Met het besluit van president Trump om het Parijse akkoord op te zeggen verloor het IPCC begin deze maand zijn grootste donor.
Met het besluit van president Trump om het Parijse akkoord op te zeggen verloor het IPCC begin deze maand zijn grootste donor. © AFP

Nederland vult financieel gat bij VN-klimaatpanel na vertrek VS uit akkoord Parijs

Nederland verdubbelt donatie tot 100.000 euro

Europese landen gaan op initiatief van Nederland het financiële tekort aanzuiveren dat bij het VN-klimaatpanel IPCC ontstaat door de terugtrekking van de Verenigde Staten uit het akkoord van Parijs. Dat zegt demissionair staatssecretaris Sharon Dijksma van Milieu tegen de Volkskrant.

IPCC

Het Intergovernmental Panel on Climate Change IPCC is een in 1988 opgerichte organisatie van de Verenigde Naties die klimaatverandering en haar effecten in kaart brengt. Het in Genève gevestigde bureau evalueert wetenschappelijk klimaatonderzoek en bestudeert mogelijke oplossingen voor de opwarming via vrijwillige inzet van honderden wetenschappers. Het publiceert ook de peer reviewed rapporten die de basis vormen voor het internationale klimaatbeleid. Het Zesde Rapport verschijnt in 2022. In 2007 kreeg het IPCC samen met de voormalige Amerikaanse vicepresident Al Gore de Nobelprijs voor de Vrede.

Het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) publiceert de wetenschappelijke rapporten die de basis vormen van het klimaatakkoord. Het in Genève gevestigde bureau verzorgt ook cruciale uitvoeringstaken, zoals de beoordeling van de klimaatplannen van de 194 aangesloten landen.

Met het besluit van president Trump om het Parijse akkoord op te zeggen verloor het IPCC begin deze maand zijn grootste donor, met 1,8 miljoen euro goed voor eenderde van het budget. Dat is een acuut probleem voor 'Parijs', zegt Dijksma, want het IPCC is 'de motor achter de uitvoering van het akkoord'.

Nederland verdubbelt bijdrage

Dit komt extra slecht uit omdat het werk van het IPCC toeneemt. Komende jaren moet het naast zijn reguliere rapport drie speciale rapporten afleveren, onder meer over scenario's om de opwarming tot 1,5 graad te beperken. 'Dit zijn cruciale werkstromen waarvan de voortgang niet mag worden gehinderd door gebrek aan financiering', schrijft Dijksma aan EU-voorzitter Malta.

Dijksma verdubbelt daarom de Nederlandse bijdrage tot 100 duizend euro dit jaar en komend jaar (plus 50 duizend extra voor de 1,5 graad-studie), en roept andere EU-lidstaten op hetzelfde te doen. Onder meer Duitsland heeft al toegezegd. Haar plan wordt maandag besproken op de Europese Raad in Luxemburg, waar de Europese reactie op de uittreding van de VS op de agenda staat.

Symbolische donatie

Het gaat om relatief kleine bedragen, maar ze zijn symbolisch van grote betekenis, zegt Dijksma, die niet heeft overwogen het hele gat voor Nederlandse rekening te nemen. 'Het is verstandiger zoiets met een groep te crowdfunden. Het heeft meer impact als de EU dat doet. Zo laat je zien dat Europa verantwoordelijkheid neemt en straal je leiderschap uit.'

Begin dit jaar sprong collega Liliane Ploumen van Ontwikkelingssamenwerking bij toen Trump de Amerikaanse bijdrage schrapte aan ontwikkelingsclubs die abortus ondersteunen. Ze zegde 10 miljoen toe en begon een inzamelingsactie voor voorlichting over anticonceptie. Wil Dijksma ook even makkelijk scoren? 'Nee, dit is oprechte bezorgdheid dat er grote gaten gaan vallen.'

Het zou beter zijn als ook landen als China of Brazilië meedoen met het detacheren van wetenschappers

Hoogleraar milieusysteemanalyse Rik Leemans

Hoogleraar milieusysteemanalyse en IPCC-veteraan Rik Leemans (Wageningen Universiteit) juicht Dijksma's initiatief toe. Hoewel de bulk van het IPCC-werk 'liefdewerk oud papier' is dat in feite door de werkgevers van de betrokken wetenschappers wordt betaald, brengt het schrappen van de Amerikaanse steun volgens hem de continuïteit van het IPCC wel degelijk in gevaar.

Leemans vreest alleen voor de internationale uitstraling van het IPCC. 'Het zou beter zijn als ook landen als China of Brazilië meedoen met het detacheren van wetenschappers. Europa financiert al de werkgroepen over de oorzaken van de opwarming en het terugdringen van emissies. Als we ook nog de werkgroep 'gevolgen en aanpassingen' gaan doen wordt de verhouding wel erg scheef.'

Miljardentekort

De Amerikaanse opzegging van 'Parijs' heeft ook grote gevolgen voor het VN-klimaatfonds. Daar moet vanaf 2020 100 miljard dollar (ruim 89 miljard euro) per jaar in om arme landen te helpen zich aan te passen aan de gevolgen van de opwarming. De VS hebben onder president Obama 3 miljard dollar toegezegd. De nog te betalen 2 miljard heeft Trump geschrapt. De hoop is dat andere landen dit opvangen.

Die beslissing is aan het volgende kabinet, zegt Dijksma. 'Maar het is gezien de enorme bedragen duidelijk dat zo'n tekort niet zomaar even door Europa kan worden gecompenseerd.' Het fonds wordt echter niet alleen gevuld met regeringsbijdragen. 'Ik hoop dat ook individuele Amerikaanse staten, grote bedrijven en vermogende particulieren bereid zijn in dat gat te springen.'