Jesse Klaver na het stuklopen van de onderhandelingen.
Jesse Klaver na het stuklopen van de onderhandelingen. © Freek van den Bergh/de Volkskrant

Stuklopen formatie: hoe flexibel zijn de vluchtelingenverdragen?

Een diep inhoudelijk meningsverschil over het immigratiebeleid brak de eerste ronde van de formatie op. Heeft GroenLinks gelijk dat VVD en CDA zich niet willen houden aan internationale verdragen?

Het antwoord op die vraag is in zekere zin een semantische kwestie. Gaat het om het opzeggen of om het wijzigen van het VN-vluchtelingenverdrag? In elk geval willen VVD en CDA het anders toepassen. Het individuele recht van niet-Europeanen om in een willekeurig Europees land asiel aan te vragen, moet vervallen. Vluchtelingen moet bescherming worden geboden aan de buitengrenzen van Europa, waar zij dan ook een asielprocedure kunnen doorlopen. Daarna volgt, via een Europese verdeelsleutel, plaatsing in een van de EU-landen.

Het is deze nieuwe kijk op migratie die voor GroenLinks onverteerbaar is en waarop de poging om een kabinet te vormen met VVD, CDA en D66 strandde. Als deze zomer, zoals de verwachting is, veel Afrikanen het Europese continent zullen bereiken, moet hun opvang worden geboden en hun asielaanvraag getoetst. Dat is, in de ogen van GroenLinks, het humane vluchtelingenbeleid waaraan Nederland gehouden is.

Plan-Samsom

De coalitiewijzer:

VVD en CDA daarentegen voelen zich gesterkt door de ontwikkelingen van de afgelopen twee jaar. VVD-Kamerlid Malik Azmani kwam in 2015 met het plan geen asielaanvragen op Europese bodem meer toe te staan. Wel uiteraard als in België een burgeroorlog uitbreekt en Belgen hier hun toevlucht zoeken. Maar niet voor asielzoekers die geen EU-onderdaan zijn.

Toenmalig PvdA-leider Diederik Samsom kwam na een bezoek aan Turkije en Griekenland met een mildere variant in zijn plan-Samsom. Beide plannen samen legden een bodem in de onderhandelingen die Nederland als tijdelijk EU-voorzitter voerde en die onder aanvoering van minister-president Mark Rutte leidden tot de 'Turkije-deal'. Wie Europa bereikt via Turkije, wordt teruggenomen door Turkije en daar opgevangen.

Maar de partij van voorman Gert-Jan Segers heeft door de bank genomen toch een wat robuuster migratiestandpunt dan de partij van Jesse Klaver. In het verkiezingsprogramma van de CU wordt opvang in de regio, een herverdelingssysteem binnen Europa en grensbewaking bepleit. Dat komt een stuk dichter in de buurt bij VVD en CDA dan de opvattingen van GroenLinks.

Lees meer:

Hoe nu verder met de formatie?

ChristenUnie lijkt het logisch alternatief GroenLinks, maar is het verschil wel zo groot?

De formatiemogelijkheden op een rij

Dit is pas de tweede formatie zonder betrokkenheid van de koning. De eerste, in 2012, slaagde in één keer. Nu is er voor het eerst tegenslag. Hoe moet het nu procedureel verder met de formatie?

'De inhoudelijke verschillen zijn te groot gebleken'

Maandagavond besloten VVD, CDA, D66 en GroenLinks dat verder onderhandelen geen zin heeft. 'Dit leidt niet tot een nieuw kabinet', aldus informateur Schippers.