Een boerderij in in het Groningse dorp Startenhuizen is zwaar beschadigd door de aardbevingen.
Een boerderij in in het Groningse dorp Startenhuizen is zwaar beschadigd door de aardbevingen. © Kees van de Veen

Hof: toch strafrechtelijk onderzoek naar bevingsschade door gaswinning Groningen

Er moet toch een strafrechtelijk onderzoek komen naar de rol van de Nederlandse Aardolie Maatschappij  (NAM) voor het beschadigen van huizen door de gaswinning in Groningen, waardoor levensgevaar valt te duchten.

Dat oordeelde het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden vandaag in een zogeheten artikel 12-procedure. Het Openbaar Ministerie wilde eerder niet overgaan tot vervolging, omdat de kwestie geen zaak zou zijn voor het strafrecht. Het hof denkt daar dus anders over. Er zijn genoeg aanwijzingen om vermeende strafbare feiten nader te onderzoeken, aldus de uitspraak.

De zaak is aangespannen door verschillende individuele klagers en de Groninger Bodem Beweging. 'Fantastisch. Dit is wereldnieuws', reageert voorzitter Derwin Schorren. 'Voor ons is dit de erkenning dat wat de NAM in Groningen heeft gedaan enorm veel leed heeft veroorzaakt en tot levensgevaar heeft geleid.'

'Wij willen dat mensen in Groningen schadevrij kunnen wonen. De gaswinning moet omlaag. De NAM moet met de billen bloot. Het vertrouwen in de NAM en de overheid is in Groningen op een dieptepunt beland, maar gelukkig laat de rechtsstaat ons niet in de steek. Hier is de trias politica aan het werk.'

Het hof vindt dat er nader onderzoek gedaan moet worden naar wat de NAM wanneer precies wist over de risico's van de gaswinning in de periode 1993 (toen het verband tussen gaswinning en aardbevingen voor het eerst erkend werd) en 2015 (toen de Raad van State de gaswinning rond Loppersum uit veiligheidsoverwegingen stillegde). Daarna wordt beslist of de NAM daadwerkelijk vervolgd wordt.

Bestuurders van de NAM kunnen aansprakelijk worden gesteld en riskeren een gevangenisstraf tot 15 jaar, zegt advocaat Emile van Reydt, die met Gerard Spong de gedupeerden bijstaat. 'Dit is een historische beslissing zonder precedent', zegt hij. 'Het hof is omgegaan.'

We zijn verrast, omdat het OM en het hof eerder hebben geoordeeld dat er geen reden is voor strafvervolging

Volgens Van Reydt is niet eerder in zo'n politiek gevoelige maatschappelijke kwestie met zoveel gedupeerden tot strafrechtelijke vervolging overgegaan. 'De onderste steen moet boven komen. Als bijvoorbeeld uit directieverslagen blijkt dat risico's op de koop toe zijn genomen, is dat strafrechtelijk explosief materiaal.'

De NAM heeft kennis genomen van de uitspraak, zegt woordvoerder Hein Dek. 'We zijn verrast, omdat het OM en het hof eerder hebben geoordeeld dat er geen reden is voor strafvervolging. We zullen volledig meewerken aan het onderzoek.'

Eerder verweerde NAM zich door te stellen dat het bedrijf gas wint met een vergunning van de Nederlandse overheid, in het belang van de samenleving.

Meer lezen?

NAM aansprakelijk gesteld voor psychisch leed na beving: 'Dit is een doorbraak'.
'Hele gezinnen zijn kapotgemaakt. Nu moet NAM over de brug komen.' Lees hier het hele artikel (+).

Groningers claimen immateriële bevingsschade: 'Het gaat in je lijf zitten'
Na rechtszaken over scheuren en waardedaling van hun huizen, voeren 127 Groningers nu een juridische strijd voor erkenning van geestelijk leed.