Een vrouw in Kiev met vlaggetjes van Oekraïne en de EU.
Een vrouw in Kiev met vlaggetjes van Oekraïne en de EU. © AFP

Weersta de lokroep van een rancunereferendum

Associatieverdrag met Oekraïne

Het Associatieverdrag met Oekraïne is ongeacht de uitkomst van het referendum reeds operationeel.

GeenPeil heeft een onthutsend gebrek aan inzicht in verdragen

Op basis van halve waarheden en oneigenlijke argumenten hebben ruim 400 duizend burgers zich laten overtuigen dat er een referendum moet worden georganiseerd over het Associatieakkoord van de EU met Oekraïne. Inmiddels heeft een van de initiatiefnemers van GeenPeil, Jan Roos, erkend dat het Associatieakkoord tussen de EU en Oekraïne misschien niet het mooiste onderwerp voor een referendum is. Dat is het understatement van het jaar. Bij Sven Kockelmann bleek dat Roos het verdrag nauwelijks had gelezen. Geen wonder dat de misverstanden over elkaar heen buitelen:

1. Oekraïne zal lid worden van de EU.

GeenPeil heeft een onthutsend gebrek aan inzicht in verdragen. Enerzijds zijn er de duizenden pagina's juridisch bindende teksten van het vrijhandelsverdrag die voor beide partijen geld moeten opleveren. Daar kun je moeilijk tegen zijn. Anderzijds is er een politiek deel van enkele tientallen pagina's dat een combinatie is van politieke voornemens en verplichtingen zoals het ter sprake brengen van anticorruptiemaatregelen, de democratische rechtsorde en alle andere zaken die Nederland altijd belangrijk vond. In dit deel zijn ook artikelen te vinden over harmonisering van de Oekraïense wetgeving aan het EU-acquis.

Al die bepalingen leggen de initiatiefnemers uit als bewijs dat Oekraïne op de drempel van het EU-lidmaatschap staat. Maar deze bepalingen zijn noodzakelijk om überhaupt handel te kunnen voeren en om politieke hervormingen te kunnen afdwingen. En ja, Oekraïne wordt daardoor dichter bij de EU getrokken. Net als Noorwegen en Zwitserland. Maar in tegenstelling tot de EU-leden hebben ze in Brussel nauwelijks iets te zeggen. Dat hoeft ook niet, want het gaat om handelsprofijt.

Een Oekraïens lidmaatschap van de EU vereist niet alleen een apart verdrag maar ook unanimiteit in de Europese Raad. Die unanimiteit is niet voorhanden. Als er een referendum over toetreding zou worden gehouden, zouden ook wij onder de huidige omstandigheden tegenstemmen. Een referendum is echter niet nodig want de kans dat Oekraïne lid kan worden is buitengewoon klein.

2. Wij worden een oorlog met Rusland ingerommeld.

De initiatiefnemers verwijzen triomfantelijk naar de bepalingen inzake militaire samenwerking. Die samenwerking slaat echter op deelname aan vredesmissies, bijvoorbeeld de missie die de EU nu uitvoert in Mali. Wij geloven niet dat de wereld vergaat als Oekraïne ooit deel zal nemen aan een EU-vredesmissie.

Men is ook bevreesd voor de reactie van Poetin. Inderdaad is Poetin niet blij. Maar wij ook niet met hem. Laten we niet vergeten dat het de pro-Russische president Janoekovitsj was die het verdrag uitonderhandelde om er vervolgens de stekker uit te trekken. Daardoor ontstond een opstand en een burgeroorlog. Met dit referendum ontpoppen Roos en Baudet zich als onvervalste Chamberlains. Macht vereist tegenmacht. Moeten we nu werkelijk Poetin gaan helpen om het akkoord om zeep te brengen?

3. Door dit akkoord zullen er miljarden belastinggeld naar Oekraïne gaan.

Die miljarden gaan nu al naar Oekraïne via het IMF, maar dat staat los van dit verdrag. Dit verdrag moet juist geld opleveren omdat het de handel met Oekraïne bevordert. Nederlandse exporteurs en transporteurs zijn niet blij met de actie van GeenPeil. Eerst werden ze getroffen door de sancties tegen Rusland en nu mogen ze van GeenPeil hun verlies niet met handel met Oekraïne compenseren.

