Lance Armstrong en Hein Verbruggen in 2000
Lance Armstrong en Hein Verbruggen in 2000 © anp

Hein Verbruggen (75) overleden: 'Beeld van zonnekoning, verblind door superster Armstrong, bleef altijd hangen'

De Nederlandse sportbestuurder Hein Verbruggen is op 75-jarige leeftijd overleden. Dat heeft de Nederlandse Wielerunie vandaag bevestigd. Verbruggen was van 1991 tot 2005 voorzitter van de internationale wielerunie UCI. Hij wilde de sport vermarkten, maar werd vooral bekend door zijn omstreden vriendschap met dopingzondaar Lance Armstrong.

'Manipuleren'

Hein Verbruggen overleed vandaag op 75-jarige leeftijd. De sportbestuurder werd vooral bekend (en berucht) door zijn voorzitterschap van de internationale wielerunie UCI. Hij gaf leiding aan die organisatie in de gloriedagen van Lance Armstrong, die zeven keer de Tour de France won maar later veelvuldig dopinggebruik bekende. Dit schreef de Volkskrant in 2005, toen Verbruggen afscheid nam van de wielersport. 'Hij vertelt niet altijd de waarheid, maar hij liegt ook niet. Hij manipuleert'

'Ik heb een heel gerust geweten', zei Hein Verbruggen een aantal jaar geleden in een interview in de Volkskrant over zijn rol als UCI-voorzitter tijdens de Lance Armstrong-jaren. 'Ik zeg tegen iedereen die met kritiek komt: vertel ons wat we hadden moeten doen? Simpel. Daar heb ik nooit een antwoord op gehad.'

De professionele carrière van Verbruggen is onlosmakelijk verbonden met die van de Amerikaanse wielrenner. Na de dopingschandalen uit de jaren negentig, met onder andere de 'Tour de Dopage' in 1998, waar de Nederlandse TVM-ploeg en het Franse Festina de Ronde van Frankrijk moesten verlaten, moest het wielrennen op zoek naar een manier om het besmeurde imago op te poetsen. Voor de toenmalig voorzitter van de internationale wielerunie kwam de toen nog jonge Texaan als een geschenk uit de hemel. Armstrong was welbespraakt, kwam uit een land waar het wielrennen een nieuwe markt kon aanboren, en had kanker overwonnen.

De twee trokken naar elkaar toe. Verbruggen accepteerde in 2001 twee giften ter waarde van 125.000 dollar van Armstrong. Officieel om betere dopingbestrijding mogelijk te maken, maar volgens toenmalige ploegmaten van Armstrong werd het bedrag vooral betaald om een positieve dopingtest weg te moffelen.

Verbruggen heeft altijd ontkend dat hij wist van het dopinggebruik van Armstrong. Maar volgens Armstrong wist Verbruggen wel degelijk dat bij hem in 1999 sporen waren gevonden van verboden cortisonen. 'Hein zei: dit is een groot probleem, een knock-out voor onze sport, zeker in het jaar na de Festina-affaire. We moesten van Hein iets verzinnen', aldus Armstrong, die dat jaar voor het eerst de Tour won.

Beeld van 'zonnekoning' bleef hangen

In 2015 verscheen een rapport van 227 pagina's waarin de voornaamste beschuldigingen werden ontkracht. De UCI had zich onder zijn leiding niet laten corrumperen door Lance Armstrong en er was ook geen positieve dopingtest onder het tapijt geschoven.

'Maar het algemene beeld dat blijft hangen na lezing van de 227 pagina's is niet best. Een zonnekoning die zich liet verblinden door de schittering van superster Lance Armstrong', schreef Bart Jungmann, wielerverslaggever voor de Volkskrant in de jaren van Verbruggen. Uit het rapport: 'Oppositie werd niet geaccepteerd, mogelijke opponenten belandden op een zijspoor. Volstrekte loyaliteit werd geëist. De hele organisatie was op één man afgestemd.'

Eigenzinnig

Verbruggen was in zijn jeugd al een eigenzinnig figuur. Zo kreeg hij in de jaren zestig een plek op Nijenrode nadat hij een brief schreef aan Frans-Jozef van Thiel, de toenmalige voorzitter van de Tweede Kamer en bestuurslid van Nijenrode. Vanwege zijn slechte schoolresultaten kreeg hij namelijk geen beurs. 

Hij maakte snel naam in de wielerwereld voordat hij in 1991 voorzitter werd van de UCI. Zijn fortuin verdiende hij daarvoor voornamelijk als onafhankelijk bedrijfsadviseur

Onder leiding van Verbruggen groeide het hoofdkantoor van de UCI van vier naar veertig werknemers. Verbruggen wilde het wielrennen vermarkten. Een van zijn ideeën was de ProTour, een klassement dat de 'Champions League van het wielrennen' moest worden. Dat kwam uiteindelijk niet van de grond. Hij was ook een van de pleitbezorgers van professionalisering van het wielrennen op de Olympische Spelen, waardoor vanaf 1996 ook professionals mee mochten doen.

Naast UCI-voorzitter werd Verbruggen in 1996 ook lid van het IOC. Hij speelde een voorname rol rond de Olympische Spelen van 2004 in Athene en de Olympische Spelen van 2008 in Peking. Jacques Rogge, voorzitter van het IOC, benoemde hem tot voorzitter van de coördinatiecommissie. Hij werd na zijn actieve loopbaan als sportbestuurder benoemd tot erelid van het IOC en UCI.