De Palladiotentoonstelling.
De Palladiotentoonstelling. © Palladio museum

Beroemdste architect ooit, maar hoe zag hij er uit?

Tentoonstelling over Andrea Palladio

Er is geen andere architect in de geschiedenis die zo veel invloed heeft gehad op de bouwkunst als Andrea Palladio (1508-1580). Toch weet niemand hoe hij eruit ziet. Het Palladio Museum in Vicenza heeft er een tentoonstelling aan gewijd: 'Het mysterie van Palladio's gezicht'.

Het is een rijk geïllustreerde zoektocht naar het verhaal achter de man die van het Witte Huis in Washington, het Mauritshuis in Den Haag tot aan het Queens House in Engeland zijn sporen in de architectuurgeschiedenis heeft getrokken. Er zijn in het museum tal van portretten te zien, maar ze tonen allemaal een andere man. Geen portret is de echte Palladio.

Wie over het centrale plein van Vicenza wandelt - een mooie provinciestad in het achterland van de Veneto - loopt tegen een standbeeld aan van de architect die in zijn leven tientallen renaissancevilla's, stadspaleizen en kerken bouwde. Palladio is op het plein verbeeld met een geplooide cape om zijn lichaam en een krullend baardje. Hij lijkt een Griekse wijsgeer. Zijn artiestennaam verwijst ook naar de Griekse mythologie. Palladio is vernoemd naar Pallas van Athene, de beschermvrouw van de kunsten.

Ook dit beeld in de stad waar hij zijn voornaamste gebouwen ontwierp, is niet de echte Palladio, maar een fantasiehoofd. Palladio werd in de loop van de geschiedenis steeds anders afgebeeld, al naargelang de andere vermeende karaktertrekken men van de klassieke bouwheer voorop stelde. Al die portretten zeggen meer over de tijd waarin ze zijn gemaakt, dan over Palladio zelf.

'Hoe meer men Palladio bestudeert, des te onbegrijpelijker wordt het genie, het meesterschap, de rijkdom, de veelzijdigheid en de gratie van deze man.'

Wolfgang Goethe

Het is gek, vindt het Palladio Museum, dat zo weinig bekend is van het privéleven van deze man die eeuwenlang de spelregels van de architectuur heeft bepaald. Hij had beroemde bewonderaars, onder wie de Amerikaanse president Thomas Jefferson en de Duitse dichter Wolfgang Goethe: 'Hoe meer men Palladio bestudeert, des te onbegrijpelijker wordt het genie, het meesterschap, de rijkdom, de veelzijdigheid en de gratie van deze man.'

(tekst loopt door onder foto)

Van Palladio privé is enkel bekend dat hij van eenvoudige komaf was en als steenhouwer zijn carrière begon. Hij woonde in Vicenza, was getrouwd maar had weinig geluk met zijn kinderen: een stierf jong, een tweede vermoordde een man en moest voor de rechtbank verschijnen. Palladio werkte veel met befaamde schilders als Veronese maar was zelf nooit onderwerp van een schildering.

Misschien, schrijft het Palladio Museum, is die beperkte kennis over wat voor een man Palladio was ook wel een goede zaak. Dat voorkomt dat mensen proberen stijlopvattingen of architectuurkeuzes toe te schrijven aan Palladio's karakter of levensloop. Terwijl alleen het belang geldt van het rijke oeuvre van een architect die in zijn gebouwen zocht naar de ideale maatvoering volgens de klassieke beginselen: firmitas, utilitas, venustas: stevigheid, nut en schoonheid.

Speciale Palladioreis

Het mysterie van Palladio's gezicht is tot en met 18 juni te zien in het Palladio Museum in Vicenza. Via de Volkskrant is nu een speciale Palladioreis te boeken, die een unieke inkijk geeft in het rijke oeuvre van deze classicist. Droomvilla's, stadspaleizen en prachtige kerken in Venetië staan op het programma. De reis wordt begeleid door Volkskrant-journalist Bob Witman. Meer informatie op www.volkskrant.nl/veneto.