Het asielzoekerscentrum De Kruisberg in Doetinchem. Het centrum wordt uitgebreid met 225 extra plekken, vanwege de grote toestroom van asielzoekers
Het asielzoekerscentrum De Kruisberg in Doetinchem. Het centrum wordt uitgebreid met 225 extra plekken, vanwege de grote toestroom van asielzoekers © ANP

'Geef asielzoekers geen voorrang meer bij huisvesting'

Schrap de gemeentelijke plicht om zorg te dragen voor de opvang van asielzoekers. Daartoe pleit Tweede Kamerlid Joram van Klaveren van de nieuwe partij Voor Nederland (VNL). De voormalig PVV'er is het een doorn in het oog dat asielzoekers die in Nederland mogen blijven voorrang krijgen op reguliere woningzoekenden. Vrijdag dient hij een voorstel in om de wet te wijzigen. Vandaag debatteert de Tweede Kamer over woningnood in de sociale sector.

De capaciteit van de volkshuisvesting staat onder druk door de toestroom van asielzoekers, stelt hij. 'In de grote steden lopen de reguliere wachttijden voor een sociale woning op tot tien jaar.' Die wachttijd neemt verder toe doordat asielzoekers bovenin instromen. Deze 'onevenwichtigheid' moet uit het systeem, vindt Van Klaveren.

De Huisvestingswet schrijft voor dat gemeenten voorrang moeten geven aan woningzoekenden bij wie 'de behoefte aan woonruimte dringend noodzakelijk is'. De wet stelt dat 'vergunninghouders', oftewel vluchtelingen met een verblijfsvergunning, 'in ieder geval' tot die categorie behoren.

Harry Bosch, bestuurslid van vereniging van woningcorporatie Aedes, benadrukt dat het effect van vergunninghouders op de wachttijd voor sociale woningen beperkt is. 'Eén op de zestien mensen die vorig jaar een woning kregen was statushouder, dat loopt nu op naar ongeveer één op de tien.' Hij wijst erop dat gemeenten ook voorrang aan andere woningzoekenden geven: mensen met een medische indicatie, ex-gedetineerden, mensen die moeten wijken voor nieuwbouw.

Inschrijftijd en wachttijd

De man die het migrantenprobleem moet oplossen

Klaas Dijkhoff is als onervaren staatssecretaris van Asielzaken plotseling in het brandpunt van de almaar aanzwellende vluchtelingencrisis beland. Europa is verdeeld, de fracties van de VVD en PvdA eveneens. Dijkhoff moet daartussen laveren: 'Ik ben niet bezig met de vraag hoeveel vluchtelingen we aankunnen.' Lees het interview hier (+).

Ook Bosch kent de schrijnende gevallen, gezinnen met kinderen die jarenlang moeten wachten op een woning, maar dat zijn uitzonderingen, zegt hij. Hij vindt dat onderscheid moet worden gemaakt tussen inschrijftijd en daadwerkelijke wachttijd. 'Mensen die actief een woning zoeken en meerdere keren per jaar reageren, kunnen vaak binnen relatief korte tijd wel iets vinden.'

Gemeenten moeten naar rato jaarlijks een aantal vergunninghouders huisvesten. Het kabinet stelt de aantallen vast. Door de huidige piek in instroom kampen veel gemeenten met een achterstand. In de eerste helft van dit jaar kregen een kleine 9 duizend asielzoekers een woning, de taakstelling was 14 duizend. De opdracht voor de tweede helft van dit jaar is nog eens 15 duizend plus een opgelopen achterstand van ruim vijfduizend mensen.

Gemeenten moeten hun verantwoordelijkheid nemen, zei staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Asiel vorige week in de Volkskrant. 'Plat gezegd heb ik stoere burgemeesters, wethouders en raadsleden nodig. Mensen die inzien dat we een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid hebben als land om deze mensen op te vangen.'

Kamerlid Van Klaveren vindt de urgentie voor asielzoekers niet hoger dan voor reguliere woningzoekenden. 'Ze hebben al huisvesting in de opvang.' Immigranten die in Nederland een verblijfsvergunningen krijgen, kunnen wat betreft VNL achteraan in de rij aansluiten en in het azc hun beurt afwachten. Desnoods schikken ze wat in voor nieuwkomers, vindt hij.

13 duizend vergunninghouders in azc's

Die extra plek is er niet, zegt een woordvoerder van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Zo'n 13 duizend van de circa 30 duizend inwoners van azc's hebben een vergunning en wachten op een woning. Onderwijl houden ze bedden bezet. 'Wie een vergunning krijgt, is geen asielzoeker meer en hoort niet thuis in een azc.' Het COA heeft vier hallen omgebouwd tot noodopvang voor nieuwkomers.

Bestuurslid Bosch van Aedes ziet wel mogelijkheden om het beleid aan te passen. Nu krijgen alleenstaande asielzoekers vaak een woning voor zichzelf. 'Laten we kijken of we twee of drie statushouders in één woning kunnen huisvesten.' Ook vindt hij dat leegstaande panden beter benut kunnen worden als eerste huisvesting na het azc. 'Is bij het Rijksvastgoed niet wat beschikbaar?'

Bosch staat daar niet alleen in. Kamerlid Eric Ronnes van het CDA zal om precies die aanpassing van beleid vragen in het debat van vandaag. Van Klaveren gaat dat niet ver genoeg. Op termijn wil VNL helemaal geen asielzoekers meer in Nederland. Elke regio moet voor zijn eigen vluchtelingen zorgen, stelt de partij. Syriërs kunnen hun heil zoeken in Libanon en Jordanië, niet in Nederland, stelt Van Klaveren.