Minister van Defensie Jeanine Hennis (rechts) naast commandant der strijdkrachten Tom Middendorp bij een debat in de Tweede Kamer.
Minister van Defensie Jeanine Hennis (rechts) naast commandant der strijdkrachten Tom Middendorp bij een debat in de Tweede Kamer. © ANP

Defensiebudget sinds 1980 gedaald van 3 naar 1,3 procent bnp

Onderhandelaars van kabinet en constructieve oppositie meldden gisteren enthousiast dat voor het eerst in tijden defensie er weer wat geld bij krijgt. In de praktijk betekent de 100 miljoen voor het leger echter 'minder minder': iets minder bezuinigen. Sinds de jaren tachtig is het defensiebudget enkel geslonken.

Uit cijfers van de Navo blijkt dat Nederland in 1980 3 procent van het bruto nationaal product aan defensie uitgaf. Europa leefde destijds onder de dreiging van de Koude Oorlog. Het absolute defensiebudget in euro's is door de jaren heen wel gegroeid, maar een stuk minder snel dan de economie. In 1980 kreeg defensie 4,75 miljard euro, toen dus overeenkomend met 3 procent van het nationaal inkomen. De 7,77 miljard euro die vorig jaar aan defensie werd uitgegeven is nog maar 1,3 procent van het bnp.

Gisteren zeiden de fractievoorzitters van regeringspartijen VVD en PvdA en bevriende oppositiepartijen ChristenUnie en SGP dat voor het eerst met de trend is gebroken: het kabinet gaat volgend jaar geld vrijspelen voor defensie. Feit is dat de geplande bezuinigingen gewoon doorgaan. Het 'extra geld' is een verlichting, het snijden in de krijgsmacht wordt iets verzacht.

Een JSF of twintig tanks
Volgens defensiespecialisten zet de 100 miljoen weinig zoden aan de dijk. Een JSF-gevechtsvliegtuig kopen en onderhouden lukt net. Twintig tanks kan ook. Of een zesde van een fregat. Om de krijgsmacht weer enigszins op orde te krijgen is minimaal een jaarlijkse investering van 1 miljard euro nodig, zeggen de experts.

Een dergelijke, of liever nog hogere investering verwacht ook de Amerikaanse president Obama. Hij wil dat Navo-landen zich aan de belofte houden dat ze minstens 2 procent van het binnenlands product aan defensie spenderen. Op 4 en 5 september ontmoet Obama de Europese regeringsleiders op een Navo-top in Wales. Op de agenda staan de vele conflicten in de wereld: onder meer Irak, Syrië, Libië, Israël en Gaza, Oekraïne. Obama zal daar wederom om Europese inzet vragen.

Lees morgen in de Volkskrant een analyse over de defensieuitgaven: 'Achter de schermen vinden ze het natuurlijk niks'