Aangeslagen PvdA weet zich even geen raad

Spekman moest bijna smeken

Hans Spekman stond zaterdag bleek en breekbaar achter het spreekgestoelte bij de PvdA-ledenraad. Ook hij was nu speelbal geworden van de rauwe emoties in het Beatrixgebouw in Utrecht. Het ene moment kreeg de partijvoorzitter een staande ovatie, het andere moment eisten boze leden zijn onmiddellijke vertrek.

Spekman moest bijna smeken - 'alsjeblieft leden' - om tot oktober te mogen aanblijven om de reorganisatie op het partijbureau netjes af te handelen. 'Ik wil geen bende achterlaten,' zei de afzwaaiende voorzitter. 'Anders kan ik het niet.' Lodewijk Asscher nam het voor hem op. 'Ik ken niemand die zich zo met hart en ziel heeft opgeofferd voor de partij.'

De partij ging overstag, maar morrend en verdeeld. Bijna 40 procent van de circa duizend aanwezige leden stemde tegen de oproep van Spekman en Asscher. Het geeft aan hoe broos het gezag is geworden van de partijtop die de PvdA naar de grootste nederlaag uit de Nederlandse politieke geschiedenis leidde, van 38 zetels naar 9 zetels.  

Besturen

De eerste ledenraad na 'de klap' was vooral een therapeutische sessie. Een uitweg uit de huidige problemen was nergens te bekennen. Het enige waar de leden het enigszins over eens waren: de partij moet nu niet gaan regeren. 'Let's get real,' zei Asscher bijna spottend over dat idee. 'We zijn de zevende partij van Nederland. De winnaars moeten nu gaan besturen. Wij niet.'

De VVD had liever niet zo'n duidelijke uitspraak gehad. Fractievoorzitter Halbe Zijlstra suggereerde zaterdag in het AD nog dat de huidige coalitiepartner best kan aanschuiven bij een kabinet van VVD, CDA en D66. 'Als de PvdA wil, waarom niet?'

Nu dat idee van tafel is, hebben Jesse Klaver (GroenLinks) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) de komende maanden een ijzersterke onderhandelingspositie. Eén van de twee is nodig om Rutte III aan een meerderheid te helpen. De eisen zullen niet gering zijn.

De PvdA zal ondertussen vooral druk zijn met zichzelf. De ledenraad in Utrecht etaleerde de verwarring die zich heeft meester gemaakt van de partij. Het ene lid pleitte voor een koers à la GroenLinks, de volgende PvdA'er wilde juist weer 'de bedrijven in' om de oude arbeidersachterban terug te veroveren. 

Een aangeslagen Sharon Dijksma - nummer vier op de lijst - vroeg zich bijna wanhopig af hoe de PvdA 'weer een beetje sexy kan worden' voor de massaal afgehaakte jongere kiezers. 'Dat is zo ontzettend hard nodig.' Daarna moest Dijksma toezien hoe vooral grijze mannen de boventoon voerden achter de interruptiemicrofoons, vaak met lange procedurele betogen.

Lodewijk Asscher moet de komende maanden zijn stempel drukken op de partij, maar de nederlaag kleeft aan hem en de voormalige kroonprins moest zaterdag diep door het stof. 'Het doet mij pijn en verdriet dat ik er niet in ben geslaagd het vertrouwen te herstellen. Ik had natuurlijk gehoopt om het verschil te maken, maar het is mij niet gelukt.'

Tijd der troebelen

We hebben elkaar nodig en moeten strijden. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat het goed komt

Lodewijk Asscher

Asscher bereidde zijn partij voor op 'een lange tocht door de woestijn'. 'We hebben elkaar nodig en moeten strijden. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat het goed komt, alleen maar omdat het bij andere partijen ook weer goed is gekomen.'

De partijleider haalde tegelijkertijd uit naar prominente PvdA'ers die de afgelopen dagen in de media kritiek uitten op de partijtop. 'Ik heb analyses gezien van partijgenoten die exact weten wat er fout is gegaan. Heel knap. Ik ben zover nog niet.'

De bewindspersonen op de eerste rij hoorden het lijdzaam aan. Er zitten straks drie ex-ministers in de 9-koppige fractie: naast Asscher zijn dat Dijsselbloem en de met voorkeursstemmen gekozen Lilianne Ploumen. Zij moeten zich onderscheiden vanuit de oppositie.

Een zware klus. Met een beetje pech deelt de PvdA straks de oppositiebankjes met de SP, Partij voor de Dieren, Denk en GroenLinks, allemaal partijen die nu een deel van de PvdA-achterban bedienen. Voor de oude, gematigde bestuurderspartij zal het niet meevallen om op te vallen.

De tijd der troebelen is voorlopig niet voorbij.

Spekman verlaat de brede volkspartij zonder volk
Het is vrijdagavond iets na tienen als Hans Spekman samen met Lodewijk Asscher vijf verdiepingen afdaalt naar de hal waar in opgetrommelde pers met natte haren staat te wachten. Buiten regent het en waait de wind tussen donkere kantoorgebouwen. De journalisten weten al wat komen gaat. Spekman moet het alleen nog even zeggen.

Verlies PvdA past in trend van machtsverlies die al jaren aan de gang is
De neergang van de PvdA is al jaren gaande in gemeenten en provincies. De kweekvijver voor nieuw talent droogt op.

Vertrekkend PvdA-Kamerlid Jan Vos haalt uit naar Spekman
De gedecimeerde PvdA heeft nieuwe leiders en creativiteit nodig om er weer bovenop te komen.

Een partij als de PvdA heeft niet eens vijanden nodig
Bij de concurrentie is er 'the day after' vooral medelijden met de PvdA, maar binnen de partij worden de messen geslepen. Het hoofd van voorzitter Spekman ligt al op het hakblok. De 'rode familie' is opnieuw haar eigen grootste vijand. (+)