PVV-leider Geert Wilders aan het begin van zijn gesprek met 'verkenner' Edith Schippers.
PVV-leider Geert Wilders aan het begin van zijn gesprek met 'verkenner' Edith Schippers. © ANP/de Volkskrant

Het Binnenhof: 20 maart

Uw politieke nieuwsbrief

Goedemiddag.

In meerdere opzichten is het vandaag de dag van Edith Schippers. Niet alleen geeft de demissionaire minister van Volksgezondheid als 'verkenner' het startschot voor de formatie door alle dertien partijleiders te ontvangen. Ook is het dag waarop ze zomaar zegt dat ze uit de politiek stapt.

Hier zijn uw Dagkoersen. Die kunt u ook dagelijks in uw mailbox ontvangen als u hier even een vinkje zet.

DE DAG VAN SCHIPPERS (1)
Dertien gesprekken

Edith Schippers is al vanaf half negen vanochtend aan het praten. De demissionaire minister van Volksgezondheid is gebombardeerd tot verkenner. De VVD-politica mag als coryfee van de grootste partij inventariseren welke partij het wel en niet met welke andere partij wil doen. Vanaf vanochtend komen de politieke leiders bij Schippers op de koffie in volgorde van grootte. VVD-leider Mark Rutte dus als eerste.

Hoe dat gaat? Nou, behoorlijk snel. Een partijleider komt binnen, er worden wat foto's gemaakt, de partijleider zegt wat hem (of Thieme) de beste samenstelling van het volgende kabinet lijkt, staat op en maakt plaats voor de volgende. Buiten herhaalt de lijsttrekker wat hij (en Thieme) tegen Schippers heeft gezegd. Donderdag brengt de VVD-verkenner verslag uit aan de nieuwe Tweede Kamer.

Verslaggever Joost de Vries hield alle geopperde coalities bij en is daar bij het verschijnen van Dagkoersen nog steeds druk mee. Dan zitten we volgens de agenda bij bezoekjes van de kleinere partijen.
We lopen kort maar even de gewenste coalities langs. De VVD wil bij monde van Rutte regeren met het CDA en D66 plus een vierde partij. Dat kunnen GroenLinks, ChristenUnie, SP en PvdA zijn. Kwestie van alle opties open houden. Daarna kwam Jesse Klaver van GroenLinks die met ongeveer dezelfde partijen in zee wil als Rutte, behalve dan die van Rutte.

Daar heeft CDA-leider Sybrand Buma dan weer helemaal geen oren naar. Hij wil dezelfde 'basiscoalitie' als Rutte, dus VVD, CDA en D66 en dan om het even aangevuld met GroenLinks of ChristenUnie. D66-leider Pechtold wil dat ook, met dien verstande dat die aanvulling GroenLinks moet zijn, niet de ChristenUnie.

De man waarmee geen van de voorgaande gesprekspartners van Schippers willen regeren, PVV-voorman Geert Wilders, wil juist wel met VVD en CDA in zee. Aangevuld met 50Plus, SGP en Forum voor Democratie.

De voorkeur van SP-leider Emile Roemer is identiek aan die van Klaver. De voorkeur van PvdA-voorman Lodewijk Asscher is identiek aan die van Pechtold. De PvdA wil niet regeren, tenzij de onderhandelingen helemaal vastlopen. Opvallend is de positie van ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers. Zijn partij staat op allerlei wensenlijstjes, maar zelf geeft de ChristenUnie voorrang aan GroenLinks. Ook vindt Segers dat de PVV als tweede partij gewoon bij de onderhandelingen betrokken moet worden.


DE DAG VAN SCHIPPERS (2)
Edith dropt bom

Al die partijleiders die komen vertellen met wie ze het wel en niet willen doen, dat is eigenlijk allemaal routine. Voordat verkenner Schippers aan haar gesprekken begon, dropte ze bijna achteloos een enorme bom: ze stapt uit de politiek. 'Ik vind het zelf ook een bijzondere dag want ik zal zelf geen deel uitmaken van het volgende kabinet', zei ze toen ze Rutte nog de hand moest schudden.