Het kwalijkste van de initiatiefnemers is dat zij niet zeggen wat de gevolgen van een 'nee' zijn. Natuurlijk is het een raadgevend referendum. De regering kan de uitslag naast zich neer leggen. Wij raden de regering aan dat bij de start van de campagne te doen. Ons belangrijkste argument is dat het verdrag, geheel conform de geldende wet- en regelgeving en democratische besluitvorming, voorlopig al in werking is getreden. Daarmee is ongeacht de uitkomst van het referendum het verdrag reeds operationeel.

Bovendien is de handelscomponent van verdragen al decennialang een competentie van Brussel.

Het referendum gaat niet over het verdrag, maar over de wet die het verdrag ratificeert

Wel had Nederland in Brussel invloed op de totstandkoming van het verdrag. Na een Nederlands 'nee' is er unanimiteit in de Europese Raad nodig om de voorlopige toepassing van het verdrag op te schorten. Een dergelijk besluit is niet waarschijnlijk. Bovendien kan de voorlopige toepassing eeuwig worden gerekt.

Natuurlijk is er een politieke truc te bedenken om te heronderhandelen. Maar dan is de vraag: waarover? Het referendum gaat niet over het verdrag, maar over de wet die het verdrag ratificeert. Daardoor blijft de inhoud van het verdrag buiten beschouwing en blijkt uit de stembusgang niet waar de grieven zitten. Of bepaalt GeenPeil die? Dat lijkt ons niet democratisch.

GeenPeil had van deze juridische achtergrond en de verdere inhoud van het verdrag kennelijk geen notie toen ze aan hun avontuur begonnen. En als ze dat wel hadden, dan hebben ze ruim 400 duizend burgers op basis van oneigenlijke argumenten over de streep getrokken. GeenPeil zal overigens elke uitslag in zijn voordeel ombuigen. Een 'ja' 'versterkt de democratie'; een 'nee' is een overwinning; en een 'nee' zonder gevolgen is een 'zie je wel'. Met rattenvangers van Hamelen is het kwaad kersen eten.

Ons stemadvies? Gewoon niet gaan stemmen. Waarom niet? Omdat wij ons niet voor het karretje willen laten spannen van een club die geen idee van verdragen heeft en het woord 'EU' in een wettekst aangrijpt om een ruim 40 miljoen euro's kostend rancunereferendum te organiseren.

Rob de Wijk en Arend Jan Boekestijn zijn vanaf 9 januari elke zaterdag om 12 uur te horen op BNR Nieuwsradio met het programma Boekestijn vs. De Wijk, een programma over Europa in de Wereld.

