hebben gemaakt op een plek in de nationale selectie. Nieuwkomers reageren tegenwoordig totaal verbijsterd op hun uitverkiezing. Ik? Marten de Roon? De drempel naar Oranje is lager dan ooit tevoren.

Er moet iets gebeuren. Ter assistentie staat tegenwoordig een groepje klaar dat op een geheel andere manier naar voetbal kijkt dan wij - wij zijn mannen van middelbare leeftijd of ouder.

Dataspecialisten rukken op. Als ik tijdens Nederland - België denk dat Jordie Clasie er als spelverdeler niet veel van bakt, is er meteen iemand uit deze school die op Twitter meldt wat ik vermoed: 'Eerste helft Clasie ondermaats. Slechts 58% van zijn passes kwam aan. Hogere passzuiverheid vereist voor nummer 6.'

Dat was een tweet van Wes Beuvink. Volgens zijn Twitterbio is hij datascout van SciSports en oprichter van FC Algebra. Hij is geen eenling.

De beweging laat steeds meer van zich horen en gooit naar Amerikaans voorbeeld het internet vol met cijfers, percentages en diagrammen. Voetbal International trok Pieter Zwart aan, een jongeman met een wetenschappelijke kijk op voetbal. Geestverwanten vindt hij onder meer bij De Correspondent.

Het zijn stronteigenwijze nerds. Het stadion is hun laboratorium. Ik zie ze niet snel met een blocnote in een mixed-zone staan. Daar valt voor hen niets te halen. Een voetballer is een reeks getallen, meer niet.

Ze gooien het internet vol met cijfers, percentages en diagrammen

Geliefd zijn ze niet, de datafetisjisten. Het voetbal is zo conservatief als de pest. Toen Willem Vissers er vorige maand in Studio Voetbal voor pleitte om de wetenschap te hulp te roepen, ter bestrijding van de immense crisis die het Nederlandse voetbal teistert, keek Bert van Marwijk hem verbijsterd aan. Van Marwijk vindt het allemaal maar onzin, die gaat hoofdschuddend een blokje om als hij hoort dat de KNVB een prestatie-innovatie manager zoekt.

Nee, wat dan? Lekker zo blijven doormodderen?

Het zijn interessante tijden. De 'laptop-trainers' rukken op, in Duitsland vooral. Trainers die op het veld niets noemenswaardig hebben gepresteerd, gebruiken data om de trainingen te perfectioneren en hun ploegen te versterken - en met succes. Pep Guardiola, toch geen kleine jongen, gelooft er heilig in.

Het is even wennen. Neem het percentage balbezit. Nog niet zo lang geleden gold: de ploeg met het hoogste percentage balbezit, is de beste. Het was een keurmerk. Als trainer van Ajax wees Louis van Gaal er graag op. '73 procent balbezit!' Wij noteerden het gretig.

Dat is passé. Vorige week interviewde de NOS Sparta-trainer Alex Pastoor. Sparta had met 3-1 van Heerenveen gewonnen, zonder veel moeite. Verslaggever Frank Snoeks legde hem voor dat Sparta maar 30 procent balbezit had gehad. De verbijstering was hoorbaar in zijn stem.

Pastoor zei dat tijd niets zegt. Zijn verdedigers hebben opdracht om de bal onmiddellijk naar voren te schieten. Het vaak eindeloze heen en weer getik in de eigen verdediging is ten strengste verboden. Aan dat balbezit heb je niet zoveel, zei Pastoor, en voor dat oeverloze gepriegel zou hij ook geen kaartje betalen.

Vroeger zou een trainer voor zulke uitspraken zijn verketterd, nu niet meer. De nieuwlichters rukken op. Laat de revolutie maar beginnen, het is de hoogste tijd.

Paul Onkenhout is redacteur van de Volkskrant.

Reageren? p.onkenhout@volkskrant.nl