‘Er is bij PSV niets schimmigs gebeurd’

Bij de start van het voetbalseizoen besefte hij ineens dat hij nergens meer bij hoorde. Openhartig vertelt Stan Valckx, die zijn loopbaan vervolgt in China, over zijn vertrek bij PSV. ‘Ik ben beschadigd.’

 Stan Valckx (Guus Dubbelman / de Volkskrant)
Stan Valckx (Guus Dubbelman / de Volkskrant)

Met één treffend voorbeeld schetst Stan Valckx de wondere wereld van het topvoetbal, waarvan hij tot deze zomer deel uitmaakte als manager technische zaken van PSV. Voor hemzelf is het, als insider, jarenlang dagelijkse kost geweest: een transfer die op het laatste moment net niet of juist wel doorging.

Maar nu hij na zijn gedwongen vertrek uit Eindhoven, na een frontale botsing met algemeen directeur Jan Reker, afstand van de materie heeft kunnen nemen, moet hij erkennen dat wonderlijke spelingen van het lot soms bepalen of je kunt terugkijken op een succesvolle werkdag.

Zo herinnert Valckx zich de vrijwel zekere komst van de topspeler Robinho naar PSV. De raad van commissarissen had ingestemd met de transfer, dus vertrok hij met een getekende volmacht van toenmalig voorzitter Rob Westerhof en coach Guus Hiddink naar Brazilië.

‘Maar in die periode werd de moeder van Robinho gekidnapt. De voorzitter van zijn club Santos had hem destijds heel erg bijgestaan en Robinho wilde die man niet onder druk zetten door de transfer te forceren.

‘Als zijn moeder destijds niet was ontvoerd, had Robinho bij PSV gespeeld, want dat wilde hij zelf ook. Nu ging hij vijf maanden later voor een bedrag van 35 miljoen dollar naar Real Madrid, terwijl hij ons indertijd slechts 12, 13 miljoen dollar zou hebben gekost. Dat bedrag was dus in vijf maanden tijd zo enorm opgelopen. Zo werkt het soms.’

Het is niet zomaar een anekdote uit de oude doos – leuk om rond de jaarwisseling nog eens op te diepen. Het verhaal is illustratief voor de manier waarop Valckx werkte bij PSV. Met korte lijnen, door snel te handelen en dankzij het niet te onderschatten interventiewerk van Vlado Lemic, iemand die het best kan worden getypeerd als raad- en tipgever van zaakwaarnemers en clubfunctionarissen.

Met harde hand werd Lemic deze zomer de deur gewezen door Reker. ‘Onverantwoord diep’ zat hij in PSV, zoals interim-coach Sef Vergoossen het verwoordde. De man wiens netwerk en bemiddelingswerk zeer werden gewaardeerd door Hiddink, oud-voorzitter Harry van Raaij en meesterscout Piet de Visser werd niet langer met open armen ontvangen op De Herdgang.

De Visser was furieus op Reker en verliet de club. Valckx was de talloze niet nagekomen beloften van de directeur beu en wierp eveneens een steen in de vijver door te stellen dat Reker herhaaldelijk loog. Een breuk was onvermijdelijk.

Valckx kreeg ruzie met zaakwaarnemers, doordat Reker zijn beloften niet nakwam en steeds veranderde van mening. Seinen die aanvankelijk op groen stonden, werden plotseling op rood gezet.

‘Ik kon niet meer werken en ik kon niet meer in de spiegel kijken. Op een gegeven moment zei Reker: jij moet mij altijd steunen. Toen reageerde ik met: moet ik dan mee liegen?’

De ontstane schade was enorm. Zij die elkaar in tijden van tegenspoed altijd hadden opgebeurd met motiverende woorden, waren nu getergd tot op het bot. In een emotionele bui riep Valckx dat Reker PSV ‘naar de klote’ hielp. Daarop wil hij terugkomen. ‘Het is te gemakkelijk om dat nu te zeggen.’

Bedroefd is hij vooral omdat een vriendschap die bijna dertig jaar standhield op zo’n harde wijze eindigde. Illustratief voor de geknalde relatie was de bijeenkomst die in het teken stond van het afscheid van Pieter van den Hoogenband als zwemmer, enkele weken geleden.

