Toneel over NSB-gezelschap had hilarischer gemogen

Het op nationaalsocialistische leest geschoeide Noord-Hollandsch Tooneel is gefundenes Fressen voor de Haarlemse toneelgroep Het Volk. De drie mannen van Het Volk mogen graag theater over theater maken. De opportunist, een voor hun doen weinig humoristische, documentaire voorstelling, verhaalt over de opkomst en ondergang van het NSB-gezelschap.

Deze historie wordt verteld door een onderzoeker (gespeeld door Joep Kruijver) die de naderhand naar Berlijn gevluchte NHT-oprichter Jan C. de Vos opzoekt. Deze wilde verandering brengen in een toneelaanbod dat hij smakeloos en inhoudsloos amusement vond. Hij trof een bondgenoot in de NSB en de Kultuurkamer met hun obsessie met volkstoneel. Een exorbitant bedrag aan subsidie sleepte hij binnen. Een van de voorwaarden: Joden, zigeuners en homoseksuelen waren niet welkom.

Acteurs stonden niet te springen om mee te doen. In een prettig absurdistische scène zien we De Vos en zijn vrouw audities houden voor hun nieuwe groep. Er komt niemand opdagen. Uiteindelijk zitten ze opgescheept met een overjarige bewegingskunstenaar die een houterige dans uitvoert op Faust van Goethe.

Jan C. de Vos verkocht zijn ziel aan de duivel in de hoop op geld en roem. In de tekst zitten genoeg kwinkslagen, maar de uitvoering blijft onbevredigend oppervlakkig. Jan C. wordt afwisselend gespeeld door Wigbolt Kruijver en Bert Bunschoten, maar zijn gespletenheid blijkt verder nergens uit.

Dat het Noord-Hollandsch Tooneel roemloos ten onder gaat, ligt vooral aan de NSB-regisseur zelf. Een chronisch gebrek aan talent, wanbeleid en zijn losse handjes spelen hem parten. Al met al waren zijn voorstellingen zo slecht dat het zelfs de naam van de NSB meer kwaad dan goed deed.

Gek genoeg leidt dat gegeven bij Het Volk niet tot de gehoopte hilariteit en absurditeit.

De opportunist door Toneelgroep Het Volk, regie Michael Helmerhorst. Toneelschuur, Haarlem, 11/11. Tournee t/m 29/4.