1506283
Medewerkers van Prorail zijn aan het werk op de langste werktrein van Europa. © ANP

Ministerie houdt kritisch rapport over ProRail maanden onder de pet

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft een kritisch rapport van de inspectie over spoorbeheerder ProRail zeven maanden onder de pet gehouden. In dat rapport van de Inspectie Leefomgeving en Transport staat dat ProRail het spooronderhoud dermate goedkoop aanbesteedt dat dit tot extra vertragingen en mogelijk zelfs treinongelukken zal leiden.

© ANP

Met een beroep op de Wet openbaarheid bestuur verkreeg de Volkskrant dinsdag inzage in het inspectierapport. Het lag sinds 28 juni opgeborgen in een la op het ministerie. De conclusies van de inspectie komen overeen met de inhoud van de brandbrief die Strukton Rail op 29 november 2012 aan de Tweede Kamer stuurde. De spooraannemer waarschuwde voor Britse toestanden als de Kamer alle lopende aanbestedingen voor onderhoudscontracten aan het spoor niet zou laten stilleggen.

Voorbarig
Staatssecretaris Mansveld van Infrastructuur en Milieu schoof de noodkreet van Strukton terzijde. Op 10 december betitelde zij de conclusies van Strukton in een brief aan de Tweede Kamer als 'ongefundeerd en voorbarig'. Ze zei niets over het bestaan van het eigen inspectierapport waarin wordt opgemerkt dat ProRail een 'te juridische houding aanneemt' richting de aannemers, een opstelling 'die een gedeelde verantwoordelijkheid in de weg staat'.

Een woordvoerder van Mansveld zegt dat het rapport nooit openbaar is gemaakt omdat ProRail de inspectie juni vorig jaar beterschap beloofde. Bovendien zou ProRail in samenspraak met de spooraannemers een convenant opstellen om de negatieve prijsspiraal te doorbreken.

Die gesprekken zijn mislukt, zegt directeur Schonebaum van Strukton Rail. 'ProRail belooft beterschap, maar sinds het inspectierapport is in de aanbestedingsprocedures niets wezenlijks veranderd.' Schonebaum gelooft niet meer dat diplomatie tot beterschap zal leiden. 'Er moet nu iemand met de vuist op tafel slaan. Zodat we over tien jaar niet in een parlementaire enquête hoeven uit te leggen waarom het aantal vertragingen en ongelukken op het spoor zo is toegenomen.'

Krachtige tegenzet
De strijd tussen ProRail en de aannemers wordt hard gespeeld. Dat ondervond ook de Volkskrant toen zij op 23 november berichtte dat ProRail de belofte brak om meer geld te steken in het spooronderhoud rond Amersfoort. Op de avond voor die publicatie liet de spoorbeheerder de krant weten een krachtige tegenzet voor te bereiden indien de publicatie zou worden doorgezet. ProRail verzocht de spooraannemers vervolgens een gezamenlijke verklaring op te stellen waarin zij afstand namen van het bericht in de Volkskrant. De aannemers weigerden dit.

ProRail bevestigt dat er naar aanleiding van die bewuste publicatie onderling contact was over een gezamenlijke verklaring, maar benadrukt dat dit op vrijwillige basis gebeurde. De spoorbeheerder wil niet inhoudelijk reageren op de uitspraken van Schonebaum. ProRail verwijst naar het convenant dat de spoorbeheerder met de aannemers overeenkwam om tot een beter onderhoudsmodel te komen.

Opheldering
Oppositiepartijen CDA en SP willen zo snel mogelijk opheldering van staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur) over berichtgeving in de Volkskrant dat een kritisch rapport over ProRail 7 maanden in de la is blijven liggen op het ministerie.

'Ik ben totaal verbaasd, omdat de Tweede Kamer vrij recent nog gevraagd heeft naar problemen bij ProRail en toen deed de staatssecretaris alsof haar neus bloedde en zei dat er niks aan de hand is. Die laconieke houding kan ik niet rijmen met de fikse beschuldigingen in dit crisisrapport', zegt CDA-Kamerlid Sander de Rouwe. Hij wil het rapport zo snel mogelijk hebben en er daarna een debat over houden met de staatssecretaris.

Ook Farshad Bashir (SP) wil 'per direct opheldering over het onder de pet houden' door minister Melanie Schultz en staatssecretaris Mansveld van rapporten over het aanbestedingsbeleid van ProRail. Mansveld was vorig jaar juni, op het moment dat het rapport in een la zou zijn verdwenen, nog geen staatssecretaris. Schultz was toen als minister verantwoordelijk.

In het rapport van de Inspectie Leefomgeving en Transport staat dat ProRail het spooronderhoud dermate goedkoop aanbesteedt dat dit tot extra vertragingen en mogelijk zelfs treinongelukken zal leiden.

Het ministerie laat woensdag weten dat de Inspectie na onderzoek vorig voorjaar concludeerde dat de onderhoudscontracten een goede samenwerking tussen ProRail en aannemers en gedeelde verantwoordelijkheid in de weg stond. De Inspectie vond dat ongewenst, maar ProRail had op dat moment al stappen gezet om de onderhoudscontracten en de aansturing ervan te verbeteren. De Inspectie gaat daar vervolgonderzoek naar doen en de resultaten daarvan zijn dit najaar bekend.