Voor het eerst zagen zij elkaar weer in dezelfde ruimte, maar Valckx ontweek zijn voormalige kompaan. ‘Als Reker straks weg is bij PSV, bekijkt hij het misschien anders en denkt dan: verdorie, dat heb ik toch niet goed gedaan. Ik heb een hoop dingen over Stan gezegd die inderdaad niet door de beugel kunnen.’

Valckx zegt ook niets te kunnen met het verwijt dat Reker hem maakte. ‘Je wordt betaald door PSV en je werkt voor Lemic’, wierp de directeur hem voor de voeten.

‘Ik lachte daar om’, zegt Valckx. ‘Reker is vaak genoeg bij besprekingen geweest, zeker in de eindfase, want hij moest zijn goedkeuring geven.’

Als hem de vraag wordt voorgelegd of hij een fout heeft gemaakt, antwoordt Valckx: ‘Wat is fout? Alles wat ik heb gedaan, is puur in het belang van PSV geweest.’

Hij heeft daarom geen moeite te praten over de opmerkelijke bonusregeling in zijn contract. Als manager technische zaken had hij bijvoorbeeld een bonus opgestreken bij de verkoop van aanvaller Jefferson Farfán aan Portsmouth.

Toen die transfer er niet kwam, was Valckx blij omdat PSV een topspeler had behouden. Hij beaamt dat het raar overkomt, het tegenstrijdige karakter van zijn rol als manager: je verkoopt een topspeler, je team wordt erdoor verzwakt, maar zelf word je er beter van.

‘Dat is zo, dat is tegenstrijdig. Gomes heeft drie keer op het punt gestaan naar Corinthians te gaan en dat gebeurde dan toch niet. Dan ging ik juichend naar huis, omdat hij bleef. Het is een beetje krom, maar het is geen vrijbrief om zomaar wat aan te rommelen’, stelt hij.

Alle transacties werden gecontroleerd en de raad van commissarissen moest een fiat geven. ‘Er is niets schimmigs gebeurd. Ik had liever mijn premie voor het kampioenschap of Europese overwintering dan een bonus voor de verkoop van spelers. Dat eerste vond ik honderd keer belangrijker.’

Dat brengt hem op zijn samenwerking met Lemic. Voor de buitenwereld is hij al die jaren een onzichtbare schakel geweest in het netwerk van PSV. Voor Valckx was hij de man die ervoor zorgde dat de club zijn hengel kon uitwerpen in het topsegment van het voetbal.

Daarom benadrukt Valckx zijn belang. ‘Ik denk dat er een stuk of zeven, acht van dat soort contactpersonen zijn in de hele voetbalwereld. Alle topclubs werken met dat selectie groepje, want die kunnen jou helpen bij het halen van de topspelers.’

Zonder de interventie van die mensen kost het een club veel meer tijd en geld, zegt hij. Bovendien is de kans op een geslaagde onderhandeling veel kleiner. ‘Het kan wel lukken, maar de weg naar een transfer maakt dan veel meer bochten. Je kunt beter vandaag ‘nee’ hebben dan morgen ‘misschien’, want dan kun je verder.’

Lemic is de man naar wie zaakwaarnemers toekomen met vragen of voor advies. ‘Wat hem specialer maakt dan anderen, is zijn netwerk. Hij weet hoe de hazen lopen in het topvoetbal. Als je dus in die contreien spelers wilt halen, is het van het grootste belang dat je met die man een goede relatie hebt. In het topvoetbal gaat het om informatie.

‘Spindokters weten vaak precies wat er gaat gebeuren bij de grootste clubs en daar begint het mee. Zij geven aan op welk moment je een speler het best kunt benaderen, en via welke contactpersoon. Zij krijgen het vaak voor elkaar. Maar ze geven ook aan als iets een mission impossible is. Dan weet je dat je er verder geen tijd aan moet besteden.

‘Mensen als Lemic zijn gewoon een hulpmiddel voor mensen zoals ik. De extra informatie die zij hebben, daar draait het om. Soms moet je toeslaan. En het voordeel van de korte lijnen die wij bij PSV hadden, was dat het dan ook gebeurde. PSV zit nu wel een stukje verder van de evenaar af, van het middelpunt van de voetbalwereld.’

De club kan daar uiteindelijk wel weer komen, zegt Valckx, maar dan gaat het via andere stations en omwegen. ‘Dat gaat tijd kosten en dan blijft er links en rechts wat hangen, en worden spelers duurder. Het klinkt heel simpel als ik het zo zeg, maar het is wel de essentie van wat er is veranderd bij PSV.’

Met gemengde gevoelens heeft hij de club het voorbije half jaar gevolgd. Het ontbreken van mensen in de clubleiding die de Spaanse taal machtig zijn, is volgens hem een grote omissie.

‘Die taal was belangrijk, omdat je in een vroegtijdig stadium kon handelen als spelers zoals Salcido en Mendez wat zeiden. Zeker zulke jongens geven signalen af. Als je normaal contact met ze hebt, kun je daar tijdig op inspelen. Nu is alles, pats boem, met knetterend geweld naar buiten gekomen.’

Als supporter kroop hij dit seizoen voor de tv, benieuwd naar de prestaties van zijn club in de Champions League. Maar bij zowel de thuiswedstrijd tegen Atletico Madrid als het bezoek van PSV aan Liverpool pakte hij de afstandbediening er al gauw bij. Het viel niet mee de afstraffingen tot het einde uit te zitten.

‘Het deed te veel pijn om ze zo geslacht te zien worden. Ik heb toch m’n halve leven bij PSV gezeten, dus voelde ik me nog steeds emotioneel betrokken.

‘Ik kwam uit een discipline van vier jaar lang voor de goede zaak werken, dag en nacht. In die periode heb ik slechts negen snipperdagen, inclusief Kerst en Oud en Nieuw, opgenomen. Alles mocht en alles was geoorloofd om het belang van de club te dienen. Dan is de tegenstelling groot als je er geen deel meer van uitmaakt, want je valt van het ene in het andere uiterste.

‘Dat was wel wennen, zeker toen de competitie begon. Ik hoorde ineens nergens meer bij. Dat realiseerde ik me pas toen het nieuwe seizoen begon.’

Een man van zelfbeklag is hij niet. En een reden om zich schuil te houden, zag hij ook niet. ‘Ik ben niet onder een steen gekropen. Alleen ben ik niet naar PSV geweest, omdat ik vond dat ik afstand moest nemen. Ik wilde de zaak laten bezinken.’

Dat werd hem ook aangeraden door vrienden en bekenden uit de voetbalwereld. Stan, laat dat voetbal nou eens los.

‘Maar ik denk dat ik de afgelopen vier maanden toch wel tweehonderd wedstrijden heb gezien. Dat varieerde van het bekijken van dvd’s en bezoekjes aan stadions tot reizen naar China, Brazilië en Engeland.

‘In China werd ik gevraagd de club Shanghai Shenhua door te lichten en daar heb ik nu uiteindelijk ook een contract getekend voor een jaar, als technisch directeur. Ik bereid me nu nog in Nederland voor op die baan en voeg me halverwege januari, tijdens een trainingskamp in Turkije, bij de ploeg.

‘Hoewel ik de beschikking krijg over een tolk, heb ik me voorgenomen Chinees te leren. Ik heb ook al wat cursussen opgevraagd. Ik wil er serieus werk van maken, want de competitie start daar in maart. Ik zie het als een nieuwe start. Na een jaar zullen we van beide kanten bekijken of het bevalt.’

Eén keer eerder in zijn carrière was hij gedwongen geweest op te stappen. ‘Dat was omdat ik als speler bij Sporting Lissabon kritiek op de voorzitter had geuit. Maar dat was na twee weken alweer teruggedraaid. Daarom is de afgelopen periode ook zo heftig geweest’, zegt Valckx.

‘Ik ben beschadigd, omdat er zoveel dingen zijn verteld die gewoon niet waar zijn. Maar ik kende de waarheid, wist waar de verhalen vandaan kwamen en ik kan wel tegen een stootje. Blijkbaar hoort dit er dan bij.’

Haast terloops zegt hij: ‘Maar ik loop nog steeds vrij rond en ik ben ook niet verhoord, dus het zal allemaal wel meevallen. Ik hoop daarom ooit nog eens terug te keren bij PSV. Ik heb er maar met één een probleem en er werken bij de club ongeveer 180 mensen. Ik ga er gauw weer eens langs.’