1558857
© ANP

De bitcoin wordt mainstream - maar wat is het eigenlijk?

Een gedecentraliseerde munteenheid die alleen maar in waarde stijgt en immuun is voor inflatie: het klinkt als een utopie. Maar hij bestaat allang: de bitcoin (BTC). Deze digitale munt is vooral de laatste maanden flink in waarde gestegen, en steeds meer diensten en bedrijven accepteren de BTC als geldig betaalmiddel. Sinds kort is er ook een heuse bitcoin-bank. Het is duidelijk: de bitcoin wordt langzaam maar zeker mainstream. Vijf vragen over deze digitale valuta.

Wat is de bitcoin precies?
Bitcoin is digitale valuta die via internet verhandeld wordt. Maar dat het geld niet tastbaar is, betekent niet dat het niets waard is. Net als bijvoorbeeld de euro (EUR), de dollar (USD) of de yen (JPY), is de bitcoin (BTC) een geldig betaalmiddel, althans bij bedrijven en diensten die 'm accepteren. En dat aantal groeit gestaag (zie verderop). Via zogenoemde peer-to-peer-netwerken wordt het geld overgemaakt. Dat gebeurt volledig anoniem.

Ten opzichte van de oude vertrouwde valuta heeft de bitcoin een aantal voordelen. Transacties in bitcoin gaan rechtstreeks van persoon tot persoon, er komt geen bank (rekening) aan te pas. Niet alleen gaan betalingen daardoor veel sneller, er hoeven ook nog eens geen transactiekosten te worden betaald. Omdat het een gedecentraliseerd systeem is waar overheden geen invloed op uit kunnen oefenen, zal er niet snel ongecontroleerde inflatie optreden. Wel is er een limiet afgesproken op het aantal Bitcoins dat in omloop kan zijn: 21 miljoen BTC. Die grens wordt naar verwachting in 2140 bereikt.

Het belangrijkste verschil met andere online betaalmiddelen zoals bijvoorbeeld Linden Dollars, Microsoft-punten of Facebook-credits, is dat bitcoins online 'gedolven' worden. Dit zogenoemde 'minen' gebeurt door een netwerk van computers ingewikkelde berekeningen uit te laten voeren met speciaal daarvoor geschreven software. Het oplossen van zo'n berekening levert bitcoins op, en er is een limiet aan het aantal bitcoins dat per dag gemined kan worden. Dat systeem voorkomt dat bitcoins vervalst kunnen worden. Anders dan bijvoorbeeld Linden Dollars kunnen bitcoins daardoor uitgegeven worden zonder de tussenkomst van een bank. Het anonieme karakter van de transacties kan volgens critici wel witwassen in de hand werken.

Hoe is de bitcoin ontstaan?
Dat weet niemand precies. Wel is duidelijk dat een internetter met de naam Satoshi Nakamoto - de Japanse equivalent van de in Nederland veel voorkomende naam 'Jan Smit' - hoogstwaarschijnlijk de bedenker van het bitcoin-systeem en de schrijver van de software is. Hij startte in 2009 met het Open Source-project waarmee de virtuele munt gedolven, uitgegeven en ontvangen kon worden. Over deze Satoshi Nakamoto zijn verder geen gegevens bekend.

Wel is duidelijk dat hij een behoorlijk waterdicht systeem heeft gebouwd: hackers hebben veel moeite met het kraken ervan. Wel werden in 2011 een aantal 'digitale portemonnees', bestandjes die voor transacties worden gebruikt, gehackt. Dat leidde tot een tijdelijke devaluatie van de munt. Maar die krabbelde later dat jaar weer overeind.

In de eerste jaren van haar bestaan werden bitcoins vooral uitgegeven binnen het zogenoemde 'deep web': simpel gezegd de digitale onderwereld. Op 'Silk Road', de digitale winkelstraat waar illegale drugs- en wapenhandel plaatsvindt, kan zelfs alleen maar in bitcoins betaald worden. Omdat transacties vrijwel niet te traceren zijn, is dit een gewilde methode voor criminelen. Ondanks deze duistere keerzijde van de digitale munt lijkt het erop dat de bitcoin de laatste jaren - en zeker de laatste maanden - steeds meer uit het criminele verdomhoekje is gekropen en zich ontpopt tot een mainstream-betaalmiddel.

Is de bitcoin de ideale oplossing voor de internationale schuldencrisis?
Dat is natuurlijk een puur hypothetische vraag. De bitcoinmarkt bevat lang niet genoeg geld om de wereldwijde schulden af te lossen. Maar omdat banken niet betrokken hoeven te worden bij transacties, hadden bitcoins wellicht een positieve rol kunnen spelen bij het ontstaan van de kredietcrisis, als ze toen al zouden hebben bestaan en op grote schaal gebruikt zouden worden.

Over banken gesproken: er mag dan geen bank nodig zijn voor transacties via bitcoin, sinds december is er wel een instantie die de officiële status van een bitcoin-bank heeft gekregen: Bitcoin Central. Dankzij een deal met Franse financiële dienstverleners beschikt die nu over een internationaal bank-identificatienummer. Bitcoin Central is echter meer te vergelijken met een wisselkantoor dan met een bank: het maakt transacties met andere banken gemakkelijker.

Vorige week bereikte de bitcoin de hoogste waarde ooit. De wisselkoers bereikte vorig jaar ook al een piek. De virtuele munt zal de euro of de dollar niet gaan vervangen. Maar toch is de digitale munt momenteel de best presterende valuta ter wereld, en dus wel degelijk iets waar de financiële markten in toenemende mate rekening mee moeten gaan houden.

Hoe gebruik ik bitcoin?
Wie aan de slag wil met bitcoin, dient een digitale portemonnee ('wallet') aan te maken. Dat is een bestandje dat het mogelijk maakt om te handelen in de munteenheid. Dat kan via talloze websites. Ook voor het kopen van bitcoins zijn verschillende programma's, diensten en sites beschikbaar. De Nederlandse site bitcoinspot.nl legt kort uit hoe het werkt en biedt een aantal suggesties.

Waar kan ik bitcoin uitgeven?
Het huidige succes van de wisselkoers van de bitcoin wordt grotendeels toegeschreven aan het feit dat de laatste maanden steeds meer bedrijven en online diensten betalingen in bitcoin accepteren, waaronder grote internetcommunity's als Reddit,  bloggerssite Wordpress en het digitale archief Internet Achive.

Ook MEGA, de opvolger van MegaUpload, de filesharingdienst van de extravagante internetentrepreneur Kim Dotcom, accepteert bitcoins. Verder werd onlangs bekend dat op WinPoker.com, onderdeel van een van de grootste online pokernetwerken ter wereld, met bitcoin kan worden gespeeld. Het is de eerste grote pokersite die dat doet.

Een uitgebreide lijst van sites en online diensten waarbij bitcoins gebruikt kunnen worden vind je op deze wiki-pagina.