Vicky Francken.
Vicky Francken. ©

Wie kan spreken zoals Vicky Francken kan alles

Poëzie - Röntgenfotomodel

Vicky Francken, Röntgenfotomodel (****), poëzie.
De Bezige Bij; 80 pagina's; euro 16,99.

Wat maakt dat veel dichtbundels maar niet op gang komen en dat ik sommige andere buiten adem op de hielen zit?

De gedichten van Vicky Francken (1989) jaag ik na, terwijl ik lees en herlees. De grootste kwaliteit van haar werk is dat de diepste ervaring ervan alleen tijdens het lezen mogelijk is. Is dat dan niet altijd zo bij poëzie? Nee. Veruit de meeste gedichten zijn voorspelbaar. Van een zeldzaam genoegen zijn die gedichten die zich bij elke lezing anders voordoen. Dan komt het aan op een wezenlijke ontmoeting tussen gedicht en lezer.

Wat Röntgenfotomodel, de debuutbundel van Francken, een verraderlijke lichtheid geeft, is de absolute muzikaliteit van haar taal, die ze soms ook thematiseert, zoals in 'Wanhoop als een kuil afschilderen':

waarin je zonder kleren ligt
je huid is een instrument dat huivert
de wind fluit valse tonen in je haar
kippenvel bespeelt je botten
en er komt geen einde aan

Francken tast de ruimte af tussen wat zich onder de huid en buiten de huid bevindt, om vragen op te roepen over hoe het bewustzijn zich manifesteert. Het lichaam of het lichamelijke is daarbij zowel onderwerp als middel. Zo beschrijft Francken de kwetsbare schoonheid van ribben (ribben als brood om te breken) en de kracht van de ruggewervel (We hebben allemaal recht op een rug/ een graat waarrond we bestaan). De toon is van een onderzoekende, zelf-relativerende aard. Wie zo kan spreken, kan alles - omdat alles benaderd kan worden. Zelfs het onmogelijke. Hij/zij/het kan bestaan:

ik beschouw mezelf onmogelijk
de kans bestaat dat dit niet overgaat

wie leert me gooien met servies
ik heb mijn zijwieltjes bewaard

de kleren die ik draag
zijn van een oude huid gemaakt

als ode aan de aarde
ligt het lichaam lang windstil