Premier Mark Rutte komt aan voor de Europese Top, waar de lidstaten spreken over het associatieverdrag met Oekraïne.
Premier Mark Rutte komt aan voor de Europese Top, waar de lidstaten spreken over het associatieverdrag met Oekraïne. © ANP

CDA-senaatsfractie bepaalt lot Oekraïneverdrag

Oekraïneverdrag

Nu premier Mark Rutte de Nederlandse wensenlijst rondom het Oekraïneverdrag heeft vastgelegd in een juridisch bindende verklaring van alle 28 EU-leiders, ligt het lot van het verdrag in handen van de Eerste Kamerfracties van D66 en het CDA. Op D66 wordt in de coalitie al min of meer gerekend. Het CDA is lastiger.

Rutte denkt dat hij een 'vechtkans' heeft om het Oekraïnverdrag door de Eerste en Tweede Kamer te krijgen, zei hij donderdagavond op de EU-top in Brussel. Het kabinet van VVD en PvdA wil het EU-associatieakkoord met Oekraïne al langer ratificeren, maar heeft daarvoor D66 en CDA nodig. 

Na maanden lobbyen staat nu zwart-op-wit dat het Oekraïneverdrag geen opmaat is naar een EU-lidmaatschap

Vooral het CDA twijfelt. Alsnog instemmen is een electoraal risico, omdat 2,5 miljoen Nederlanders in april tegen het verdrag stemden. Reden voor CDA-leider Sybrand Buma om donderdagavond te herhalen dat hij geneigd is naar de kiezer te luistern. 'De kloof tussen politiek en Nederlanders zal verder verdiepen als Den Haag gewoon doorgaat en het referendum negeert.'

Rutte verdedigt het negeren van de nee-stem met de redenering dat het verdrag 'Nederland veilig houdt'. Volgens de premier moet Nederland 'het Europese front tegen het destabiliserende buitenlandbeleid van Rusland steunen.'

Rutte denkt dat hij de international georiënteerde CDA-Senaatsfractie over de streep kan trekken, mede vanwege de deal die hij donderdag in Brussel heeft gesloten. Na maanden lobbyen staat nu zwart-op-wit dat het EU-associatieakkoord met Oekraïne geen opmaat is naar een EU-lidmaatschap, militaire bijstand of extra geld aan Kiev. Ook komt er geen plicht tot vrije vestiging van Oekraïners in EU-landen. 

CDA-leider Sybrand Buma lijkt niet van plan zijn partijgenoten aan de CDA-discipline te houden

Het 'vertrouwen' dat de CDA-Senaatsfractie onder dit soort voorwaarden zal instemmen met het verdrag, kreeg Rutte anderhalve maand geleden al. 'Het is meer dan een gok, gebaseerd op de analyse dat er veel eurofielen in de Eerste Kamer zitten', zegt een bron rondom het kabinet. Rutte heeft eind oktober een indicatie gekregen dat hij kan rekenen op steun: 'Dat gaat in de vorm van een knikje', aldus de bron. Onduidelijk is of het knikje van CDA-fractievoorzitter Elco Brinkman kwam. Hij en zijn fractiegenoten willen nog niet publiekelijk reageren.

Een goed ingevoerde CDA-prominent bevestigt het beeld van de steun van de CDA-Senaatsfractie. 'Een grote meerderheid van CDA-senatoren wil het verdrag steunen. Ik denk wel 8 of 9 mensen.' Coalitiebronnen wijzen er al weken op dat de CDA-fractie vol zit met Europagezinde rasbestuurders zoals Niek Jan van Kesteren, Ben Knapen en Brinkman zelf - mannen die niet uit zijn op nog meer onrust binnen de EU. 

Hoe zat het ookalweer met het Oekraïneverdrag? 

Lees hier alles over de Oekraïnedeal, handzaam op een rij

Een teken aan de wand: CDA-leider Sybrand Buma lijkt niet van plan zijn partijgenoten aan de CDA-discipline te houden. Zoals het CDA-Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt woensdag zei: 'Kamerleden stemmen zonder last of ruggespraak. Ook in de Eerste Kamer.'

Het ligt voor de hand dat ook het Europagezinde D66 voor het Oekraïnverdrag stemt in de Tweede en Eerste Kamer. Pechtold zou dat, eveneens eind oktober, al toegezegd hebben aan Rutte. D66-Kamerlid Kees Verhoeven reageerde donderdagavond met een positieve ondertoon op Ruttes Oekraïnedeal. 'Het heeft lang geduurd, maar het is goed dat Rutte nu eindelijk een akkoord heeft bereikt. D66 zal het resultaat bestuderen en toetsen aan de beloften van Rutte.' 

Voor de premier staat veel op het spel. Zijn internationale afgang is niet te overzien als hij straks met de staart tussen de benen terug moet om zijn Europese collega's te vertellen dat hij bot heeft gevangen in Den Haag. Zonder Nederland gaat het hele verdrag niet door.

Ik heb nog nooit tevergeefs een beroep gedaan op het CDA

Premier Mark Rutte

De komende weken zal Rutte daarom alles op alles zetten om het CDA en D66 definitief voor het verdrag te laten stemmen. Rutte gebruikt recentelijk opvallend vleiende woorden: 'Ik heb nog nooit tevergeefs een beroep gedaan op het CDA.'

Komende week debatteert de Tweede Kamer met Rutte over zijn Oekraïnedeal. Pas nadat de deal in de Tweede Kamer is behandeld, komt de behandeling ervan op de rol van de Eerste Kamer. Mogelijk bespreekt die de deal vlak voor de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart. Rutte hoopt: 'Zo snel mogelijk'.