Vertrekkend PvdA-leider Samsom verlaat de Kamer voor de laatste keer.
Vertrekkend PvdA-leider Samsom verlaat de Kamer voor de laatste keer. © ANP

Samsom roept op tot nuance bij afscheid van Kamer

Langdurig applaus voor scheidend PvdA-fractievoorzitter

Tot twee keer toe langdurig applaus en zelfs een staande ovatie. De Tweede Kamer maakte vandaag een diepe buiging voor vertrekkend PvdA-leider Diederik Samsom. In zijn afscheidsbrief, voorgelezen door Kamervoorzitter Khadija Arib, pleitte hij nog eenmaal voor meer nuance in de politiek, 'tegen de tijdsgeest in'.

Vrijdag verloor Samsom de interne lijsttrekkersstrijd van Lodewijk Asscher. Hij kondigde meteen zijn vertrek aan. Vandaag was de voltallige Kamer aanwezig voor zijn afscheid. In Vak K schoof premier Mark Rutte aan, de man met wie Samsom vier jaar geleden in een coalitie was gestapt en wie hij sindsdien niet meer had losgelaten.

Samsoms laatste betoog in de Kamer was tegelijkertijd een lofzang op een politiek van compromissen, en een persoonlijke constatering dat hij er niet in was geslaagd het land daarvan te overtuigen. Al in april 2012 leerde hij het belang van 'een eindje met elkaar oplopen en een deel van elkaars gelijk accepteren'.

Een gelegenheidscoalitie van regerings- en oppositiepartijen sloot het 'Lenteakkoord' en redde de begroting van 2013. De PvdA, onder leiding van de nieuwe leider Samsom, deed niet mee. Dat was een fout, zag hij nu in. 'De PvdA stond erbuiten. Maar juist die avond werd de basis gelegd van een constructieve parlementaire politiek die de afgelopen periode heeft bepaald.'

'Het heeft gewerkt'
De compromissenpolitiek van de afgelopen jaren, waarin het kabinet geregeld steun zocht bij oppositiepartijen, heeft volgens Samsom gewerkt. 'Zie hoe Nederland er in 2012 bij lag en kijk eens naar de situatie nu.' Op de dag van zijn afscheid kondigde het CPB aan dat de economie terug is op het niveau van voor de crisis.

Naast concrete resultaten gaat politiek ook om emotie, stelde hij. Maar op dit vlak was hij tekortgeschoten. 'Het is me onvoldoende gelukt om mensen te winnen voor de kracht van het compromis, voor de schoonheid van naar elkaar luisteren, in plaats van tegen elkaar schreeuwen.' In een laatste 'hartenkreet' riep hij de Kamerleden op nuance te blijven zoeken. 'Er is in dit klimaat van verharding en polarisatie geen tekort aan megafoons, er is een tekort aan nuance.'

Dertiende minister
Tegen de traditie in, richtte hij zich vervolgens tot premier Mark Rutte: 'Omdat het verwijt van dertiende minister toch al aan me kleeft durf ik een uitzondering te maken.' Hij en Rutte waren 'tot elkaar veroordeeld' door de kiezer. Ze bleven bij elkaar 'door een zeldzame combinatie van maximale meningsverschillen en maximaal onderling vertrouwen'. Hij noemde de samenwerking met de VVD-leider 'tegelijk doodvermoeiend en heel inspirerend' en hij prees Rutte als 'een bijzonder mens'. 

Over zijn toekomstplannen bleef hij vaag. Hij stelde dat hij voorlopig 'buiten deze arena' aan zijn idealen zal blijven werken. 'Wellicht kruisen onze wegen zich nog', zei hij tegen de Kamer. Het parlemenent reageerde tot twee keer toe met applaus, eerst na Samsoms brief, daarna na de woorden van afscheid die Arib namens de Kamer uitsprak. Ook het publiek op de tribune applaudisseerde. Het laatste applaus werd zelfs een staande ovatie. Alleen de flanken van de Kamer - de fracties van PVV en SP - bleven grotendeels zitten in de bankjes en hielden het bij roffelen op de Kamertafeltjes.

Veertien jaar Kamerlid
Samsom verlaat de Kamer na bijna veertien jaar. Hij werd in januari 2003 gekozen tot Kamerlid, toen nog met een bos krullen. In maart 2012 won hij de strijd om het PvdA-leiderschap, de functie was vacant gekomen na het vertrek van Job Cohen.