Nieuwe ronde, nieuwe kansen. Maar wie durft?
© ANP/de Volkskrant

Nieuwe ronde, nieuwe kansen. Maar wie durft?

Het Binnenhof: 16 mei

Uw politieke nieuwsbrief

Goedemiddag. De kunst van het afweren bereikt nieuwe hoogten op het Binnenhof vandaag. Niemand wil nu door Mark Rutte tegen andere partijen worden uitgespeeld. Om met de ChristenUnie te spreken: 'We willen geen tussengerecht zijn.'

Hier zijn uw Dagkoersen, die u ook dagelijks per e-mail kunt ontvangen. Regel het heel eenvoudig hier.

DE FORMATIE, DAG 62
Verder zonder Klaver...

Na de verrassing van de maandagavond, vegen alle betrokkenen de scherven bij elkaar. Grote vraag voor de partijleiders die de 61 voorgaande dagen niet aan de onderhandelingstafel zaten: hoe serieus was deze poging nou eigenlijk?  

Het beeld dat informateur Schippers en de onderhandelaars van hun doen en laten schetsen is immers vatbaar voor sceptische reacties. Blijkbaar werd het pas na twee maanden menens. Er was in de weken daarvoor wel veel gepraat over de heikele thema's (het klimaat, de inkomensverdeling en het immigratievraagstuk) maar nooit  waren de onderhandelaars op het punt gekomen om te beslissen of er eigenlijk wel een deal mogelijk was. Zodra dat wel gebeurde, bij de immigratie, was het als bij donderslag voor alle aanwezigen duidelijk dat het niks zou worden.  

In het Kamerdebat over de stranding, woensdagochtend in de Kamer, kan Schippers vele vragen verwachten. Al vanaf dag één was immers volkomen duidelijk, ook binnen de vier formerende partijen, dat het asielvraagstuk een hoge drempel was. Daarom vraagt de rest van de Tweede Kamer zich nu  af waarom er twee maanden om de hete brij heen is gedraaid.  

Voor het eerst spreekt uit veel reacties ook enige haast. De tijd begint te dringen. De noodzaak van een snelle formatie moet weliswaar niet worden overdreven - het land kan volgens de meeste partijen best even zonder missionair kabinet - maar als er komende zomer geen regering is, kan er niet eens meer nieuw financieel beleid voor 2018 worden gemaakt. Dat zou een slechte start betekenen.

...maar met wie dan wel?

Die vaststelling betekent nog niet dat partijen nu staan te springen om in het gat te springen. De eerste die openlijk afhaakte was vandaag PvdA-leider Lodewijk Asscher, met een ferm 'nee' op de vraag of hij nu weer in beeld komt voor regeringsdeelname.

Dat is een streep door de rekening van D66, dat daardoor al twee voorkeurskandidaten voor de coalitie ziet wegglippen. De SP van Emile Roemer dan? Die wil wel, maar niet zolang de VVD aan tafel zit. Roemer wil alleen regeren in een zespartijencoalitie van SP, CDA, D66, GroenLinks, PvdA en de ChristenUnie. Maar de eerste die daar 'nee' op zegt is Sybrand Buma van het CDA. Hij wordt niet moe erop te wijzen dat het rechterdeel van de Kamer gegroeid is op 15 maart - dat moet ook zichtbaar worden in het landsbestuur.

De enige die wél staat te trappelen om aan te schuiven bij VVD en CDA is PVV-voorman Geert Wilders, die maandagavond al openlijk solliciteerde naar een plek aan tafel. Maar zijn probleem is dat Rutte en Buma hun kiezers plechtig beloofden deze route niet te nemen. Zelfs als ze zouden willen, valt deze optie af. De schade in eigen kring zou niet te overzien zijn.

En zo zwenken alle schijnwerpers als vanzelf naar Gert-Jan Segers. Twee jaar geleden al, toen de kiezers de zetelverdeling in de Eerste Kamer versnipperden, zoemde het door de wandelgangen op het Binnenhof: VVD-CDA-D66-CU was de enige werkbare coalitie die nog een meerderheid had in de senaat. Als dat in 2017 ook in de Tweede Kamer zou lukken...

Het grootste obstakel is D66, dat op veel punten principieel anders in het leven staat dan de ChristenUnie. De medisch-ethische thema's (orgaandonatie, stervenshulp bij voltooid leven) zijn vaak genoemd, maar ook het inkomensbeleid is ingewikkeld: D66 verzet zich principieel tegen de diepgekoesterde christelijke wens om het eenverdienerschap (met moeder thuis bij de kinderen) weer financieel aantrekkelijker te maken. Pechtold houdt dan ook vol: 'Ik wil een kabinet dat links en rechts verbindt.' Segers is daarvoor in zijn ogen te rechts.

HET VERVOLG
De Kamer aan zet

Officieel is het woord nu eerst aan de Tweede Kamer, die woensdagochtend bijeen komt om de eerste formatieronde te evalueren. In dat debat zal de Kamer per motie beslissen over het aanstellen van een nieuwe informateur. Die motie komt waarschijnlijk van VVD-leider Mark Rutte, die als aanvoerder van de grootste partij vooralsnog het initiatief houdt. Dan zal blijken of Edith Schippers een herkansing krijgt om alsnog te slagen als informateur.

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Onze politieke redactie neemt u elke middag rond 17.00 uur mee naar het Binnenhof. De Haagse vierkante kilometer is een snelkookpan waarin een tweet in de ochtend kan uitgroeien tot een Kamerdebat in de middag en een crisis in de avond. U leest het in Dagkoersen.

Wilt u deze nieuwsbrief per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl.