Een onleesbaar gemaakte pagina uit de MH17-verslagen.
Een onleesbaar gemaakte pagina uit de MH17-verslagen. ©

Volkskrant, RTL en NOS eisen meer transparantie over MH17-ramp

De Utrechtse bestuursrechter buigt zich dinsdag over de 'zwarte stift' van het ministerie van Veiligheid en Justitie. De Volkskrant, het NOS Journaal en RTL Nieuws willen dat de overheid meer documenten over de afwikkeling van de MH17-ramp openbaar maakt.

In het najaar van 2014 begonnen de nieuwsorganisaties onafhankelijk van elkaar Wob-procedures (Wet openbaarheid van bestuur) om het kabinetsbeleid in de nasleep van de vliegtuigramp te reconstrueren. In februari en april 2015 gaf het ministerie van Veiligheid en Justitie een deel van de verslagen van ministeriële en ambtelijke commissies vrij. Grote delen van de teksten bleken onleesbaar gemaakt. Volgens het ministerie kon niet alle informatie worden vrijgegeven omdat het contact met 'andere landen en internationale organisaties daardoor stroever zou verlopen'. Daarnaast vreest het ministerie onder meer dat de 'vrije uitwisseling van argumenten wordt belemmerd' als alle stukken worden vrijgegeven.

De politiek van de zwarte stift lijkt mij een open, democratische samenleving onwaardig

Pieter Klein, adjunct-hoofdredacteur van RTL Nieuws

De nieuwsorganisaties - die gezamenlijk optrekken in deze 'principiële zaak' over openbaarheid van bestuur - stellen dat het ministerie van Veiligheid en Justitie veel te actief is geweest met de 'zwarte stift' en dat de toegang tot informatie op verkeerde gronden is geweigerd. De 'politiek van de zwarte stift' frustreert het journalistieke werk, aldus Pieter Klein, adjunct-hoofdredacteur van RTL Nieuws. 'Dat lijkt mij een open, democratische samenleving onwaardig.'

'Gezien de maatschappelijke impact van de vliegramp met de MH17 is het van groot belang dat de overheid transparant is over al haar inspanningen in de nasleep van deze ramp', voegt Philippe Remarque, hoofdredacteur van de Volkskrant, toe. 'Voor journalisten is deze openheid essentieel om de werkzaamheden van de overheid te controleren.'

Uitzonderingsregels

Je krijgt het gevoel dat de overheid wel erg zijn best doet het delen van informatie tegen te gaan

Jan van der Grinten, advocaat namens de Volkskrant, RTL Nieuws en het NOS Journaal

Het uitgangspunt van de Wob is dat overheidsinformatie vrijgegeven moet worden. Er zijn uitzonderingssituaties waarin de overheid kan besluiten dit niet te doen. Zo mogen 'persoonlijke beleidsopvattingen' van ambtenaren zwart gemaakt worden. Feiten moeten wel geopenbaard worden. 'Feiten zijn per definitie geen persoonlijke beleidsopvattingen', zegt Jan van der Grinten, advocaat namens de Volkskrant, RTL Nieuws en het NOS Journaal. Maar in de MH17-Wob is ook informatie onleesbaar gemaakt onder de kopjes 'Feiten', 'Situatieschets', 'Fact sheet' en 'Planning'.

Wat Van der Grinten betreft is deze zaak exemplarisch voor het probleem met de Wob. 'Je weet niet precies wat we niet mogen weten, want die informatie is zwart gemaakt. Maar je krijgt het gevoel dat de overheid wel erg zijn best doet het delen van informatie tegen te gaan. En dat terwijl het uitgangspunt zou moeten zijn: transparantie, tenzij.'


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.