Natalie Portman als Jackie Kennedy.
Natalie Portman als Jackie Kennedy. © AP

'Jackie' toont op fabuleuze wijze hoe de werkelijkheid een mythe werd

Voortreffelijke en nooit op een enkele emotie vast te pinnen rol van hoofdrolspeelster Natalie Portman

Een nobele ridder, zo moest JFK worden onthouden. Jackie Kennedy's queeste wordt meesterlijk vertolkt door Natalie Portman.

'God is overal', sust de priester. O ja, kaatst Jackie terug, dus ook in de kogel die haar man doodde? Natuurlijk, antwoordt de priester onaangedaan: Hij zat ook in de kogel die de president trof.

De mythe, of het geloof, is onvatbaar voor ratio.

En dat is wat de plotse weduwe Jackie Kennedy demonstreert in Jackie, waarin ze in de dagen na de moord in 1963 de overlevering aandikt tijdens een interview met een tijdschriftjournalist, en een sprookje creëert met haar man als nobele ridder: Camelot! We zien hoe ze de fundamenten legt voor de latere heiligverklaring van JFK. Dat doet ze te midden van chaos en ontzetting, omringd door nerveuze veiligheidsmensen en adviseurs die haar onvoldoende serieus nemen en erop aandringen dat zij en haar jonge kinderen nu beter binnen kunnen blijven. Jackie, in dat roze Chanel-pakje met een schoot vol bloedvlekken, ziet verdwaasd toe hoe de nieuwe president en nieuwe first lady worden ingezworen in de Air Force One. Hoe de Johnsons pal naast de kist met haar echtgenoot toch iets van geluk beleven - een juweel van een filmscène.

De erfenis, beseft ze, daar is het nu om te doen. Hoe zal men zich JFK herinneren? Als degene die de Cuba-crisis oploste, of als de president die 'm veroorzaakte? Er is te weinig bereikt, te weinig om de 35ste president bij te zetten tussen de groten, realiseert ook Bobby Kennedy (Peter Sarsgaard) zich, de broer die het hoofd weinig koel houdt. Jackie ziet een kans, dwalend door de lege gangen van het nu spoedig te verlaten Witte Huis: de begrafenisprocessie moet even groots worden als die van Lincoln. Met koets en paarden, dwars door Washington. Met wereldleiders, een rouwende Jackie en camera's. Dat is de opdracht die ze zichzelf stelt, het verdriet dempend met wodka en sigaretten.

(Tekst gaat verder onder trailer).

Afstand

'Jackie werkte aan haar man en bezegelde daarmee haar lot'

Jackie Kennedy, weduwe van de vermoorde president, staat na de aanslag onder hoogspanning. Toch neemt ze in Jackie direct de regie over zijn publieke imago. Een actueel thema, vertellen regisseur Pablo Larraín en actrice Natalie Portman in New York. (+)

Jackie is de eerste Engelstalige speelfilm van Pablo Larraín, de 40-jarige cineast die eerder een trilogie maakte over het Chili onder Pinochet: Tony Manero, Post Mortem, No. Grimmige films waren dat, bevolkt door personages voor wie de kijker moeilijk, soms zelfs onmogelijk empathie kan voelen.

Ook Jackie blijft op afstand, onder zijn regie. Maar nu is die afstand juist wat Jackie tot zo'n bijzondere filmervaring maakt, met als middelpunt een first lady die haar dictie en voorkomen schikt naar de gelegenheid, als een kameleon. Ze acteert, poseert en fleemt, als een klein meisje. En dan is ze weer messcherp, heersend over de conversatie: verongelijkt, koel, superieur, slim. Pal nadat ze de naar details hengelende interviewer (Billy Crudup) dan eindelijk verslag heeft gedaan van de horror op de achterbank, waar de hersendeeltjes rondspatten, merkt ze op: 'Maar je denkt toch niet echt dat ik je dat laat publiceren.'

Een voortreffelijke en nooit op een enkele emotie vast te pinnen rol van hoofdrolspeelster Natalie Portman (Oscarnominatie beste actrice), die wel vereist dat de kijker haar zwierende accent voor lief neemt. Of voor de gang naar de bioscoop even wat internetfilmpjes van de historische Jackie opzoekt: zo sprak ze dus echt.

Een voortreffelijke en nooit op een enkele emotie vast te pinnen rol van hoofdrolspeelster Natalie Portman

Turbulente film

Larraín toont op fabuleuze wijze hoe de werkelijkheid tot een verhaal wordt gemaakt, tot een mythe

Larraín kreeg Jackie aangeboden toen hij het filmfestival van Berlijn bezocht, van collega-regisseur en producent Darren Aronofsky. En de Chileen bonjourde subiet alle scènes zonder Jackie uit het script van Noah Oppenheim, scenarist en tv-producent bij NBC.

Jackie is een turbulente film: springend in de tijd, opgedeeld in flarden. Het puntgave camerawerk van Stéphane Fontaine (Un prophète, Elle) blijft weg van het vaak nostalgische en bevestigende biografische genre. De voor Jackie nagebootste beelden uit het collectieve Amerikaanse geheugen ogen getrouw, soms tv-achtig, maar bezitten tegelijk iets dromerigs: de zwevende camera boven de wegscheurende open limousine in Dallas. Ook de muziek draagt sterk bij aan die sfeer van een roes: een terugkerend verwrongen akkoord van componist en experimenteel popmuzikant Mica Levi, die eerder ook bijdroeg aan de eigenzinnige sciencefictionfilm Under the Skin van Jonathan Glazer.

Larraín, die ooit kenbaar maakte weinig op te hebben met het genre biopic, regisseerde er vervolgens prompt twee achter elkaar. Net als de surrealistische film over zijn landgenoot en schrijver Neruda (uit 2016), betreft dit geen orthodox portret. Jackie is niet de werkelijkheid. Larraín toont op fabuleuze wijze hoe de werkelijkheid tot een verhaal wordt gemaakt, tot een mythe.