Iraanse vrouwen in het skiresort Tochal, nabij Teheran.
Iraanse vrouwen in het skiresort Tochal, nabij Teheran. © EPA

Toeristen ontdekken Iran met Facebookgroep als reisleider

'Hi guys! Wie gaat er mee skiën in Teheran?' Michiel Slag (24) plaatste dit bericht in de Facebookgroep See you in Iran. Slag is onlangs afgestudeerd en reisde de afgelopen weken door Iran. Hij gebruikte Facebook als reisgids, om tips te vragen over bezienswaardigheden en voor praktische reisinformatie. 'Waar moet ik nog naar toe? Mis ik iets op deze route? Ook vroeg ik wel eens of mensen iets samen wilden ondernemen, zoals met de skitrip.'

Iran wordt steeds populairder onder Nederlanders. In vijf jaar tijd is het aantal Nederlandse bezoekers aan het land bijna verdrievoudigd. Dit blijkt uit het aantal visumaanvragen bij de Iraanse ambassade in Den Haag. Waar er in 2011 maar 3796 aanvragen werden gedaan, zijn er vorig jaar bijna tienduizend visa verstrekt. Ook dit jaar zijn er al bijna drieduizend visa verleend. Reizigers die pas bij aankomst in Iran een visum regelen zijn hier niet bij geteld.

Honderden van deze Nederlanders zijn, net als Slag, lid van de Facebookgroep See you in Iran. De groep werd in augustus 2015 gecreëerd door de Iraanse student Navid Yousefian (28). Op deze digitale ontmoetingsplaats kunnen Iraniërs en buitenlanders met 'dezelfde mindset' elkaar vinden, aldus coördinator Parham Zabeti (34). Omdat Iran door haar geschiedenis een geïsoleerd land is geworden, wil het platform 'openheid creëren en de dialoog openen binnen en buiten Iran'. 'We willen het land niet 'exotificeren', we willen gewoon laten zien wat we zijn: natuur, cultuur, eten, kunst, dans en gewone mensen. Net zoals alle landen.'

Volgens Zabeti bestaat er een onevenredig negatief beeld van Iran in het Westen, veroorzaakt door de Westerse media en ontwikkelingen zoals Donald Trumps 'muslim ban'. See you in Iran probeert naar eigen zeggen dit beeld recht te stellen en iranophobia tegen te gaan. De groep heeft inmiddels meer dan 104 duizend leden.

Fysieke ontmoetingsplek

Het is vooral de Iraanse regering die het imago bepaalt, het zijn niet de media die bedenken dat vrouwen hier worden onderdrukt

Thomas Erdbrink

In december openden de initiatiefnemers ook een hostel en café in de hoofdstad Teheran. Aan het hostel wordt nog niet verdiend, maar sinds de eerste week is het volgeboekt, voornamelijk door reizigers die geënthousiasmeerd waren door de Facebookpagina.

Volkskrant Magazinecolumnist en New York Timescorrespondent Thomas Erdbrink (41) woont al vijftien jaar in Iran. Hij herkent het beeld van het land dat in het Westen bestaat en vindt See you in Iran een 'nuttig' initiatief omdat 'Iraniërs weinig mogelijkheden hebben om het imago van hun land te beïnvloeden, vanwege overheidsrestricties zoals de blokkades op sociale media.' Maar, de pagina geeft wel een eenzijdig beeld, vindt hij. 'In de groep hangt de sfeer dat er geen kritiek geleverd mag worden, dat alles geweldig is. Ook dat is maar één kant van het verhaal. Het is gewoon vervelend dat je als bezoekende buitenlander een hoofddoek op moet, geen alcohol mag drinken en niet met je vrouw naar het strand kunt, punt.' Voor toeristen is dit de realiteit in Iran, dat moet bekritiseerd kunnen worden, vindt de journalist.

Ook vindt Erdbrink het 'te makkelijk' om alleen de Westerse media de schuld te geven van het negatieve beeld dat bestaat van Iran. 'Het is vooral de Iraanse regering die het imago in handen heeft, de media bedenken bijvoorbeeld niet dat vrouwen hier volgens westerse normen minder rechten hebben. De realiteit is dat er, naar onze maatstaven, nog veel bereikt kan worden op het gebied van mensen- en vrouwenrechten in Iran.' Daarnaast gelden in Iran regels die het land minder aantrekkelijk maken als reisbestemming, zoals het verplicht dragen van een hoofddoek. Maar, vindt de journalist, de Westerse media spelen wel een rol. 'Slechte verhalen zijn makkelijker te vertellen, maar daarmee laat je een deel van het verhaal onbelicht.'

Ik vind het vervelend dat buitenlanders bang zijn voor Iran

Maryam (34), gefingeerde naam

Maryam (34) werkt als student-begeleider voor de universiteit van Teheran en gebruikt See you in Iran dagelijks. Ze gebruikt, zoals veel Iraniërs, een privé netwerk (VPN) om de overheidsblokkade op Facebook te omzeilen. 'Ik reageer op onbeantwoorde vragen. Ik wil gewoon laten zien dat Iran een veilig land is en dat de mensen vriendelijk zijn.' Via See you in Iran ontmoette ze reizigers uit Polen en België. Zij logeerden bij haar en Maryam nam ze mee op pad. 'Ze waren zó verbaasd, ' vertelt ze, 'ze wisten niet dat Iraniërs ook gewoon van feesten houden.'  

Maryam is een gefingeerde naam, ze is bang in de problemen te komen op haar werk bij de universiteit.