Ook PostNL mengt zich in het referendumdebat
© ANP

Ook PostNL mengt zich in het referendumdebat

Nee-kamp vindt toon folder te veel op de regeringslijn

De omstreden folder die verschillende gemeenten hebben meegestuurd met de stempassen voor het Oekraïnereferendum, blijkt geschreven door PostNL. Vijftien gemeenten, waaronder Amersfoort, Westland en Veldhoven, maakten gebruik van een aanbod van PostNL om een bijsluiter met informatie over het referendum bij de stempas te versturen.

Hierin wordt uitgelegd wat het doel is van het associatieverdrag met Oekraïne. Ook worden argumenten van voor- en tegenstanders samengevat. Gemeenten konden de door PostNL geleverde tekst nog wijzigen. Hier is echter niet of nauwelijks voor gekozen.

Organisaties uit het nee-kamp klaagden vorige week dat de woordkeuze kiezers richting een ja-stem stuurt. SP-Kamerlid Ronald van Raak noemde de samenvatting van de argumenten zelfs 'tenenkrommend'. Hij heeft inmiddels aangekondigd Kamervragen te zullen stellen aan minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk. 

Nederland spreekt zich op 6 april uit over het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. Aan de hand van elf vragen zet de Volkskrant de belangrijkste informatie op een rij.

PostNL stelt in een reactie dat de tekst is geschreven 'op basis van wat door de referendumcommissie en de Kiesraad beschikbaar is gesteld'. De referendumcommissie laat weten dat dit onmogelijk is. 'We gaan in onze voorlichtingsteksten bewust niet in op de posities van voor- en tegenstanders. Dan raak je snel in discussies over dat je argumenten verkeerd gebruikt of onvolledig of onjuist samenvat.'

Ook de suggestie van de woordvoerster van PostNL, dat 'de informatie van de referendumcommissie inmiddels is aangepast aan de actualiteit', wijst de commissie van de hand. Voorzitter Medy van der Laan heeft begin januari alle burgemeesters van Nederland een pdf-bestand gestuurd met informatie over het verdrag. Het ministerie van Binnenlandse Zaken adviseerde gemeenten die informatie te gebruiken.

Service

PostNL ziet de folders als 'service' aan gemeenten, aldus de woordvoerster. Daarnaast is het ook commercieel gezien interessant. 'Het is gewoon een product dat we aan hen hebben verkocht.' De tekstschrijvers van het postbedrijf hebben geprobeerd de informatie zo 'neutraal en feitelijk' mogelijk te houden, voegt ze toe. 'Maar het moet ook toegankelijk zijn. Je kunt niet alle informatie in één flyer proppen.'

De Kiesraad betwijfelt of de gemeentebesturen er goed aan hebben gedaan met PostNL in zee te gaan. 'Gemeenten hoeven geen begeleidende brief te sturen, maar als ze dat doen, moet onafhankelijkheid en neutraliteit het uitgangspunt zijn. In dit geval kun je je, mede gezien de reacties die het oproept, afvragen of daarvan sprake is', aldus directeur Melle Bakker.

Betrokken gemeenten zeggen vanwege het gemak voor de flyer van het postbedrijf te hebben gekozen. 'We vonden het fijn dat alles op deze manier in één keer geregeld was. Wij ervoeren de flyer niet als sturend of suggestief. In elk geval was het de bedoeling neutraal te blijven', aldus een zegsman van de gemeente Zundert.

We hadden veel kritischer moeten kijken

De gemeente Amersfoort heeft spijt van de deal met PostNL. 'We hadden veel kritischer moeten kijken naar of die tekst wel geaccordeerd was. We dachten dat het van de referendumcommissie kwam, dus daarom hebben we het ongemoeid gelaten', zegt een woordvoerder van de gemeente.

Opmerkelijk is dat de tekst in de folder vrijwel letterlijk overeenkomt met de uitleg over het associatieverdrag op de website Europa NU, een initiatief van de Universiteit Leiden. Redacteur Nico Visser denkt dat het zijn tekst is die op de folder is gekomen. 'Geen idee hoe dat gebeurd is. Contact was wel zo netjes geweest.'

Eerder deze week werd burgemeester Jan Heijkoop van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht op de vingers getikt. Hij had in een brief aan 18-plussers die voor het eerst stemmen, geschreven dat het associatieverdrag 'voor Nederland en Europa leidt tot meer veiligheid, stabiele grenzen en meer handelsmogelijkheden zonder dat Oekraïne lid wordt van de EU'.