Reacties (77)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Anyone -
    Het is heel duidelijk. We bewaren kopie van dit artikeltje. We stemmen massaal 'nee'. We vergelijken wat in werkelijkheid gebeurt met wat is voorspeld. Ik voel zomaar aan, dat 't artikel er helemaal naast zal zitten. Nederland gaat meemaken, dat als niet goedschiks 't democratisch tekort binnen EU wordt geregeld (tot nu toe geen uitzicht op), dat dan de ene of andere crises zal leiden tot einde EU. Erna zal er 'n nieuw EEG (oude stijl) zijn; mini-Schengen voor handel (niks mis mee), met verder niks van nep-regering van Europa. Iedereen blij. Zelfs met dank aan Poetin, Johnson en Trump.
  • Leon Dilemma -
    We dreigen ergens in gerommeld te worden wat niemand zou moeten willen, zie ook Griekenland. Ik stem dus tegen.
  • BertNijhof -
    De neoliberale EU is compleet zijn geloofwaardigheid kwijt. Elke maatregel die zij bedenken betekent hogere winsten, lagere lonen, meer werkeloosheid en minder sociale zekerheid. Elk democratische middel moet aangegrepen worden om de neoliberale macht in de EU te breken. Deze opstand is gerechtvaardigd, stem dus tegen dit associatieverdrag.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Ik vraag mij trouwens nog altijd af of die Russische militairen in de Oekraïne onder het gezag van Poetin zijn weggekropen en met heel veel moeite weer onder zijn gezag worden teruggebracht. Ik kan mij nog steeds niet goed voorstellen dat het Poetin zelf is geweest die de opdrachten heeft verstrekt. Als dat echt zo zou zijn, dan was het veel erger afgelopen.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Wij kunnen eenvoudig niet met de rug naar de Oekraïne gaan staan. Maar ze worden helemaal geen lid van de EU of van de NAVO. Er is sprake van een balansverschuiving, zonder echte grote schokken. De oorlog speelt alleen bij een beperkte groep, maar het zal niet ontaarden in een complete oorlog. Daar beginnen Poetin, Europa en Amerika niet aan.
  • debestevandeklas -
    Ons wegzetten als dom stemvee is nu juist de geëigende manier om iedereen 'nee' te laten invullen. Schei toch uit met die zogenaamde gunstige gevolgen voor de handel en de export die allemaal vastgesteld zouden zijn in tientallen pagina's met regels en voorwaarden. Die waren er toch ook toen Griekenland lid werd, en we hebben gezien waar dat toe heeft geleid. We worden gewoon weer ergens ingerommeld waar we geen zin in, en geen behoefte aan hebben. Mij is altijd geleerd dat ik nergens voor moet tekenen wat ik niet begrijp en/of de gevolgen niet van kan overzien. Niet doen dus !
  • loek deventer -
    Ons stemadvies? Gewoon niet gaan stemmen. --Dat ben ik niet met jullie eens. Er is een referendum afgedwongen en toegezegd. De kosten zijn c.q. worden gemaakt of je gaat of niet. Dus gaan en voor/tegen stemmen. Voorts wordt de zaak zo gebracht of de rest van Nederland dom is en dat lijkt me niet de juiste benaderingswijze. De wereld vergaat niet mocht Nederland tegen stemmen. De politiek is trouwens gewend met halve waarheden om te gaan. Laat de burger zijn democratisch recht uitoefenen; de Kamer zal moeten laten zien of de ingenomen stelling wordt gehandhaafd en dat wordt zeer betwijfeld.
  • florisimo -
    Als het echt 'alleen' om een handelsverdrag gaat, waar is dan die militaire toevoeging goed voor...?! Om het zuiver te houden, doe dat lekker in een ander verdrag! Het maakt me niet uit, of Ukraine ooit meedoet in een vredesmissie, maar zet het niet in het 'handelsverdrag', daar hoort het terecht niet thuis! Noem een handelsverdrag, ook gewoon een handelsverdrag, en niet een associatieovereenkomst! Daarbij als Ukraine ooit mee wil doen in een vredesmissie zijn ze ook heus wel welkom zonder dat verdrag... alsof er dan gezegd wordt: "nee dat mogen jullie niet!".
  • florisimo -
    Ik doe al jaren handel buiten de EU. Ik zou niet weten waar dit handelsverdrag ¿ van zo veel pagina's ¿ goed voor is. Voor handel heb je slechts twee partijen nodig, een product of dienst en een prijs, voor de rest heb je leveringsvoorwaarden en betalingsvoorwaarden, over dit geheel moet je het eens worden, dat is handel. Ik heb in al die jaren nog nooit gechecked of er een handelsverdrag is met de landen waar ik handel mee doe; en dat zijn er heel wat. Ik zou verbaasd zijn als ik vandaag al geen handel kan doen met Ukraine, dat zou voor het eerst zijn. Dus waar is dat verdrag voor nodig?
  • robbol11 -
    Boekestijn en De Wijk kunnen wel alles plat willen slaan, maar de aspiraties van de overeenkomst zijn treffend verwoord in de toelichting v.d. goedkeuringswet (TK 2014-'15, 34116-3, p.1 (MvT)) "Het akkoord is het meest verstrekkende en diepgaande associatieakkoord dat werd getekend tussen de EU en een derde land. Het doel is het verwezenlijken van politieke associatie, gebaseerd op gedeelde waarden, en economische integratie, waarbij Oekraïne uiteindelijk deel moet gaan uitmaken van de interne markt van de EU." Misschien willen NL burgers dat niet?