Windpark Noordoostpolder
Windpark Noordoostpolder © ANP

Groene partijleden: klimaatparagraaf regeerakkoord is klaar

Er komt een variabele wegenbelasting op basis van kilometers en uitstoot, milieudoelen worden in de wet vastgelegd en er wordt een netwerk van aaneengesloten natuur aangelegd. Verder gaan alle kolencentrales dicht, wordt de Groningse gaswinning minimaal en wordt er na 2025 geen fossiel aangedreven voertuig meer verkocht.

Dat vinden de milieucommissies van de vier politieke partijen die nu de formatieonderhandelingen voeren. De tekst kan zo dienen als die van het hoofdstuk in het nieuwe regeerakkoord over duurzaamheid, vinden ze. 'Groene' partijleden van die vier - VVD, CDA, D66 en GroenLinks - én die van PvdA en ChristenUnie kwamen vandaag met duurzaamheidvoorstellen waarover de achterbannen van die zes partijen overeenstemming hebben bereikt. 'Bedoeld als input voor het regeerakkoord 2017-2021.'

Neemt het volgende kabinet de plannen, geschreven als een regeerakkoord, over, dan komt er ook een fonds met 10 miljard euro aan startkapitaal om duurzaam materiaalgebruik en energiebesparing te stimuleren. Evenzeer komt er elk jaar twee gigawatt (genoeg voor 2 miljoen huishoudens) aan energie bij van windmolens op zee en land. Omdat er ook geen gas wordt geïmporteerd, zullen rest- en aardwarmte in combinatie met warmteopslag, zonneboilers en isolatie voor de warmtevoorziening moeten zorgen. De overheid en niet de markt, dient de regie te nemen bij het bereiken van alle doelstellingen.

De doelen worden wat de zes partijen betreft ook concreter geformuleerd dan in het door 139 landen geratificeerde klimaatakkoord van Parijs. Zo zal een Klimaatwet twee tot drie procent energiebesparing per jaar voorschrijven. En ook dat de broeikasgasemissies in 2020 een kwart lager moeten zijn dan in 1990, in 2030 moet dat 40 procent zijn en in 2050 95 procent. 'Uiterlijk in 2050 wordt vrijwel alle in Nederland gebruikte energie schoon opgewekt', stelt het Duurzaamheidsoverleg politieke partijen (Dopp).

Klimaat splijtzwam

Dat is geen vrijblijvende club milieubewuste partijleden, zegt Dopp-woordvoerder Gijs Dröge, voorzitter van Liberaal groen, 'het VVD-netwerk dat een duurzame economische groei voorstaat'. Sinds 2008 doen de 'groene netwerken' van VVD, CDA, D66, GroenLinks, PvdA en ChristenUnie gezamenlijke duurzaamheidsvoorstellen onder meer bij kabinetsformaties. 'Over klimaat hoeven ze bij de formatie niet te onderhandelen', zegt Dröge, 'dat hebben wij al gedaan.'

Juist het klimaat lijkt de splijtzwam te worden in de huidige formatieonderhandelingen. VVD en CDA aan de ene kant en GroenLinks en D66 aan de andere, liggen ver uit elkaar als het om het milieu gaat. Overlegclub Dopp van de zes partijen twijfelt er niet aan 'dat het komende kabinet duurzaamheid de allerhoogste prioriteit zal moeten geven'.

Ed Nijpels, voorzitter van de commissie die ervoor moet zorgen dat de duurzaamheidsafspraken worden nagekomen uit het door alle belanghebbenden afgesloten Energieakkoord, nam vandaag de 'regeerakkoordteksten' van de zes politieke partijen in ontvangst. 'Samen hebben die genoeg zetels om de Grondwet te veranderen', stelde Nijpels (VVD) vast. 'Dit is een heel bijzonder en overduidelijk signaal naar de formatie. De overheid moet inderdaad de regie nemen.' Vooral tevreden is de oud-milieuminister over het voorstel om de belasting op arbeid te verlagen en tegelijk die op vervuiling te verhogen. 'Dat is een voorstel van GroenLinks en tegelijk een puur liberaal principe. De vervuiler moet betalen, niet de belastingbetaler, niet een ander land en niet de volgende generatie.'

Negentig 'milieuhoogleraren

De duurzaamheidsvoorstellen van de zes partijen dragen sporen van de aanbevelingen van negentig 'milieuhoogleraren' die deze week informateur Edith Schippers van een ongevraagd vergroeningsadvies voor Nederland voorzagen. Maar waar het Dopp niet concreet is over de kosten, hangen de wetenschappers een stevig prijskaartje aan een duurzame samenleving: 200 miljard euro tot 2050. Daarvoor geldt volgens de hoogleraren wel: de kosten gaan voor de baten uit.
Milieudefensie, FNV, de Woonbond en de ngo Tax Justice waarschuwen daarbij wel voor een inkomenseffect.

Onderzoeksbureau CE Delft stelt dat de lage inkomens zwaarder door die verduurzamingskosten worden getroffen dan huishoudens met een hoog inkomen. Dat komt omdat die kosten inkomensonafhankelijk zijn waardoor volgens CE Delft de 10 procent armste huishoudens in 2050 gemiddeld 17 procent van hun besteedbaar inkomen aan energiekosten kwijt zijn en 10 procent rijkste huishoudens 5,7 procent.

Lees meer over het klimaat

Activistische hoogleraar Jan Rotmans: transitie naar duurzame economie gaat pijn doen
Toch lukte het de transitiehoogleraar (Erasmus Universiteit) en klimaatactivist Jan Rotmans een 'recordaantal' van negentig universiteitscollega's achter zijn ongevraagde vergroeningsadvies voor Nederland te scharen. In twaalf aanbevelingen richten zij zich tot de heren aan de formatietafel bij Edith Schippers.

Vooral laagste inkomens gaan betalen voor duurzamer energiebeleid
De laagste inkomens betalen nu al relatief meer voor het klimaatbeleid dan mensen met een hoger inkomen. Deze groep wordt met de overschakeling op duurzame energie verder benadeeld, blijkt uit onderzoek van CE Delft.

Bert Wagendorp: Overal hebben mensen in de gaten dat het tijd is voor verandering
Je hoeft helemaal geen hoogleraar te zijn en evenmin een duurzaamheidsprofeet om te weten welke kant we op moeten. Het is een kwestie van gezond verstand en economisch denken.