Federica Mogherini, topdiplomaat van de EU, waarschuwde impliciet dat verder afglijding van Turkije richting een autoritaire staat toetreding tot de EU zal bemoeilijken.
Federica Mogherini, topdiplomaat van de EU, waarschuwde impliciet dat verder afglijding van Turkije richting een autoritaire staat toetreding tot de EU zal bemoeilijken. © EPA

Europese landen kiezen kant van Nederland in rel met Turkije

Europa kiest de kant van Nederland in het hoog oplopende conflict met Turkije. De Duitse kanselier Angela Merkel zegt de regering in Den Haag haar 'volledige steun en solidariteit' toe. De Europese Commissie spreekt de Turken aan op de 'buitensporige verklaringen' die ze hebben gedaan. Hiermee wordt gedoeld op uitspraken waarin Nederland wordt beticht van nazipraktijken. In Berlijn, Brussel en Parijs worden die uitlatingen 'onacceptabel' dan wel 'schandalig' genoemd.

Toen het conflict het afgelopen weekend tot uitbarsting kwam, hield men zich in de Europese hoofdsteden nog enigszins op de vlakte. Maar maandag schaarde men zich achter de Nederlandse regering. Met name Merkel was duidelijk. 'Volslagen onaanvaardbaar', zei ze over verklaringen van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan en zijn ministers, waarin dezen de Nederlanders afschilderen als nazaten van de nazi's. Premier Mark Rutte liet weten 'zeer blij' te zijn met de steun van Merkel. De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Marc Ayrault, uitte zich in soortgelijke bewoordingen als Merkel.

Ook andere Europese landen zijn kritisch over de Turkse opstelling. De Deense premier, Lars Lokke Rasmussen, heeft een voorgenomen ontmoeting met zijn Turkse collega Binali Yildirim uitgesteld. 'De ontmoeting kan niet los worden gezien van de huidige Turkse aanvallen op Holland', zei hij. Oostenrijk liet weten dat het net als Nederland geen toestemming geeft voor Turkse ministers om op Oostenrijks grondgebied campagne te komen voeren voor het Turkse referendum van 16 april. Minister van Buitenlandse Zaken, Sebastian Kurz, wees erop dat zulke bijeenkomsten de tegenstellingen tussen aanhangers van de Turkse regering en Koerdische Turken kunnen vergroten. 'Wij zijn er fel op tegen om de Turkse campagne en polarisatie naar Oostenrijk te halen', aldus de minister.

Turkse toetreding tot EU

Zo is het conflict tussen Nederland en Turkije maandag geëscaleerd tot een conflict tussen Turkije en Europa. Dit komt op een moment dat de wederzijdse Turks-Europese verhoudingen toch al bijzonder stekelig waren. Een jaar geleden werd nog de vluchtelingendeal gesloten, waarbij de twee partijen afspraken elkaar te helpen bij het onder controle brengen van de vluchtelingenstroom. Maar sinds de mislukte couppoging in juli vorig jaar en de keiharde reactie van Erdogan daarop, is er veel spanning over en weer.

Federica Mogherini, de topdiplomaat van de EU, gaf maandag een kritische verklaring uit over de grondwetshervormingen die Erdogan wil doorvoeren en waarvoor hij in het referendum van april de steun van de bevolking wil krijgen. Mogerini zei bezorgd te zijn dat de voorgestelde wijzigingen leiden tot een 'buitensporige concentratie van macht' bij de president. Mochten de hervormingen worden goedgekeurd door het volk, dan zal worden bekeken wat dat voor gevolgen heeft voor de onderhandelingen over een Turks EU-lidmaatschap. De buitenland-chef zei het voorzichtig, maar impliciet was er de waarschuwing dat als Turkije verder afglijdt naar een autoritaire staat dit een Turkse toetreding sterk zal bemoeilijken, zo niet onmogelijk maken.

Mogherini's verklaring en de Europese steun voor Nederland - het zal Erdogans humeur er niet beter op hebben gemaakt.