Klaver en Asscher in de Tweede Kamer.
Klaver en Asscher in de Tweede Kamer. © ANP

Ondergrens GroenLinks: 'Wij sturen oorlogsvluchtelingen niet terug'

In het Kamerdebat over de vastgelopen formatie werd het meningsverschil tussen GroenLinks enerzijds en VVD, CDA en D66 anderzijds duidelijk. 'Wij willen oorlogs- en politieke vluchtelingen niet wegsturen uit Europa', zei GroenLinks-leider Klaver. Volgens de drie andere partijen bevat het migratievoorstel van de informateur tal van rechtstatelijke waarborgen en staat GroenLinks in haar opvattingen alleen in Europa.

'Teleurstellend, onbegrijpelijk, verbijsterend, ongelooflijk.' Het waren de woorden die Rutte (VVD), Buma (CDA) en Pechtold (D66) in het Kamerdebat gebruikten voor de weigering van GroenLinks om in te stemmen met Tjeenk Willinks migratievoorstel.

Rutte had gedacht dat het thema 'vluchtelingendeals' een 'klein punt' zou zijn in de formatiegesprekken. In zijn ogen is de bestaande Turkijedeal 'fatsoenlijk' en bovendien een praktijk die wordt gesteund door alle 28 lidstaten. Zelfs door die lidstaten met linkse regeringen, zoals Griekenland en Portugal.

Ook Buma wees naar de Europese praktijk. 'De hele EU zou nu al onder de GroenLinks-grens zitten.' Hij stelde dat GroenLinks de Europese realiteit ontkent. VVD, CDA en D66 willen de Turkijedeal als model inzetten voor migratiedeals met Afrikaanse landen.

Pechtold sprak over 'politieke onmacht'. Meermaals dacht hij zicht te hebben op een compromis. 'Ik heb meerdere keren gedacht: we zijn er. En dan bleek dat toch weer niet zo te zijn.' Tegen GroenLinks zei hij: 'Waterdichte garanties zijn onmogelijk.'

Pas daarna was het woord aan Klaver zelf. Ook hij vond het jammer dat de onderhandelingen voor een tweede maal waren stukgelopen. Maar de ondergrens van GroenLinks was bereikt. 'Wij vinden dat je politieke vluchtelingen niet kunt terugsturen. Het gaat ons niet alleen om juridische formuleringen, maar ook om de praktijk.' Die praktijk in Turkije baart GroenLinks grote zorgen, zei hij. Syrische kinderen kunnen daar niet naar school en worden gedwongen te werken in textielfabrieken, zei Klaver verwijzend naar rapporten van de UNHCR. GroenLinks wilde daar niet aan meedoen.

Nu een coalitie met GroenLinks van tafel is, staat informateur Tjeenk Willink voor alweer een verkennende ronde waarin oude standpunten opnieuw worden ingenomen. D66 heeft nog steeds weinig zin in een coalitie met de ChristenUnie. Gert-Jan Segers wil niet met Pechtold zolang Pechtold niet met hem wil. Emile Roemer van de SP opperde weer voor een centrumlinkse coalitie zonder de VVD. Hij wilde niet duidelijk maken wat de SP vond van het migratievoorstel van de informateur. De PvdA staat nog steeds niet te springen om te gaan regeren, na de nederlaag van 15 maart.

Tjeenk Willink kon nog geen uitsluitsel geven over het vervolg. Hij heeft tijd nodig om na te denken, zei hij. Zijn inzet is nog steeds om te proberen onderhandelingen van de grond te krijgen tussen partijen die een meerderheidscoalitie kunnen vormen.

Lees meer over de kabinetsformatie

Op de 89ste dag na de verkiezingen is de tweede poging om tot een regeringscoalitie te komen van VVD, CDA, D66 en GroenLinks mislukt. Opnieuw was het vluchtelingenbeleid een struikelblok.

Klaver weigerde te tekenen voor toekomstige vluchtelingendeals met Afrikaanse landen gebaseerd op de Turkijedeal. Was het onwil van GroenLinks of wilden VVD, CDA en D66 niet bewegen? 

Dat het geloof in deze combinatie na de stranding van maandagavond echt verdwenen is, is te merken aan de beschuldigingen die nu over en weer vliegen. Wie blies de boel op? 

Dan maar een minderheidskabinet? Dit is waarom bijna niemand dat wil.