Henk Krol (50Plus) begroet Fleur Agema (PVV) voorafgaand aan de installatie van de nieuwe Kamerleden na de Tweede Kamerverkiezingen. Nu lijken zij de voorlopige oppositie te vormen met de SP en de PvdA.
Henk Krol (50Plus) begroet Fleur Agema (PVV) voorafgaand aan de installatie van de nieuwe Kamerleden na de Tweede Kamerverkiezingen. Nu lijken zij de voorlopige oppositie te vormen met de SP en de PvdA. © ANP

Partijen die over coalitie onderhandelen vormen nu al een front in Tweede Kamer

Zorgdebat laat nieuwe verhoudingen Tweede Kamer zien

De onderhandelingen tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks zijn pas net begonnen, maar in de Tweede Kamer tekenen de nieuwe verhoudingen zich al af. De onderhandelende partijen staan al met één been in de coalitie, tot frustratie van de rest.

Het duidelijkst bleek dat deze week in het eerste zorgdebat na de verkiezingen, over de personeelstekorten in de langdurige zorg. Kamerbreed ontstond tijdens de campagne overeenstemming dat er meer geld moet naar het personeel in verpleeghuizen. Maar waar PVV, SP, PvdA en 50Plus het demissionair zijn van het kabinet aangrijpen om als Tweede Kamer nu beslissingen af te dwingen, steken de onderhandelende partijen VVD, CDA, D66 en GroenLinks daar een stokje voor.

Het PVV-Kamerlid Fleur Agema diende tijdens het debat een motie in waarin zij de regering verzoekt via de voorjaarsnota genoeg geld beschikbaar te stellen om aan de bezettingsnorm van twee personeelsleden op acht verpleeghuisbewoners te kunnen voldoen. Tot haar grote frustratie kreeg ze onvoldoende steun. De onderhandelende partijen VVD, CDA, D66 en GroenLinks vinden ook dat er snel meer geld moet komen, maar hameren erop dat dit een thema is dat op de formatietafel ligt. 'Dit staat heel hoog op ons prioriteitenlijstje. Verder is het ongepast om ons hier nu te mengen in de gesprekken aan de formatietafel', zei Corinne Ellemeet (GroenLinks).

Een ongeschreven Haagse regel: verras je onderhandelingspartners niet met andere bondgenootschappen buiten de formatiekamer

Geen van deze formatiepartijen diende moties in of ondertekende ze. Dit alles tot onvrede van de voorlopige oppositie. 'Als alle op dit moment formerende partijen zeggen 'dit staat bij ons bovenaan het lijstje en maakt u zich geen zorgen, want we willen dat doen', kunnen we dan niet gewoon zeggen dat we het vandaag gaan doen?', aldus Lilian Marijnissen (SP).

Met hun weigering gehoorzamen de formerende partijen misschien niet meteen aan hun verkiezingsbeloften maar wel aan een ongeschreven Haagse regel: verras je onderhandelingspartners niet met andere bondgenootschappen buiten de formatiekamer. Berucht is de 'overval' door PvdA en SP in 2006. Toen ontstond bij de verkiezingen plots een linkse meerderheid voor een generaal asielpardon - tegen de wil van het demissioniaire kabinet-Balkenende II in. Premier Balkenende onderhandelde in die dagen met de SP en de PvdA over een nieuw kabinet. De triomfantelijkheid waarmee zijn coalitiepartners in spe hem in de Kamer hun wil oplegden, wekte bij het CDA geen vertrouwen voor de onderhandelingen.

'Zo moeten we het dus niet doen', zullen de onderhandelende partijen van nu hebben gedacht. Met hun ruime meerderheid van 85 zetels kunnen voorlopig alle moties en bijvoorbeeld aanvragen voor spoeddebatten worden tegengehouden, als dat deze partijen tijdens het onderhandelen beter uitkomt.