Waldstille legt succesvol de focus op het ongezegde

Film (drama) - Waldstille

Hoofdrolspeler Thomas Ryckewaert en vooral Jelka van Houten lijken in de wieg gelegd voor het onderkoelde spel dat deze filmstijl vereist. Waldstille benadrukt hoezeer Martijn Maria Smits zijn roeping als beeldend verteller heeft gevonden.

Waldstille (****), drama.
Regie: Martijn Maria Smits.
Met: Thomas Ryckewaert, Jelka van Houten, Maartje van de Wetering, Johan Leysen, Jappe Claes
90 min., in 14 zalen.

Het introverte Waldstille begint luidruchtig, door zijn hoofdpersonage en de toeschouwer onder te dompelen in een grimmige carnavalsroes. Met een handvol zorgvuldig gekozen beeldflarden nodigt de film uit om in het hoofd te kruipen van boerenzoon Ben (Thomas Ryckewaert). Hij dwaalt met een scheefzittende blonde pruik door een kroeg op zoek naar zijn vriendin Tinka, drinkt te snel en te veel, snuift wat op de wc, ruziet met een jongen die Tinka probeert te versieren, slaat hem tegen de grond en neemt Tinka ruziënd mee naar de auto. Gesprekken zijn tot dan toe op zijn best voor de helft verstaanbaar, muziek, geschreeuw of dronken gebazel krijgen de overhand. Het is een vertelvorm die je dwingt op te letten, om te midden van het geroezemoes te ontdekken wat hier precies gebeurt.

Ben en Tinka staken de strijd met een lange dronken zoen, in hun auto, wachtend voor het rode stoplicht. Het licht springt op groen, maar Ben geeft geen gas. Buiten beeld komt een gillende claxon snel dichterbij. Dan wordt alles zwart.

Roes

In zijn tweede speelfilm Waldstille, ruim zes jaar na zijn hevig door de films van de gebroeders Dardenne geïnspireerde debuut C'est déjà l'été, laat de Nederlandse regisseur en scenarist Martijn Maria Smits (36) knap zien hoe onvoorspelbaar en onstuimig het leven zich aan zijn hoofdpersonage opdringt. Dat doet hij door volledig te vertrouwen op de kracht van zijn beelden, gedraaid door Frank van den Eeden, de vaste cameraman van gerenommeerde arthousefilmers Fien Troch en Nanouk Leopold.

Niemand in Waldstille hoeft te vertellen dat Tinka bij het ongeluk omkwam, dat Ben in de gevangenis belandde. Een fraai shot van Ben die tussen twee verveeld sms'ende agenten wacht tot hij bij de kist afscheid mag nemen ('Hé meisje...') zegt alles wat op zo'n moment gezegd kan worden.

De focus blijft liggen op het ongezegde, op de spanning tussen mensen in plaats van de woorden die ze uitwisselen

Ben ontdekt na zijn vrijlating dat zijn woedende schoonvader Cindy, het dochtertje Cindy van Ben en Tinka, bij hem vandaan houdt. Ook als de plot meer nadruk krijgt, houdt Smits de roes in stand. In een sterke scène dreigt Ben zijn kind te ontvoeren uit een schoolklas. Zonder geweld en zonder stemverheffing, maar wel met die onuitgesproken, onbeschrijfelijke onmacht en frustratie die zijn karakter tekenen. De kracht van dat moment zit hem in dat ene klasgenootje dat al die gevoelens haarfijn oppikt en keihard begint te huilen.

De focus blijft liggen op het ongezegde, op de spanning tussen mensen in plaats van de woorden die ze uitwisselen. De Vlaamse hoofdrolspeler Thomas Ryckewaert en vooral Jelka van Houten als Tinka's zus Debbie, lijken in de wieg gelegd voor het onderkoelde spel dat deze filmstijl vereist.

Als er in Waldstille al eens wat uitgebreider wordt gesproken, vooral tijdens de laatste minuten, vloeien drama en spanning dan ook ogenblikkelijk weg. Het benadrukt hoezeer Smits zijn roeping als beeldend verteller heeft gevonden.