Schippers (52) stond niet op de kandidatenlijst van de VVD - anders had ze de rol van verkenner niet op zich kunnen nemen - maar de verwachting van de politieke volgers was dat ze wel degelijk ambitie had om weer minister te worden. Niet van Volksgezondheid, dat had ze zeven jaar gedaan met het beteugelen van de stijging van de zorgkosten als belangrijkste verdienste.

Mede wegens dat succes is dit een aderlating voor de VVD, schrijft verslaggever Gijs Herderscheê, die Schippers jarenlang van nabij heeft gevolgd. 'Het moment voor de aankondiging is strategisch', aldus Herderscheê. 'Door nog voor de start van haar verkenning aan te geven niet beschikbaar te zijn voor een ministerspost markeert Schippers haar onafhankelijke positie.' Een heel mooie positie, zegt Schippers zelf.

Schippers leek voorbestemd om Rutte op te volgen als premier, maar verdwijnt straks dus (voorlopig) van het toneel. Van kroonprinsen en -prinsessen in de politiek wordt eigenlijk een onmenselijk geduld gevraagd. Bij het CDA haakte tijdens de regeerperiodes van Balkenende ook de een na ander af, want Jan-Peter bleef maar aan. Dat Rutte er nog eens minstens vier jaar aan vast wil knopen, zal nog wel wat meer potentiële opvolgers doen opbranden.

HET PLAN PLASTERK
Eenzijdig huwelijksaanbod

Geen politieke partij kan zo hartstochtelijk verliezen als de Partij van de Arbeid. De PvdA was al recordhouder met een verlies van 22 zetels in 2002, maar ging daar woensdag moeiteloos overheen met 29. Zaterdag had de partij een healingsessie op zijn PvdA's. Dat wil zeggen, grijze mannen die met eindeloze, procedurele betogen aan de interruptiemicrofoon de waarom- en wat nu-vragen proberen te beantwoorden.

Ronald Plasterk is man en grijs, maar deed de mond niet open bij de Ledenraad in Utrecht. Wel stuurde hij zijn analyse naar de Volkskrant - hij had daar vroeger een column. Laten we fuseren met GroenLinks en eventueel SP erbij, is in het kort Plasterks pleidooi. Een fusie? 'De omstandigheden zijn ernaar', schrijft de chef van de politieke redactie, Raoul du Pré, morgen in de Volkskrant, 'maar dat geldt alleen voor de PvdA.'

'Dit debat laat ik aan de PvdA', was dan ook de afwerende reactie van Jesse Klaver. En ook Plasterks partijleider, Asscher, had geen oren naar de suggestie. Terwijl die helemaal nog zo gek niet is. 'Het is in de verkiezingsprogramma's lang zoeken naar principiële meningsverschillen', constateert Du Pré. 'Het onderscheid zit in de maatvoering: GroenLinks wil nog net iets meer nivelleren, nog net iets radicaler vergroenen.'

Alleen Klaver heeft zich aan de malaise op links weten te onttrekken. Gesproken over linkse samenwerking wordt er al decennia en nu is de kans op serieuze fusiebesprekingen groter dan ooit. Want vooral in tijden van diepe electorale dalen komt het doorgaans van zulke besprekingen die, zo leert de fusie die uitmondde in het CDA, ook weer decennia kunnen duren.

BURELENBERICHT

U kent Dagkoersen niet als een correctierubriek, maar vandaag moeten we even een uitzondering maken. Zaterdag verscheen er een grafiek in de krant die probeerde weer te geven wat de overeenkomsten zijn in de standpunten en voorstellen van de vijf partijen die de grootste kans lijken te maken op regeringsdeelname - VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie.

De plaatjes die dat probeerden weer te geven, zijn, moeten we toegeven, geen hapklare brokken. Als u wilt weten of VVD, GroenLinks en D66 hetzelfde denken over de belastingkorting voor werkende ouders (ja), dan vergt dat een kleine inspanning. In de grafiek in de papieren krant van zaterdag stonden sommige dingen niet goed, daarom hierbij de correcte versie. Waarvoor u nog steeds een klein beetje uw best moet doen.

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Onze politieke redactie neemt u elke middag rond 17.00 uur mee naar het Binnenhof. De Haagse vierkante kilometer is een snelkookpan waarin een tweet in de ochtend kan uitgroeien tot een Kamerdebat in de middag en een crisis in de avond. U leest het in Dagkoersen.

Wilt u deze nieuwsbrief per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl.