Vergrijzing smoort islamitisch geweld
© AP

Vergrijzing smoort islamitisch geweld

Islamitisch geweld

Als de islamitische landen vergrijzen, nemen geweld en terrorisme af. Oude mannen vechten niet.

Islamitische Staat (IS) heeft in de politiek, de media en de publieke opinie inmiddels de status van Spectre in een James Bond-film. Hieruit volgt de misvatting dat als we IS maar verslaan er een einde komt aan het islamitisch terrorisme.

Maar net als Al-Qaida is IS slechts een brand name voor een achterliggend idee. En ideeën leven (en sterven ook uit) in de hoofden van mensen. Het idee achter het islamitische terrorisme is jihad ter herstel van de verloren macht en de eer van de islam.

De aantrekkingskracht van het idee komt voort uit het economische, politieke en culturele verval van de moslimwereld, terwijl er tegelijkertijd sprake is van een jonge bevolking. De theorie van de youth bulge, door de Duitse socioloog Gunnar Heinsohn geformuleerd, stelt dat een overschot aan mannen in de gevechtsleeftijd (15-30 jaar) tot geweld leidt.

Als jonge mannen geen werk en geen toekomst hebben, zoals in veel islamitische landen het geval is, fungeert de gewapende strijd als uitlaatklep. IS en andere jihadistische groepen rekruteren vooral in deze leeftijdsgroep. De machthebbers in Turkije, Iran en Saoedi-Arabië stimuleren jihadistische groepen voor hun eigen machtspolitieke doeleinden, vaak ook tegen elkaar.

Doemdenkers zien in het terrorisme van IS en de stroom immigranten uit de islamitische wereld een existentieel gevaar voor de westerse beschaving: de moslims zullen door hun hoge geboortecijfer en via immigratie Europa ten onder laten gaan.

Voor jonge mannen zonder toekomst is de gewapende strijd een uitlaatklep

Vergrijzingsexplosie

Het lage geboortecijfer van autochtone Europeanen voedt deze angst. Om deze reden roept Alternative für Deutschland (AfD) de autochtone Duitsers op tot het krijgen van meer kinderen. Inmiddels stemmen in bijna alle landen van de Europese Unie rond de 20 procent van de kiesgerechtigden op partijen die dit gedachtengoed politiek vertalen.

De Amerikaanse econoom David P. Goldman, auteur van het boek How Civilizations Die (And Why Islam is Dying Too), heeft een geruststellende visie: niet alleen de Europeanen, maar ook de moslims gaan ophouden met kinderen krijgen. Volgens hem zijn in landen als Iran, Turkije en Algerije de geboortecijfers binnenkort zo laag dat de vergrijzing daar nog harder zal toeslaan dan in de westerse wereld.

Zelfs in het oer-orthodoxe Iran gaan steeds meer meisjes naar de universiteit en ze trouwen op steeds latere leeftijd of helemaal niet. Ook onder de moslims die naar Europa immigreren daalt al binnen één generatie het geboortecijfer. De islamitische wereld is van een bevolkingsexplosie naar een vergrijzingsexplosie aan het struikelen.

Zelfs in het oer-orthodoxe Iran gaan steeds meer meisjes naar de universiteit en trouwen ze niet of op steeds latere leeftijd

Zelfdestructief gedrag

En als de islamitische landen vergrijzen, nemen het geweld en het terrorisme, conform de youth bulge-theorie, ook weer af. Oude mannen vechten niet meer, zeker niet in terreurcellen.

Volgens Goldman hebben de conservatieve machthebbers in Iran en Turkije door dat de demografische neergang is ingezet en proberen ze de kans te pakken om met het laatste grote cohort jonge mannen hun imperium veilig te stellen. Dergelijk zelfdestructief gedrag zal de fragmentatie in het Midden-Oosten alleen maar doen toenemen. De oorlogen zoals in Syrië, Libië, Jemen, Irak en de Koerdische gebieden van Turkije zullen doorgaan tot de strijdende partijen uitgeput zijn en er semi-autonome gebieden ontstaan voor de diverse bevolkingsgroepen.

Het geweld in het Midden-Oosten, waarvan het terrorisme in Europa een spin-off is, stopt pas als de youth bulge voorbij is, waarna de relatieve rust zal terugkeren. Daarmee sterft het idee achter IS uit.

In de tussentijd loopt Europa gevaar en moet het zich verdedigen. Maar dat was ook zo tijdens de Koude Oorlog toen het idee van de communistische wereldrevolutie dominant was in Rusland en China. En de angst van vijftig jaar geleden voor een invasie door de Sovjet-Unie en de nucleaire holocaust is al een verre herinnering.

Coen de Jong is politicoloog en historicus.

Volg en lees meer over:

Reacties (16)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Amazigh Warzazat -
    Dat is een oude theorie die er van uit gaat dat jongeren gewelddadiger zijn dan ouderen en daarom minder geneigd zijn tot oorlogen. Maar dat ging niet op voor WOII want het waren de oude knakkers van WOI die het overnieuw gingen doen in WOII. En de klik van Bush waren ook allemaal Vietnam veteranen.Behalve hij dan.. Islamitisch geweld is geen puberale uitspatting.Het komt uit misère, honger en droogte en helaas zal het alleen maar erger worden.
  • Het leven is niet zwart/wit -
    Ik ben het grotendeels met de schrijver eens maar deze stelling is gewoon onwaar: "Volgens econoom David Goldman zijn in landen als Iran, Turkije en Algerije de geboortecijfers binnenkort zo laag dat de vergrijzing daar nog harder zal toeslaan dan in de westerse wereld". Dit staat haaks op het laatste rapport (World Population Prospects 2015) van de VN over de verwachte mondiale bevolkingsontwikkeling > de VN stellen juist dat een bevolkingsexplosie onvermijdelijk is het Midden-Oosten. Iran: 79 mln inwoners in 2015 naar 88mln in 2030. Turkije 78 mln naar 87 mln. Afghanistan 32mln naar 43mln..
  • Reint Kugel -
    Het lijkt mij, dat een jonge man liever mee wil werken aan de bevolkingsgroei dan dat hij zijn leven opoffert in de strijd. Maar dat laatste hoeft niet, als hij naar het veilige Europa vlucht. Ik denk dat velen zo verstandig zullen zijn om dat te doen.
  • Tenred -
    "En de angst van vijftig jaar geleden voor een invasie door de Sovjet-Unie en de nucleaire holocaust is al een verre herinnering." - Dit geldt evenwel niet voor de perscombinatie die met allerlei (kwalitatief ondermaatse) opiniestukjes probeert om die angst levend te houden.
  • bas_vossen -
    Helaas voor mijn generatie (X) dus. Middels zg. 'positieve' (?) discriminatie worden leden van deze 'minderheidsgroep' bevoordeeld bij het uitdelen van baantjes. Als autochtonen er wat van zeggen worden ze gelijk als 'fascist' (want dat impliceert het woord 'populist'!) weggezet bij het vuilnis. Middels uitsluiting (is dat democratie) wordt de enige partij die het lek wil dichten vleugellam gemaakt. De boodschap is: maak er een puinhoop van in je eigen land, dan krijg je een A-status in een land met een goede economie.
  • WTJGM -
    Na 1400 jaar vergrijzing is daar nog maar verdomd weinig van te merken, wat niet wegneemt dat de hand in eigen boezem ook op zijn plaats is, waar wij 'al' 70 jaar relatieve vrede kennen. Gelukkig is daar Amerika die ons overstelpt met zijn geweldscultuur, op de treurbuis (liever honderd kogelgaten, druipend van het bloed, dan 1 blote tiet), via de games, via de oorlogsretoriek richting Rusland, via de invasies in het Midden-Oosten, via het ondersteunen van de corruptste regimes, via het kontlikken van schurkenstaten als Turkije en Saoedie-Arabie etc. etc. Vergrijzing smoort daadkracht!
  • Meneer Dick -
    Een manier, die sneller zoden aan de dijk zet, is het ontmoedigen van de gewelddadigen onder de moslims. De gewelddadige moslims ontspruiten uit de fanatieke moslims. Die moeten ontmoedigd worden om eventueel ook gewelddadig te worden. Hun geweld mondt steevast uit in hun eigen nederlagen. Dat moet op den duur wel ontmoedigend voor hen zijn. Zulke moslims zijn steeds verliezers.
  • Anarchistje -
    Een wel heel erg optimistiese gedachte .....
  • Lezenaar -
    Een vergelijking met de communistische wereldrevolutie en de Mosliminvasie/terrorisme loopt mank. Het communisme was een potentieel gevaar, daar waar bv IS-gedachten een actueel gevaar zijn en de daaruit voortvloeiende immigratie een geweldloze mosliminvasie.
  • Wjager -
    @jefcooper: Dat hoeft ook niet geaccepteerd te worden, want de bemoeienis van het westen met het Midden-Oosten wordt steeds kleiner. In Syrië is het westen na de lessen van interventie in Irak, aan de zijlijn blijven staan en heeft zich beperkt tot een grotendeels symbolische strijd tegen Daesh. Rusland heeft nog wel militair ingegrepen, maar ook daar wordt inmiddels de vraag gesteld of interventie in een wespennest wel zo wijs was. En nu de VS volledig zelfvoorzienend is geworden op het gebied van energie, ziet men dat de belangstelling in dat land voor het Midden-Oosten bijna is verdwenen.