jeroen Dijsselbloem staat toch op de derde plaats van de PvdA-lijst.
jeroen Dijsselbloem staat toch op de derde plaats van de PvdA-lijst. © REUTERS

Dijsselbloem vindt plek vijf te laag, protesteert en eindigt op derde plek PvdA-lijst

De PvdA wilde vernieuwing aan de top van de lijst. Jeroen Dijsselbloem dacht daar anders over. En won.

Max van den Berg, het hoofd van de kandidatencommissie van de PvdA, vindt het nog steeds een goed idee: ex-FNV-bestuurder Gijs van Dijk als nieuwe nummer drie van de partij. 'Zo wilden we aan de top van de lijst kenbaar maken dat de PvdA de banden met de vakbond weer aanhaalt.'

Dinsdag lekte de lijst uit met Van Dijk op plek drie. Gisteren volgde de officiële presentatie, met opeens een andere nummer drie: Jeroen Dijsselbloem.

Wat is er gebeurd? 'Het bestuur heeft in een laatste afweging toch een ander besluit genomen', zegt Van den Berg, zelf oud-partijvoorzitter. 'Dat is ook hun goed recht. Ze hebben hun waardering voor Jeroen kenbaar willen maken.'

De nieuwe partijleider Lodewijk Asscher heeft zijn stempel gedrukt op de kandidatenlijst.

Dat was wel het gevolg van ouderwetse power play. De partijtop, inclusief lijsttrekker Lodewijk Asscher, dacht dat Dijsselbloem wel kon leven met plek vijf. Dat was niet het geval. Zijn boosheid was zo groot dat een enkeling zelfs vreesde dat hij helemaal van de lijst zou stappen.

Uiteindelijk bond Van Dijk in. Hij is nu de nummer vijf.

Gaat dit alleen om het ego van Dijsselbloem? Waarschijnlijk niet. Prominente PvdA'ers die nauw verbonden zijn met Rutte II hebben er moeite mee dat al het werk van de afgelopen vier jaar weinig waardering krijgt. In die kringen is het volstrekt onbegrijpelijk dat Dijsselbloem, nota bene de voorzitter van de eurogroep, slechts op plek vijf komt. Net zo erg is het dat Lilianne Ploumen genoegen moet nemen met nummer 10.

De selectiecommissie kreeg vanuit het partijbestuur juist de opdracht een nieuwe wind te laten waaien. 'Er was grote behoefte om weer terug te keren naar de kern van de sociaaldemocratie, zeker na de jaren van marktwerking en natuurlijk ook de samenwerking met de VVD', aldus Van den Berg. 'De herkenbaarheid op sociaal vlak stond voorop. We willen mensen die zelf met de poten in de modder hebben gestaan.'

De beoogde nummer drie, Van Dijk, is volgens Van den Berg een voorbeeld van die nieuwe, meer activistische Kamerleden. Andere voorbeelden zijn Joke de Kock (12), die actief is geweest in de schuldsanering, en de ex-vakbondsmannen Richard Moti (15) en William Moorlag (10).

Toch is er zeker niet drastisch gebroken met het verleden. Naast Asscher, Dijsselbloem en Ploumen, staat ook nog staatssecretaris Sharon Dijksma (4) in de top tien.

De Kamerleden Khadija Arib (2), Attje Kuiken (6), Henk Nijboer (7), Ahmed Marcouch (13) en Marith Volp (14) hebben de tropenjaren onder Rutte II eveneens doorstaan.

Toch zijn er ook genoeg Kamerleden die teleurgesteld zijn. Jan Vos, Yasemin Cegerek en Ed Groot besloten op grond van de voor hun beoogde positie te bedanken. Andere Kamerleden wachtten het oordeel van de kandidatencommissie niet af en kondigden aan niet herkiesbaar te zijn. Dat waren bijvoorbeeld Roos Vermey, Lea Bouwmeester, Lutz Jacobi, Agnes Wolbert en Angelien Eijsink.

Van een grote schoonmaak is geen sprake, meent keuzeheer Van den Berg. 'We hebben de vernieuwing gezocht, zeker, maar bij de eerste vijftien zitten vijf nieuwkomers. Bij de eerste dertig zitten er twaalf. En ik ga er nog steeds vanuit dat we meer dan dertig zetels halen. Als je daar niet in gelooft, moet je er niet aan beginnen.' In de meeste peilingen schommelt de PvdA nu rond de tien zetels.

Partijvoorzitter Hans Spekman noemde de lijst donderdag 'een mooie mix van continuïteit en vernieuwing'. Dat lijkt ook aan te sluiten bij de boodschap van Asscher. De nieuwe partijleider blijft trots op de prestaties van het kabinet, maar wil tegelijkertijd een linksere agenda voor de toekomst.

Dat was ook de reden waarom Asscher graag Van Dijk op drie had gezien. Een ruzie met Dijsselbloem had hij er niet voor over.