VVD'er Edith Schippers is aangesteld als verkenner.
VVD'er Edith Schippers is aangesteld als verkenner. © ANP

VVD'er Edith Schippers gaat coalitiewensen verkennen

De kabinetsformatie ziet er op het eerste oog uit als een lastige puzzel en Edith Schippers mag de randjes leggen. De ervaren VVD-politica, al zeven jaar minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, krijgt tot en met volgende week woensdag de tijd om bij alle dertien fractievoorzitters te verkennen hoe zij de formatie voor zich zien. De nieuw gekozen Tweede Kamer zal dan op donderdag 23 maart, voor het eerst in vergadering bijeen, over haar bevindingen debatteren.

Verkiezingswinnaar Mark Rutte droeg zijn partijgenoot donderdagmiddag voor, nadat hij zijn plan eerst had ontvouwd in de VVD-fractie. Behalve unanimiteit over zijn voorstel waren daar ook slagroomsoesjes - met en zonder chocolade - om te vieren dat de VVD de grootste partij is gebleven. 'Wij zijn de op een na kleinste grootste partij uit de geschiedenis', aldus Rutte, refererend aan zijn 33 zetels nu en 31 in 2010.

Met die 31 van juni 2010 won hij de Kamerverkiezingen die zouden uitmonden in het kabinet-Rutte I van VVD en CDA, met gedoogsteun van de PVV. Schippers stond Rutte toen bij tijdens de formatie. Anders dan haar partijleider nu sluit zij de PVV niet op voorhand uit als coalitiepartner, al zegt zij er steevast bij dat de kloof diep is en dat de val van het minderheidskabinet in 2012 nog altijd nadreunt.

De fractievoorzitters waren het er snel over eens dat Schippers op hun draagvlak kan rekenen

Tweede verkenner

Nadat Rutte het mandaat van zijn fractie had gekregen, spoedde hij zich naar de Rooksalon die door Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib voor de gelegenheid was ingericht als vergaderzaal. Hij wordt doorgaans gebruikt voor recepties. Maar omdat er portretten van alle Kamervoorzitters aan de wand hangen en de zaal een mooi uitzicht biedt op het Binnenhof, heeft hij de juiste allure om te markeren dat de Kamer zelf de formatie regelt en niet het paleis. Sinds 2012 heeft de koning niet langer de regierol.

De dertien fractievoorzitters waren het er snel over eens dat Schippers op hun draagvlak kan rekenen. Zij is de tweede verkenner in de prille geschiedenis van de nieuwe kabinetsformatie - vijf jaar geleden viel VVD-minister Henk Kamp die rol toe. Daarvoor was het puzzelen in het begin van de formatie aan koningin Beatrix. Schippers stond niet op de VVD-kandidatenlijst voor de Tweede Kamer en laat haar professionele toekomst open.

Krappe planning

We moeten dit in recordtempo doen

Edith Schippers heeft tot donderdag de tijd

Op verzoek van de fractieleiders, die even willen bijkomen van alle vermoeienissen, begint Schippers haar gesprekken  maandag. De werkwijze is aan haar, zei Arib aansluitend tegen de media in de Oude Zaal van de Tweede Kamer. Daar, naast de Rooksalon, worden deze kabinetsformatie de persconferenties gehouden. Arib zei ook dat ze met instemming van iedereen kort had gebeld met de koning om hem te informeren. Of en wanneer ze bij hem op bezoek gaat, wordt volgende week donderdag besloten.

Weer een paar uur later meldde Schippers tijdens een kort persmoment dat zij vanaf maandagochtend de fractieleiders in volgorde van grootte zal ontvangen. 'Het is een heel krappe planning', zei Schippers. 'We gaan ons uiterste best doen om voor donderdag klaar te zijn, maar we moeten dit in recordtempo doen.' Ze krijgt ondersteuning van ambtenaren van Algemene Zaken, die in de Kamer worden gedetacheerd.

Schippers zal vooral luisteren naar de fractieleiders en dan adviseren hoe de puzzel verder te leggen. Vijf jaar geleden benoemde de Kamer na het rapport van de verkenner twee informateurs. Schippers zei 'volledig open' te staan over de vraag hoe het verder moet.

Lees verder

Volg het laatste nieuws over de verkiezingen in ons liveblog

Ondanks flink verlies blijft de VVD met 33 zetels de grootste partij van Nederland. Rutte waarschuwt dat de formatie complex kan worden. De grote verliezer is de PvdA. Lijsttrekker Asscher spreekt van 'een ongekende dreun'. Campagneleider Spekman zegt op te stappen als de leden dat willen. Volg alle uitslagen, reacties en ander verkiezingsnieuws in ons liveblog.

Wie kan met wie? Doe de Volkskrant coalitiewijzer

Stel hier op basis van de verkiezingsuitslag je eigen meerderheidscoalitie samen en bekijk welke partijen eigenlijk inhoudelijk door één deur kunnen - of juist niet.

Nederland is bij deze verkiezingen rechtser geworden

In Europa heerst opluchting, maar in Nederland ziet het toneel er minder geruststellend uit. Het regeringsbeleid is keihard afgestraft en het land is rechtser geworden.

Waarom Europese leiders zo opgetogen zijn over onze verkiezingsuitslag

Gevreesd werd dat het populisme in de persoon van Wilders ook zou doorbreken in Nederland. Nu dat niet is gebeurd, halen de Europese leiders opgelucht adem. Is de hoop dat Nederland het populisme een halt heeft toegeroepen gerechtvaardigd?