Klaas Salverda schreef een boek over 40 jaar krantenjournalistiek.
Klaas Salverda schreef een boek over 40 jaar krantenjournalistiek. © Hollandse Hoogte

Verbanden vinden in veertig jaar krantenjournalistiek

Boek (non-fictie) - Testament van de pers

Testament van de pers, heet het opvallende boek van journalist en hobby-archivaris Klaas Salverda. Daarmee wordt op zijn minst de suggestie gewekt dat de pers stervende is. Gelukkig gaat het alleen maar om de kranten; om het nieuws op papier. Daar is een mouw aan te passen, hopelijk.

non-fictie

Klaas Salverda

Testament van de pers

Eburon; 608 pagina's; euro 34,90.

Het is een omvangrijk boek. Duizend stukjes uit (vooral) kranten en tijdschriften zijn over de pagina's verspreid. Elk stukje vertelt een eigen verhaal dat, zo hoopt de samensteller, verbaast, ontroert of raakt.

Freelancejournalist Salverda (1960) deed iets ongewoons. Hij las de afgelopen veertig jaar grofweg een miljoen pagina's. Stukken die hij interessant vond, knipte hij uit en stopte hij in een map. Dat leverde 13 duizend artikelen op en hoogstwaarschijnlijk een uitpuilende zolder.

Lijnen en verbanden

Duizend stukken zijn geselecteerd voor het boek. Het criterium: 'Naar inhoud gerekend moest elk citaat, de notie en de gedachte(n) daarin geuit, de moeite van het teruglezen waard zijn.' Trouw is het best vertegenwoordigd.

Om orde te scheppen, verdeelde hij de stukjes over acht hoofdstukken, 'De makers van het nieuws' bijvoorbeeld en 'Het oude Nederland'. Daaronder bungelen subthema's. De gedachte is dat de lezer zo in staat wordt gesteld te ontdekken dat ons denken over actuele kwesties voortdurend verandert. Dankzij al die stukjes worden de lijnen en verbanden zichtbaar, volgens Salverda.

Maar werkt het ook?

Het boek valt open op pagina 381, bij een reportage in de Haagsche Post uit 1978 over pedofilie. 'Binnen, in de woonkamer, zitten mannen met jongetjes op de bank, op elkaars schoot of op de knie.' Theo (42 jaar, buikje, ringbaardje) komt aan het woord. Zijn vriendje heet Hansje en is 12. Hij heeft hem in het zwembad ontmoet.

De methode van Salverda is omslachtig, maar blijkt te werken

Of een stuk uit Trouw uit 1980 over de naweeën van de staatsgreep onder leiding van Desi Bouterse in Suriname: 'De avondklok wordt minder enthousiast ontvangen, vooral door de horeca, de bioscopen en de dames die in de Watermolenstraat hun beroep uitoefenen. Maar, oordeelt men, de positieve kant ervan is dat de mannen nu eindelijk hun vrouw weer eens zien.'

In 'De geborgenheid van de islamitische staat' schrijft NRC Handelsblad: 'Via transistors en tv's worden moslims voortdurend overstroomd met westerse massacultuur. Het is begrijpelijk dat zij zich bedreigd voelen en bang zijn hun identiteit te verliezen.'

Dat was in 1981. De methode van Salverda is omslachtig, maar blijkt te werken.