Jonge intellectuelen die denken met de handen

In de aanloop, dit voorjaar, naar het referendum over het Europees grondwettelijk verdrag is er veel gegniffeld over de opmerking van minister Bot van Buitenlandse Zaken dat een stem tegen dit verdrag de kans op oorlog zou vergroten....

Beatrix (1938) ontvluchtte met haar ouders op 2-jarigeleeftijd Nederland en bracht de oorlog met haar moeder in Canadadoor. Zo'n levensgeschiedenis kleurt een mensenleven en medehierom is de koningin vanaf haar jeugd een overtuigde Europeaangebleken.Ter gelegenheid van het zilveren regeringsjubileum vanBeatrix, dit jaar op talrijke momenten gevierd, beschrijft Bakeen specifieke periode waaruit die Europese betrokkenheid blijkt:de jaren 1961-1968, waarin Beatrix roergangster was van deEuropese Werkgroep (EWG), een club vrijwilligers die de Europesegedachte in woord en daad wilde uitdragen.Op 30 september 1961 hield Beatrix in Toulouse een toespraakvoor een congres van vierhonderd twintigers uit diverse Europeselanden, waarin zij opriep actief te bouwen aan 'een harmonischen daadkrachtig' Europa. Het is dan tien jaar nadat de huidigeEU haar eerste vorm kreeg, en het is tevens het jaar waarin hetlaatste gat in de Berlijnse Muur wordt dichtgemetseld. Beatrixbaalt van de lethargie onder haar generatie.De speech slaat aan, en in de loop van het volgende jaarverzamelt zich een groepje jonge intellectuelen van diversepluimage rond de prinses, onder wie Laurens Jan Brinkhorst en Basde Gaay Fortman. Motto wordt 'denken met de handen', doel deEuropese gedachte - die niet louter economisch gemotiveerd magzijn - actief uit te dragen, ook buiten de grenzen van deaangesloten landen.De bekendste actie van de EWG is de steun aan het door eenaardbeving getroffen Dousadj in Iran in 1963. Ook daarna zendtde EWG vrijwilligersteams uit over de wereld, maar het initiatiefbezwijkt uiteindelijk onder bureaucratische tegenwerking enconcurrentie van bestaande hulporganisaties. In 1968 wordt de EWGopgeheven; de opzet was even idealistisch als pretentieus,wellicht, maar de Europese gedachte heeft Beatrix nooit verlaten.Onlangs benadrukte zij het belang ervan in haar toespraak inLeiden waar zij een eredoctoraat kreeg, en vorig jaar tijdenshaar speech voor het Europees Parlement.Wat blijft, ook veertig jaar na dato, is de (bittere)vaststelling dat de Europese gedachte de elite begeestert, maarzich niet daadwerkelijk vastzet in de bevolking.