Jan Nieuwenburg, burgemeester Hoorn: 'Laten D66, GroenLinks en PvdA zich verenigen in een concurrerend blok. Dat telt meer dan veertig zetels. We zien wel wie dan aanschuiven.'
Jan Nieuwenburg, burgemeester Hoorn: 'Laten D66, GroenLinks en PvdA zich verenigen in een concurrerend blok. Dat telt meer dan veertig zetels. We zien wel wie dan aanschuiven.' © Paul Dijkstra

PvdA-burgemeesters: we moeten meedoen met de formatie

'Laat rechts er niet met de buit vandoor gaan'

Enkele tientallen burgemeesters en wethouders van de PvdA willen dat de partij gaat meeregeren. Burgemeester Jan Nieuwenburg van Hoorn: 'In de oppositie gaan we een beetje lopen dolen. Eindelijk marcheert de economie. Dan moet je niet rechts er met de buit vandoor laten gaan.'

Tal van lokale PvdA-bestuurders ontmoetten elkaar afgelopen week in Goes tijdens het jaarlijkse meerdaagse congres van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). In de wandelgangen was de kabinetsformatie hoofdthema. Jop Fackeldey, PvdA-wethouder in Lelystad: 'Je komt elkaar tegen, ik sprak zeker enkele tientallen partijgenoten, nagenoeg iedereen vindt dat we moeten meedoen.'

Anton van Aert, burgemeester van Best: 'We hebben geen steekproef gehouden staande het congres, maar wat opviel was dat een groot aantal PvdA-bestuurders regeringsdeelname meer ziet zitten dan Lodewijk Asscher tot nu toe laat blijken. Diens opstelling vinden we niet zo productief. Het is in het landsbelang dat er een stevig kabinet komt. GroenLinks zal niet voor de derde keer aansluiten. Dan moet de PvdA verantwoordelijkheid nemen.'

De leiding van de PvdA heeft deelname aan formatieonderhandelingen afgewezen na de enorme verkiezingsnederlaag van 18 maart. De partij heeft nog maar negen Kamerzetels. In de woorden van minister Dijsselbloem: we zijn vier jaar bezig geweest het land te redden, nu moeten we de partij redden.

Wethouder Fackeldey: 'Dat snap ik en dat argument werd in de wandelgangen in Goes natuurlijk genoemd. Maar wij zijn lokale bestuurders. Wij weten uit ervaring dat als je meedoet, je meer te vertellen hebt.'

Fackeldey vindt wel dat de PvdA niet als enige linkse partij in een coalitie moet aansluiten. GroenLinks dan wel de SP zou ook moeten deelnemen. 'Anders krijgen we bij minder populaire maatregelen opnieuw als enige de volle laag.'

GroenLinks dan wel de SP moet ook deelnemen aan een coalitie

Wethouder Jop Fackeldey, Lelystad

Jan Hamming, burgemeester van Heusden, deelt die opvatting. De PvdA moet meedoen, maar in een breder front: 'Niet alleen de PvdA. Die ervaring hebben wij gehad. Daar hebben we van geleerd.'

Burgemeester Nieuwenburg van Hoorn pleit voor een 'alternatief motorblok' tegenover CDA en VVD. 'Dat motorblok hapert', stelt hij vast. 'Laten D66, GroenLinks en PvdA zich verenigen in een concurrerend blok. Dat telt meer dan veertig zetels. We zien wel wie dan aanschuiven.'

Voor Van Aert, burgemeester van Best, weegt deelname van een tweede linkse partij niet zwaar. 'Voor mij zou dat geen voorwaarde zijn. Neem als bestuurderspartij gewoon je verantwoordelijkheid.' Zijn collega uit Sittard-Geleen, Sjraar Cox: 'Nu niet meer dralen; aanzitten en progressieve punten over duurzaamheid, sociaal beleid, arbeidsmarkt en minderheden verdedigen. Wat zou het toch mooi zijn als we dat uit onderhandelingen kunnen slepen.'

Maarten Divendal is burgemeester van De Ronde Venen. Hij pleit voor een pragmatische formatie, mét deelname van de PvdA: een akkoord op hoofdlijnen, de mogelijkheid van wisselende meerderheden in de Kamer en de ruimte voor partijen 'om op onderdelen het verschil te maken'. Hij zegt: 'Stel je eens voor, Diederik Samsom op het ministerie van Duurzaamheid, dat zou de partij toch geweldig veel goed doen?'

Niet alle lokale PvdA-bestuurders staan te dringen. Paul Depla, burgemeester van Breda: 'De laatste jaren had de PvdA veel bestuurlijke macht, maar weinig maatschappelijke invloed.' Depla noemt meeregeren 'niet verkeerd, maar ook niet zaligmakend'. Nederland heeft in maart overwegend voor rechts gekozen, onderstreept hij. 'Laten VVD en CDA nu eerst maar het gesprek met de PVV voeren. Het negeren van Wilders is een riskante strategie.'