De rol van GroenLinks in de formatiebesprekingen lijkt uitgespeeld.
De rol van GroenLinks in de formatiebesprekingen lijkt uitgespeeld. © ANP

VVD en CDA zijn klaar met GroenLinks, de beurt is aan de ChristenUnie

Een dag na het mislukken van de eerste formatiepoging halen VVD en CDA een streep door de regeeraspiraties van GroenLinks. D66 stribbelt nog tegen, maar Rutte en Buma blokkeren een herkansing van deze combinatie. De weg wordt vrijgemaakt voor de ChristenUnie om aan te schuiven.

Twee maanden waren nodig om tot de conclusie te komen dat de welkomstcultuur die GroenLinks voorstaat niet te verenigen is met het strenge migratiebeleid dat VVD en CDA willen. Op het Binnenhof rijst de vraag of dat niet sneller had gekund. Keek de buitenwacht naar een toneelstuk? Nee, bezweren alle hoofdrolspelers. Het kost nu eenmaal tijd om vier zeer verschillende partijen aan elkaar te laten wennen.

Ondanks het einde van hun relatie, blijven de partijleiders uiterst hoffelijk naar elkaar. Het proces was zorgvuldig, de intenties waren oprecht en de keuze om te stoppen was een gezamenlijke. Schippers beperkt dinsdag haar eindverslag tot anderhalf kantje. De meest onthullende passage gaat over haar eigen rol. Toen zij na acht weken voor het eerst de druk echt opvoerde en de partijen dwong knopen door te hakken op het thema migratie, liep het meteen spaak.

Teleurgesteld over het resultaat

Elke partij houdt vol teleurgesteld te zijn, maar erg rouwig lijken VVD en CDA toch niet

Eén afspraak heeft de breuk overleefd: dat elke partij naar buiten toe volhoudt teleurgesteld te zijn over het resultaat. Maar erg rouwig lijken VVD en CDA toch niet. Het is jammer van de verloren tijd, concludeert CDA-leider Buma. Want met een nieuwe gesprekspartner aan tafel moet je van vooraf aan beginnen. Hij heeft geen trek meer in een tweede poging met GroenLinks. 'Er is in wezen een partij afgevallen.'

Dat zegt ook VVD-leider Rutte, al gooit de premier die met iedereen kan samenwerken de deur niet helemaal dicht. 'Het lijkt me heel ingewikkeld om dit weer te laten herleven.' Meer woorden maakt hij er niet aan vuil. Rutte wil graag snel door. Er zijn andere opties te verkennen. 'Stap voor stap', is zijn mantra. Hij verwijst de pers naar het Kamerdebat met informateur Schippers dat woensdagochtend plaatsvindt. In VVD-kringen klinkt naast de naam van Segers van de ChristenUnie ook die van Roemer van de SP. Het is Ruttiaans onderhandelen: zo lang mogelijk alle opties openhouden.

Werkelijke teleurstelling is dinsdag alleen zichtbaar bij D66, dit was Pechtolds droomcoalitie

Werkelijke teleurstelling is dinsdag alleen zichtbaar bij D66. Dit was Pechtolds droomcoalitie, een brede combinatie van links en rechts. Hij houdt nog even vast aan dat ideaal. Wie weet, misschien komt het nog goed. 'We zijn op een politiek volwassen manier uit elkaar gegaan. Dat is heel belangrijk omdat je elkaar, alle vier of een deel ervan, weer tegenkomt.'

Pechtold zegt te hopen op een coalitie met een ruime meerderheid in beide Kamers. De ChristenUnie kan de zetels van VVD, CDA en D66 slechts aanvullen tot 76, de kleinst mogelijke meerderheid. Niet genoeg, vindt hij. Voor Pechtold is het zaak zijn teleurstelling uit te venten. D66 zou uiteraard liever regeren met GroenLinks dan met de ChristenUnie, maar het kan geen kwaad dat breed uit te meten. Pechtold zal meer kunnen eisen, mocht hij alsnog aanschuiven bij VVD, CDA en CU.

Terug naar de oppositie

Voordat hij aanschuift wil CU-leider Segers zeker weten dat de breuk definitief is, zei hij dinsdag

Bij GroenLinks heerst de gelatenheid. Klaver heeft de idealen van zijn partij twee maanden lang kunnen verdedigen. Dat hij er niet uitkwam met rechtse rivalen VVD en CDA is begrijpelijk. De partij lijkt zich op te maken voor de oppositie. Terwijl andere partijen nog volledig gericht zijn op het spel op het Binnenhof, keert Klaver amper twee dagen na het stuklopen van de formatie terug naar zijn achterban. Woensdagavond staat hij op een Haags poppodium om tijdens een 'meetup' zijn kiezers bij te praten.

CU-leider Segers kan nu uit de coulissen stappen. Maar voordat hij aanschuift, wil hij zeker weten dat de breuk definitief is, zei hij dinsdag. De ChristenUnie wil geen 'tussengerecht' zijn. Die garantie kan de partij krijgen als Pechtold, Buma en Rutte elkaar toch blijven vasthouden. De voortekenen zijn er. Dinsdag spraken Pechtold en Buma elkaar een op een en later troffen Buma en Rutte elkaar.

Wat helpt: veel andere smaken zijn er niet. SP-leider Roemer houdt vast aan zijn verkiezingsbelofte om niet met de VVD in zee te gaan. PvdA-leider Asscher herhaalt dat zijn partij als grote verliezer van de verkiezingen niet gaat regeren. PVV-leider Wilders wil graag, maar wordt uitgesloten door VVD en CDA.

Verder lezen

Nieuwe ronde, nieuwe kansen. Maar wie durft?

Goedemiddag. De kunst van het afweren bereikt nieuwe hoogten op het Binnenhof vandaag. Niemand wil nu door Mark Rutte tegen andere partijen worden uitgespeeld. Om met de ChristenUnie te spreken: 'We willen geen tussengerecht zijn.' 

Schippers zette formatie onder druk: 'Kom nu tot besluiten'

Na twee maanden aftasten, heeft informateur Edith Schippers maandag de formatiepoging tussen de VVD, het CDA, D66 en GroenLinks op de spits gedreven. 'Tijdens het weekeinde heb ik de vier fractievoorzitters elk afzonderlijk gevraagd maandag 15 mei tot besluiten te komen, omdat uitstel geen nieuwe inzichten zou opleveren', schrijft Schippers in haar eindverslag. Onder die druk strandde de formatie maandag op het thema migratie.

Stuklopen formatie: hoe flexibel zijn de vluchtelingenverdragen?

Een diep inhoudelijk meningsverschil over het immigratiebeleid brak de eerste ronde van de formatie op. Heeft GroenLinks gelijk dat VVD en CDA zich niet willen houden aan internationale verdragen?